Çin'de ihracat patlama yaparken tüketiciler isteksiz davranıyor
Çin'de herşeye rağmen ekonomik büyüme hızlanıyor.
Çin'in ekonomik büyümesi, üçüncü çeyrekte üç yılın en düşük seviyelerinden toparlandı; güçlü ihracat, tüketicilerin harcamalarındaki temkinli tutumu telafi etti.
Ancak analistler, dış etkenlere olan bağımlılığın artmasının yapısal dengesizlikleri derinleştirdiği konusunda uyarıyor.
Yüzde 4,5'lik büyüme oranı, genel piyasa tahminlerinin üzerinde gerçekleşti.
Analistler, yılın güçlü başlaması ve yakın dönemde devreye alınan ılımlı mali ve parasal desteklerin de katkısıyla, Pekin yönetiminin ek teşviklere başvurmadan 2026 yılı için öngördüğü yüzde 4,5-5,0 aralığındaki büyüme hedefine ulaşabileceğini öngörüyor.
Pazartesi günü açıklanan veriler, perakende satışların sanayi üretiminin gerisinde kalmaya devam ettiğini; emlak piyasasındaki düşüşün ise sürerek son beş yıl içinde hanehalkı servetini önemli ölçüde erittiğini gösterdi.
Geçen hafta açıklanan, tüketici enflasyonunun düşük seyrettiğini ve ihracatın üçte birden fazla oranda arttığını ortaya koyan verilerle birlikte; küresel piyasalarda giderek daha baskın hale gelen ancak kendi ülkesinde refah yaratmakta zorlanan bir ekonomi tablosu ortaya çıkıyor.
Zayıf iç talep, Zhang Chao’nun motosiklet farları üreten şirketini, Çin içindeki satışlardan neredeyse tamamen vazgeçip ihracat pazarlarına odaklanmaya itti; nitekim bu pazarlardaki siparişler bu yıl iki katına çıktı.
Şirketinin Güneydoğu Asya operasyonlarını yöneten Zhang, Çin pazarı için "Rekabet çok yoğun ve kâr yok" değerlendirmesinde bulunuyor ve ekliyor: "Yurt dışında pazara giriş engelleri biraz daha düşük.
Zayıf tüketici talebi fiyat savaşlarını şiddetlendirerek şirketleri, maaş giderleri de dahil olmak üzere maliyetlerini ciddi oranda kısmaya zorluyor.
Haziran ayında satış alanındaki işini kaybeden Laura Shi, Ekim ayındaki bir haftalık ulusal tatil döneminde Çin genelinde bir araba yolculuğuna çıktı; ancak otel masraflarından tasarruf etmek için gecelerin çoğunu arabasında uyuyarak geçirdi.
Shi, "İşin kötü yanı duş alamamamdı; ayrıca dışarıda da gürültü vardı," dedi.
Çin'in giderek daha dengesiz hale gelen büyüme yapısı, dünyanın geri kalanının tepki göstermesine yol açıyor.
Avrupa Birliği ve Çin, hibrit araç ihracatını sınırlandırma konusunda anlaştı; ancak geçen hafta açıklanan verilerin, Eylül ayında Çin'in Almanya ve Fransa'ya karşı dış ticaret fazlasının yıllık bazda yüzde 200'den fazla arttığını göstermesi üzerine Brüksel, ilave kısıtlamalar getirmeyi planlıyor.
ANZ analistleri, Pazartesi günü açıklanan verilere ilişkin notlarında, "Bu yılki büyüme rakamları, orta vadede daha derin bir yeniden dengelenme zorluğuna işaret ediyor," değerlendirmesinde bulundu.
"Artan ticaret gerilimleri, korumacı önlemler ve jeopolitik sürtüşmeler gelecekteki büyüme için önemli riskler oluşturuyor" diyen yetkililer, "ekonominin, politika yapıcıların arzu edeceğinden çok daha büyük ölçüde dış ortamdaki değişimlere açık olduğunu" belirttiler. Yuan, Pazartesi günü Temmuz 2022'den bu yana en güçlü seviyesine ulaştı.
İHRACAT TSUNAMİSİ
Çin, artan küresel gerilimlere rağmen geçen yılki 1,2 trilyon dolarlık ticaret fazlasını aşma yolunda ilerliyor.
Tavuk eti ve güzellik ürünlerinden elektrikli otomobillere ve prefabrik evlere kadar çeşitli ihracat kalemlerinde büyük artış yaşandı.
Üretimi yurt dışına taşıyan bazı üreticiler geri dönüyor, çünkü ABD'nin Çin mallarına uyguladığı gümrük vergileri artık Vietnam gibi rakiplerine uygulanan vergilere daha yakın.
