Guterres'ten, emisyonlarda “acil ve köklü” kesinti çağrısı

Guterres, dünyaya “bilimi takip etme” ve acı gerçeklerle yüzleşme çağrısında bulundu.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, katıldığı son iklim zirvesinde yaptığı açıklamada, iklim değişikliğinin en yıkıcı etkilerini önlemek için dünyanın fosil yakıt kaynaklı emisyonları derhal ve ciddi oranda azaltması gerektiğini vurguladı. 

Gazetecilere konuşan Guterres, “Yanan bir gezegen üzerinde barış inşa edemezsiniz” diyerek, iklim değişikliğinin BM’nin çalışmalarının merkezinde yer aldığını belirtti. 

Guterres, iklim değişikliğinin açlığa ve kitlesel göçlere yol açarak, ülkeleri borç batağına sürükleyip toprak ve su kaynakları üzerindeki rekabeti körükleyerek jeopolitik istikrarsızlığa katkıda bulunduğuna dikkat çekti.

Guterres sözlerine şöyle devam etti: “İklim felaketleri insanları sürekli yoksulluğa geri iterken, yoksulluğu ortadan kaldıramazsınız. Geleceğin bağlı olduğu doğal sistemleri yok ederken, gençlere daha iyi bir gelecek vaat edemezsiniz. Ayrıca, bu krizin oluşmasında en az payı olanlar en önce ve en ağır şekilde zarar görürken, adaletten ciddi bir şekilde bahsedemezsiniz.”

BM’nin yıllık iklim görüşmeleri için bir araya gelen dünya liderleri, daha şiddetli ve ölümcül sıcak hava dalgalarını, kuraklıkları, selleri ve diğer felaketleri tetikleyen iklim değişikliğiyle mücadele etmek için somut adımlar üzerinde uzlaşmaya çalışıyor. 

Bu çabalar aynı zamanda, yükselen deniz seviyeleri nedeniyle toprak kaybeden ada devletleri de dahil olmak üzere, en büyük risk altındaki ülkelere yardımcı olmayı amaçlıyor.

Elektrifikasyon hedefleri bir anlaşmazlık konusu haline geliyor. Emisyonların azaltılması hedefi, özellikle elektrifikasyon süreciyle ilgili olarak iklim görüşmelerinde bir tartışma konusu oluşturuyor. 

Bu yıl gündeme getirilen bir hedef, toplam küresel enerji tüketiminde elektriğin payını 2035 yılına kadar yaklaşık %21’den %35’e çıkarmayı öngörüyor; bu elektriğin tercihen güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilmesi hedefleniyor.

Ancak bu hedef, elektriğin mutlaka yenilenebilir kaynaklardan üretilmesini şart koşmuyor —ki Guterres bunun elzem olduğunu savunuyor—. Bu durum, başlangıç ​​aşamasında da olsa kömür ve diğer fosil yakıtların kullanılabileceği anlamına geliyor. 

Küresel emisyonları uydular aracılığıyla takip eden Climate TRACE adlı kuruluşun verilerine göre, temiz enerjiye öncelik verilmesi küresel emisyonları %14 oranında azaltabilirken, elektrifikasyon sürecine fosil yakıtların da dahil edilmesi durumunda bu oran %7’de kalıyor. 

Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü Fatih Birol ise mümkün olduğunca çok sayıda ülkenin bu taahhüdü imzalamasının daha önemli olduğunu; taahhüdün, temiz enerji şartı aranmadığı takdirde daha geniş bir katılımla hayata geçirilebileceğini ifade etti. 

Ancak çevre grupları, elektrifikasyonun gerçek bir etki yaratabilmesi için fosil yakıtların devre dışı bırakılması gerektiğini belirtiyor.

Greenpeace’in Küresel Gaz Kampanyası’ndan Jasmin Duregger, “Elektrifikasyon, kendi başına bir amaç değil, fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirecek bir araç olmalıdır” dedi.

İklim ısınmasının ağır bedellerini ödeyen savunmasız ülkeler, daha fazla tazminat talep ediyor.

İklim değişikliğinin yıkıcı etkilerine maruz kalan —çoğunlukla soruna çok az katkısı olmuş, yoksul ve savunmasız— ülkelerin liderleri, iklim felaketleriyle başa çıkmak ve ısınan bir dünyaya uyum sağlamak için daha fazla finansman çağrısında bulunuyor. 

Yükselen deniz seviyeleri topraklarını yuttuğu için iklim değişikliğinin halkları adına bir ölüm-kalım meselesi olduğunu belirten küçük ada devletlerinin liderleri, bu yılki zirve olan COP31’de en yüksek sesle konuşan taraf oldular. 

Bu liderler, savunmasız ülkelere tazminat sağlamak amacıyla oluşturulan BM fonunun acilen güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyorlar.

Guterres, iklim değişikliğine en büyük katkıyı yapan daha varlıklı ülkelerin, geçmiş zirvelerde söz verdikleri finansmanı sağlamalarının yanı sıra, çok daha fazlasını da ortaya koymaları gerektiğini ifade etti.

Guterres, “Aradaki açığın boyutu konusunda net olalım,” dedi ve ekledi: “Uyum finansmanını üç katına çıkarmak bile, ihtiyaç duyulan miktarın yüzde 30’undan daha azını karşılayacaktır.”

İlerleme duraksadı; en yüksek emisyona sahip ülkeler zirveye katılmadı.

Guterres, tüm ulusların —özellikle de en çok emisyona yol açanların— iş birliği olmadan ilerleme kaydetmenin zor olduğunu belirtti.

Bağımsız kâr amacı gütmeyen kuruluş Climate Action Tracker tarafından perşembe günü yayımlanan bir rapor, küresel ısınmayı yavaşlatma konusundaki ilerlemenin son beş yıldır neredeyse durma noktasına geldiğini ortaya koydu. 

Bu durum, dünyanın, 2015 Paris Anlaşması'nda belirlenen ve ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1,5 santigrat derece (2,7 derece Fahrenheit) üzerinde sınırlama hedefini aşacağının kesin olduğu anlamına geliyor.

İklim değişikliğine temel olarak doğal gaz, petrol ve kömür yakılması sonucu açığa çıkan sera gazları neden oluyor; ülkeler de bu emisyonları azaltmaya yönelik planlar oluşturmuş durumda. 

Ancak raporda belirtildiğine göre, ülkeler tüm vaatlerini yerine getirseler bile —ki bu oldukça şüpheli bir durum— yüzyılın sonunda dünya, sanayi öncesi döneme kıyasla 2,6 santigrat derece (4,7 derece Fahrenheit) daha sıcak olacak.

Guterres, “Sorumluluğumuz, bu aşımı mümkün olduğunca küçük ve kısa tutmak; sıcaklıkları da olabildiğince çabuk bir şekilde yeniden 1,5 derecenin altına indirmektir” dedi. 

Emisyonların birkaç yıl boyunca her yıl yaklaşık %6 oranında azaltılması gerektiğini belirten Guterres, hedeflenen sınırın aşılmasını “felakete davetiye” olarak nitelendirdi.

Ancak en çok kirliliğe yol açan ülkelerden bazıları —özellikle de Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kirleticisi ve tarihsel olarak en büyük kirletici konumundaki Amerika Birleşik Devletleri— bu yılki zirveye katılmadı.

Başkan Donald Trump’ın ABD’yi iklim müzakerelerinden çekmesinin ardından, ABD üst üste ikinci yıl zirveye katılmamış oldu.

AP News