Fransa Çevre Bakanı, İstifa Edecek

Söz konusu yasa, belirli durumlarda yasaklı bir pestisitin kullanımına izin verirken, çiftçiler için su depolama kapasitesini de iki katına çıkarıyor.

Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un merkezci destekçileri arasında derin görüş ayrılıklarını ortaya çıkaran tartışmalı tarım yasasının parlamentoda kabul edilmesinin ardından protesto amacıyla görevinden ayrılmayı planlıyor.

Karar henüz kamuoyuyla paylaşılmadığı için isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bakanlık ekibinden bir yetkili, Barbut’un, yasanın salı günü ilerleyen saatlerde Fransa Senatosu tarafından beklendiği üzere kabul edilmesinin ardından istifa edeceğini Başbakan Sébastien Lecornu’ya ve kendi çalışma ekibine bildirdiğini söyledi.

Hükümetin hazırladığı ilk yasa tasarısı, Fransız çiftçilerin daralan kâr marjları ve giderek zorlaşan üretim koşullarına ilişkin uzun süredir dile getirdiği şikâyetlere çözüm getirmeyi amaçlıyordu. 

Ancak tasarıya eklenen iki hüküm, yasayı siyasi tartışmaların odağına yerleştirdi. Bunlardan biri, kabuklu yemiş üreticileri için halen yasak olan bir pestisitin geçici olarak yeniden kullanılmasına izin verirken, diğeri ise önümüzdeki on yıl içinde çiftçilerin su depolama kapasitesini iki katına çıkarıyor.

Barbut, hem pestisitin yeniden kullanımına hem de su depolama kapasitesinin artırılmasına karşı çıkıyordu. Bu iki düzenleme, muhafazakâr çoğunluğun bulunduğu Senato’da tasarının kabulünü güvence altına almak amacıyla yasama sürecinin son aşamalarında metne eklendi. 

Barbut, hafta sonu La Tribune Dimanche gazetesine verdiği röportajda bu düzenlemelere karşı olduğunu açıkça dile getirdi.

Barbut, “Çiftçilerimizin karşı karşıya bulunduğu acil duruma çözüm getirmesi amaçlanan bu hükümet tasarısı, Senato’nun yaptığı değişikliklerden sonra ülkemizde su kaynaklarının tahsisini düzenleyen politikayı önemli ölçüde değiştirmiştir.” ifadelerini kullandı.

Fransa’nın muhafazakâr Tarım Bakanı Annie Genevard ise Ekolojik Dönüşüm Bakanlığındaki mevkidaşına açıkça karşı çıktı. Le Journal du Dimanche gazetesine verdiği röportajda, “Bu yasa tasarısının ideolojik nedenlerle, kişisel çıkarlar uğruna ya da korkudan dolayı başarısızlığa uğramasına izin vermek, çiftçileri umutsuzluğun eşiğine sürükler.” dedi.

Tarım ile çevre arasında denge arayışı

Yasa etrafındaki tartışmalar, çevrenin korunması yönündeki talepler ile Fransız tarımının ekonomik açıdan sürdürülebilirliğini sağlama çabaları arasındaki gerilimi bir kez daha gözler önüne serdi.

Ayrıca tartışmalar, Macron’un merkezci siyasi hareketi içinde de ciddi görüş ayrılıklarını ortaya çıkardı. Özellikle Başbakan Sébastien Lecornu ile Macron’un merkezci Rönesans Partisi’nin lideri ve gelecek yıl yapılacak Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerinin adaylarından Gabriel Attal arasındaki fikir ayrılıkları dikkat çekti.

Attal ile Lecornu, söz konusu pestisit olan acetamipridin istisnai durumlarda yeniden kullanımını destekledi. Ancak Attal, pazartesi gecesi parlamentoda yapılan görüşmeler sırasında hükümetin bu düzenlemenin yasa metnine böylesine geç bir aşamada eklenmesine izin vermesinden duyduğu rahatsızlığı da dile getirdi.

• Acetamiprid, tarım ürünlerine zarar veren böcekleri yok etmek amacıyla kullanılan neonikotinoid grubuna ait bir insektisit olarak biliniyor.
• Avrupa Birliği, 2018 yılında üç neonikotinoid maddeyi yasakladı; ancak acetamipridi yasak kapsamına almadı. Buna rağmen, acetamipridin hem arıların hem de insanların sinir sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle bilimsel incelemelere konu olduğu belirtiliyor. 
• Uzmanlar, acetamipridin Brüksel tarafından yasaklanan üç maddeden arılar açısından daha az toksik olduğunu ve toprakta daha hızlı parçalandığını ifade ediyor.

Fransa ise 2020 yılında kendi kararıyla acetamipridi yasakladı. O tarihten bu yana çiftçi birlikleri, Fransa’da yasak olan bazı kimyasalların Avrupa Tek Pazarı’ndaki diğer ülkelerde kullanılmaya devam etmesinin haksız rekabete yol açtığını savunarak maddenin yeniden kullanımına izin verilmesi için lobi faaliyetleri yürütüyor.

Geçen yıl Fransız milletvekilleri, acetamipridi yeniden serbest bırakan bir yasayı, buna karşı 2 milyondan fazla kişinin imzaladığı dilekçeye rağmen kabul etmişti. Ancak yasa daha sonra Fransa Anayasa Konseyi tarafından iptal edilmiş, mahkeme pestisit kullanımına getirilen istisnaların kapsamının fazla geniş olduğuna hükmetmişti.

Greenpeace Fransa’nın tarım kampanyası sorumlusu Julien Rivoire yaptığı açıklamada, “2026 yılında bazı milletvekillerinin hâlâ neonikotinoidlerin tehlikeleri ve su kaynakları üzerindeki etkilerine ilişkin ezici bilimsel kanıtları görmezden gelmesi son derece endişe vericidir.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan Fransa’nın en büyük çiftçi sendikası FNSEA, X platformunda yaptığı paylaşımda oylamayı “Fransız çiftçileri için önemli bir dönüm noktası ve ilk büyük zafer” olarak değerlendirdi.

Daha az tartışma yaratsa da su depolama kapasitesini artıran düzenleme de kamuoyunda tepki topladı.

İklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları ve kuraklık Avrupa genelinde su kaynaklarını tehdit ederken, Fransa’da su depolama konusu giderek daha hassas bir mesele haline geliyor. 

Çiftçiler için su rezervuarları inşa edilmesi, 2023 yılında binlerce kişinin katıldığı ve önde gelen Fransız Yeşiller Partisi siyasetçilerinin de destek verdiği protestolar sırasında göstericiler ile polis arasında şiddetli çatışmalara neden olmuştu. 

Protestocular, tarım sektörünün su kaynaklarını tekeline aldığını ve daha az su tüketen tarım yöntemlerine geçmeyi reddettiğini savunuyordu.

Politico