Cevapların Gürültüsünde Kaybolan Sorular

Toplumların başına gelebilecek sinsi bir felaket, yanlış cevapların peşine takılmak değildir. Doğru soruları sormaktan bütünüyle vazgeçmektir. 

Yanlış cevap zamanla ayıklanır, düzeltilir; fakat sorulmaktan korkulan ya da unutulan bir soru, zihinde hiç açılmamış paslı bir kapı olarak öylece kalır.

Bilgiye ulaşmanın sadece bir parmak uzağındayız, ne var ki birbirimizi anlamanın fersah fersah gerisine düştük. Herkesin anlatacak çok şeyi, söyleyecek iddialı bir sözü mevcut. 

Fakat bu seslerin böylesine sağır edici biçimde yükseldiği hengâmede, samimi düşüncenin fısıltısı boğulup sessizleşmekte. Çağın trajedisi tam da burada saklı. Bilgi okyanusunun ortasında yüzüyoruz ama ruhlarımız anlayışsızlıktan kuruyor.

Artık oturup sakince düşünmüyoruz. 

Düşüncelerimizi dijital vitrinlerde hava atmak için sergiliyoruz. Sosyal medyanın o parıltılı sahnesinde bir olayın özünü kavramadan anında hüküm kesip üç satırlık öfkeyle insanları bir çırpıda harcamaktayız. 

Oysa hızlı verilen hüküm, tembel ve yorgun bir aklın konforlu sığınağıdır. Bir insanı anlamak onun hikâyesini dinlemek sabrı gerektirir. Bir fikri tartmak ise zihinsel bir tevazu ister. 

Bugün vitrinlerimizde en zor bulunan kumaş ne yazık ki bu. Haklı çıkma telaşından önce gelen dürüst bir anlama arzusu. Haklı olmak bir üstünlük değil, çoğu zaman kibrin maskesidir. 

Bilimin o soğukkanlı tavrından ders çıkarsak yeter aslında. 

Bilimsel akıl, "her şeyi bilirim" kibriyle değil, cehaletinin sınırlarını dürüstçe kabul ederek yol alır. Bir varsayımın çürütülebilir olması onun zayıflığı değil, yaşadığının kanıtıdır. Kendi doğrularımızdan şüphe duymak bizi eksiltmez, olgunlaştırır. 

Kendi kanaatini sınamayan her akıl, zamanla başkalarının yanlışlarıyla beslenen karanlık bir zindana dönüşür. "Bilmiyorum" demek çaresizlik değil, gerçeğe uzanan ilk basamaktır.

Bu kibri sınıflara, üniversite kürsülerine ve evlerimizin en mahrem köşelerine kadar taşıdık. Gençlere gerçekten düşünmeyi mi öğretiyoruz, yoksa sadece kendi ezberlerimizi alkışlatacak izleyiciler mi yetiştiriyoruz? 

Fikir alışverişini bir gerçeğe giden yolculuk olarak değil, kazananı olması gereken bir güreş müsabakası sanıyoruz. Oysa yıllardır sırtında taşıdığın bir fikri usulca yere bırakabilmek bir hezimet değildir. En saf tabirle zihnin prangalarından kurtuluşudur.

Bu köşede derdim kuru gürültüye yeni bir çığlık eklemek değildir. Köşede kalmış o masum, unutulmuş soruların elinden tutmaktır. 

Ezberlerimizi ve adım gibi eminim dediğimiz kaskatı anları biraz olsun sarsabilmek. Çünkü düşünmek, bir fikrin bekçiliğine soyunmaktan öte gerektiğinde o fikrin tam karşısına geçip ona yabancı bir gözle bakabilme yürekliliğidir.

Hazır cevaplarımızı çoğaltırken asıl sorularımızı tüketmeyelim. Zira bir toplumun yarını, bugün ezberlediği kalıplarla değil; yarın sormaya cesaret edeceği taze sorularla filizlenir.

Ve sahiden düşünmeye başlamanın ilk adımı, en haklı hissettiğimiz anda kendimize cesaretle fısıldamaktır: 

Ya yanılıyorsam?

Prof.Dr. Yiğit UYANIKGİL