ITC Markets analisti Andy Ji, "Yüksek teknoloji üretimi, çip üretimi, yeni enerji araçları ve ihracat teslimat değerleri, gerçek ve hızlanan rekabetçi bir endüstriyel yükseltmeyi yansıtıyor" dedi.
"Bununla birlikte, büyümenin yapısı son derece dengesiz olmaya devam ediyor... Büyüme; ihracat ve devlet eliyle gerçekleşiyor. İç talep henüz kendi kendine yetecek bir seviyeye ulaşmadı; gayrimenkul sektörü ise henüz bir dip noktası bulabilmiş değil."
Sanayi üretimi eylül ayında yüzde 5,5 oranında arttı. İstatistik bürosu yetkilisi Mao Shengyong, yılın ilk dokuz ayındaki yüzde 4,6'lık büyümenin "zorlu bir çabayla elde edildiğini" belirterek, "dengesiz ve yetersiz kalkınma" sorununa dikkat çekti.
İleri teknoloji üretimi, "dijital ekonomi" ve "modern hizmetler" sektörü, söz konusu dönemdeki büyümenin yüzde 40'ından fazlasını oluşturdu.
Buna rağmen Pekin yönetimi, sanayi sektörü dışındaki alanlarda süregelen zayıflığa dair endişeleri gözler önüne seren yeni destek önlemleri devreye soktu.
Eylül sonundan bu yana alınan önlemler arasında; altyapı ve teknoloji yatırımları için daha uygun maliyetli krediler, konut kredilerine yönelik sınırlı destekler ve yerel yönetimlere sağlanan ek kaynaklar yer alıyor. Yerel yönetimlerin yaşadığı mali sıkıntılar, ocak-eylül döneminde sabit sermaye yatırımlarının yüzde 7,2 oranında düşmesine yol açmıştı.
Ekonomistler, bu önlemlerin büyüme hedefine ulaşılamayacağı yönündeki korkuları gidermek için yeterli olduğunu, ancak ağırlıklı olarak arz yönlü kaldığını ifade ediyor.
Société Générale ekonomisti Michelle Lam, "Çin'in ihracata dayalı genişlemesinin de sınırları var," değerlendirmesinde bulundu.
"Hanehalkı gelirlerini ve tüketimi desteklemeye yönelik kararlı bir politika değişikliği yapılmadığı sürece, Çin uzun süreli bir düşük enflasyon ve potansiyelin altında büyüme sarmalında sıkışıp kalabilir."
Talep tarafına bakıldığında, ekim ayındaki tatil döneminde seyahat başına yapılan ortalama harcamanın son dört yılın en düşük seviyesine gerilediği görülüyor. Ayrıca sosyal medyada; ağır çalışma koşulları, düşük ücretler ve yetersiz işçi hakları gibi konulara yönelik tepkiler giderek daha sık dile getiriliyor.
Perakende satışlar eylül ayında yüzde 1,1 artışla son altı ayın en hızlı büyümesini kaydetti; ancak bu artış, düşük bir baz değer üzerinden gerçekleşti. Ülkenin doğusundaki Ningbo şehrinde restoran işleten Dai soyadlı bir kişi, müşterilerin artık restorandan şarap sipariş etmek yerine kendi şaraplarını getirmeyi tercih ettiklerini söylüyor.
Dai, "Bugünlerde herkes işçi çıkarıyor," diyor ve ekliyor: "Bazen bir veya iki çalışanımın işine son verip, onların yaptığı işi bizzat kendim mi üstlensem diye düşünüyorum."
Eylül ayında işsizlik oranı hafif bir düşüşle %5,2'ye geriledi; ancak ekonomistler, bu rakamların gelişmekte olan "gig ekonomisi" (kısa süreli, esnek işlerden oluşan ekonomi) nedeniyle olduğundan daha iyi göründüğünü belirtiyor. Zira haftada sadece bir saat bile çalışan bir kişi, istihdam edilmiş sayılıyor.
Hangzhou'da yaşayan 26 yaşındaki muhasebeci Carol Huang, işvereninin primini neredeyse yarı yarıya düşürmesine tepkili. Ancak şehirdeki benzer işlerin aylık 3.000 ila 6.000 yuan (449-897 dolar) arasında maaş sunduğunu, yani mevcut kazancından çok daha düşük olduğunu ifade ederek işinde kalmaya devam ediyor.
Huang, "İş piyasasına neler oluyor?" diye soruyor.
Bilgi Notu (1 dolar = 6,6912 yuan)
Reuters
