Çin Merkez Bankası (PBOC), dijital yuanın (e-CNY) hem ülke içinde hem de uluslararası alanda kullanımını artırmak için kapsamlı bir hamle başlattı.
Sektör kaynaklarına göre bankalara, dijital yuanı piyango çekilişlerinden yeşil enerji ödemelerine ve kamu harcamalarına kadar çeşitli alanlarda yaygınlaştırmaları için politika teşvikleri ve gizli talimatlar veriliyor.
Bankalar ayrıca, özellikle Kuşak ve Yol Girişimi güzergâhlarında sınır ötesi işlemlerde dijital yuan kullanımını artırmaya zorlanıyor. Krediler, akreditifler ve senetler gibi uyumlu ürünler geliştirme yarışına girdikleri belirtiliyor.
ABD ile karşıtlık
Çin’in dijital yuan hamlesi, ABD’nin yaklaşımıyla keskin bir tezat oluşturuyor. ABD Başkanı Donald Trump, merkez bankası dijital paralarının ülke içinde dolaşımını yasaklarken stablecoin kullanımını destekliyor.
Bazı sektör kaynaklarına göre Pekin’in bu adımı, Batılı kurumların hâkim olduğu ve doların rezerv para olduğu küresel ödeme sistemine bağımlılığı azaltma isteğiyle bağlantılı.
Dijital yuan, Çin’in dış ticaretinin jeopolitik şoklardan etkilenmeden sürmesini sağlayacak bir “teknolojik güvence” olarak görülüyor. Orta Doğu’daki savaş, doların “silah haline getirilmesi” riskini ortaya koyduğundan, bu durum Çin’in de-dolarizasyon çabalarını hızlandırıyor.
China Securities Co’nun raporunda, İran çatışmasının yuanın uluslararasılaşmasını hızlandırdığı ve yuanın etkisinin ticaretten jeopolitiğe doğru genişleyebileceği vurgulandı.
Küçük başlangıç, büyük hedefler
Dijital yuan hâlâ küçük bir tabandan yükseliyor. 2019’daki lansmanından Kasım 2025’e kadar toplam 16,7 trilyon yuan (yaklaşık 2,47 trilyon $) işlem yapıldı. Buna karşılık yalnızca 2025’te UnionPay kart işlemleri 279 trilyon yuan’a ulaştı.
2026’da dijital yuan mevduatlarına faiz ödenmeye başlanması ve yetkili banka sayısının 22’ye çıkarılmasıyla sistem hız kazandı. Bu adım, dijital yuanı bankalar için bilançoda mevduat yükümlülüğü haline getirerek benimsenmesini teşvik ediyor.
Yeni kullanım alanları
PBOC, dijital yuanı “akıllı sözleşmeler” aracılığıyla test ediyor. Bu sözleşmeler, önceden tanımlanmış koşullar gerçekleştiğinde otomatik ödeme yapıyor. Denemeler arasında piyango çekilişleri, ön ödemeli kartlar, kamu harcamaları ve tedarik zinciri finansmanı bulunuyor.
Ayrıca sağlık sigortası dolandırıcılığını önlemek ve yeşil enerji tüketimini izlemek için dijital yuanın izlenebilirlik özelliği kullanılıyor. Yerel yönetimler, maaş ödemeleri ve sağlık harcamaları gibi iç kullanım senaryolarını test ediyor.
PBOC, dijital yuan işlemlerini tüm bankalar arasında işlemek için UnionPay benzeri bir takas merkezi kurmayı da değerlendiriyor.
Sınır ötesi zorluklar
Dijital yuanın, Alipay ve WeChat Pay’in hâkim olduğu perakende ödemeleri değiştirmesi beklenmiyor. Asıl hedef, işletmeler arası uluslararası ödemeler. Ancak yurtdışında benimsenmesi daha da zor.
Shanghai Finans Komisyonu’ndan Zhou Xiaoquan, Çin, Hong Kong, Tayland, BAE ve Suudi Arabistan’ı birbirine bağlayan mBridge platformunun teşvik edildiğini söyledi. Bu sistem, mal ve hizmet ticareti ile deniz taşımacılığı sigortasında kullanılmaya başlandı.
ASEAN ülkeleriyle sınır ötesi ödemeler öncelikli hedef olsa da yabancı tarafların dijital yuanı benimseme isteksizliği en büyük engel olarak görülüyor. Bir sektör kaynağı, “Bu hâlâ uzun bir yol” dedi.
Reuters
