İnceleme sonucuna göre, “‘Oyun değiştirici’ Alzheimer ilaçlarının etkisi ‘önemsiz’”

Alzheimer hastalığının tedavisinde “oyun değiştirici” olarak övülen ilaçların hastalar üzerinde fark edilir bir etkisi olmadığı, kapsamlı bir incelemeye göre belirlendi.

Hafif bilişsel bozukluk veya hafif demans hastalarında yapılan klinik deneylerin analizi, anti-amiloid ilaçların 18 ay boyunca biliş ve demans şiddeti üzerindeki etkilerinin “önemsiz” olduğunu, işlevsel yeteneklerdeki iyileşmelerin ise “en iyi ihtimalle küçük” kaldığını ortaya koydu.

Bu sonuç, beyinde biriken amiloid protein kümelerini temizleyerek Alzheimer’ı yavaşlatmayı amaçlayan yeni nesil ilaçlar için bir darbe niteliğinde. 

Amiloid plakları, nöronlarda toksik düğümler oluşturan tau adlı başka bir proteinle birlikte Alzheimer hastalığının temel göstergelerinden biridir.

Cochrane incelemesi, yayımlanmış klinik deney verilerini değerlendirmek için altın standart yöntemler kullandı, ancak bazı araştırmacılar ve yardım kuruluşları tarafından eleştirildi. 

Çünkü eski ve başarısız ilaçlarla daha yeni ve daha etkili ilaçların sonuçlarını bir araya getirdi.

Londra Queen Mary Üniversitesi’nde klinik nöroloji profesörü Charles Marshall, “Etkili ve etkisiz tedavilerin sonuçlarını bir araya getirirseniz, ortalama tedavi etkisinin küçük ya da hiç olmaması şaşırtıcı değil,” dedi.

Anti-amiloid ilaçlar, klinik deneylerde hastalarda küçük ama istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler gösterdiğinde “oyun değiştirici” olarak övülmüştü. 

Dünyanın dört bir yanındaki düzenleyici kurumlar, Eisai tarafından geliştirilen lecanemab ve Eli Lilly tarafından geliştirilen donanemab ilaçlarını onayladı. 

Ancak birçok ülke bu ilaçları kamu sağlık hizmetleri kapsamında sunmaktan kaçındı.

Birleşik Krallık’ta Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (Nice), bu ilaçların hastalığı dört ila altı ay yavaşlatmasına rağmen NHS için maliyetinin haklı olmadığını belirtti. 

Nice, üreticilerin itirazı sonrası kararını yeniden gözden geçiriyor.

Cochrane incelemesi, genellikle 18 ay süren 17 klinik deneyi analiz etti. Bu çalışmalar 20.000’den fazla kişiyi kapsadı ve hafif bilişsel bozukluk veya demansı olan kişilerde yedi anti-amiloid ilacı değerlendirdi.

İncelemenin ortak yazarlarından, Hollanda’daki Radboud Üniversitesi Tıp Merkezi’nde nöroloji profesörü Edo Richard, analizin “bilişsel gerileme veya demans şiddeti üzerinde klinik olarak anlamlı bir etki bulmadığını” ve ilaçların plaseboya kıyasla beyinde daha fazla şişme ve kanamaya neden olduğunu söyledi.

Richard, “Bu etki büyüklükleri hastalar ve bakım verenler tarafından fark edilemeyecek kadar küçük,” dedi. 

Richard, hastaların iki ila dört haftada bir damar yoluyla ilaç almak ve beyin şişmesi veya kanamayı kontrol etmek için düzenli MR taramalarından geçmek zorunda olması nedeniyle ilaçların “yük oluşturduğunu” ekledi.

Farklı ilaçların sonuçlarını birleştirme kararını savunan Richard, hepsinin beyinden amiloidi temizlemeyi amaçladığını ve hastalar üzerindeki etkileri benzer şekilde değerlendirdiğini söyledi.

İnceleme, araştırmacıların hastalığı tedavi etmek için yeni yollar keşfetmesi gerektiği sonucuna varıyor.

UCL’de yaşlılık psikiyatrisi profesörü Robert Howard, anti-amiloid ilaçlara ilişkin ortaya çıkan yeni deney verilerinin, bu ilaçların gerçekten Alzheimer’ın seyrini değiştirip değiştirmediği konusunda şüphe yarattığını söyledi. 

Howard, “Bunları söyleyen kişi olmak çok zor, ama hastaların beklentilerinin yükseltilmesinin adil olduğunu düşünmüyorum,” - “Üzücü gerçek şu ki, en iyi performans gösteren ilaçlar bile klinik olarak anlamlı bir şey yapmıyor.” dedi. 

Alzheimer’s Research UK’ten Dr Susan Kohlhaas ise şöyle dedi: 

• “Bu çalışma, farklı anti-amiloid tedavilerin farklı şekillerde etkili olabileceğini bildiğimiz halde, tüm ilaç sınıfını tek bir kalıba sokmaya çalışıyor.
• İncelenen 17 çalışmadan yalnızca ikisi Birleşik Krallık’ta onaylanan lecanemab ve donanemab ilaçlarına ait. 
• Geri kalanlar, anlamlı fayda göstermediği için geliştirilmesi durdurulan ilaçlara odaklanıyor ve bu da kaçınılmaz olarak incelemenin sonuçlarını şekillendiriyor.
• “Anti-amiloid tedaviler Alzheimer’ı iyileştirmenin tek çözümü olmayacak ve araştırmalar şimdiden daha geniş biyolojik hedeflere yönelmiş durumda. 
• Ancak özellikle analizdeki sınırlamalar göz önüne alındığında, etkilerini ‘önemsiz’ olarak nitelendirmek doğru değil.”

The Guardian