Çığır açıcı araştırma çocukların sağlığındaki riskleri ortaya çıkardı.
Araştırmacılar, tabletler, akıllı telefonlar ve diğer dijital cihazların bebekler üzerindeki risklerinin acilen incelenmesi çağrısında bulundu.
Çığır açıcı bir araştırmaya göre, iki yaşın altındaki bebek ve küçük çocukların ekranla geçirdiği süre, sağlık ve yaşam kalitesi üzerinde uzun vadeli olumsuz etkilerle ilişkilendiriliyor ve bu nedenle kaçınılması gerekiyor.
Araştırma, bu dönemde ekran kullanımının gelişimle ilgili çok çeşitli sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunurken, akıllı telefonlar, tabletler ve diğer dijital cihazların bebekler üzerindeki risklerinin acilen daha ayrıntılı şekilde araştırılması çağrısını yapıyor.
Kamuoyunun dikkati ergenlerin dijital alışkanlıkları ve hükümetin 16 yaş altındakilerin sosyal medya kullanımını yasaklama planları üzerinde yoğunlaşırken, araştırmacılar ekran kullanımının günlük ebeveynlik pratiğinin ayrılmaz bir parçası hâline geldiği bir dönemde politikalarda "bebeklere yönelik bir kör nokta" oluştuğundan endişe duyuyor.
Araştırmanın eş yürütücülerinden, Leeds Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü kıdemli öğretim görevlisi Rafe Clayton, kendi ekran kullanımları konusunda yeterli rehberlik alamayan ebeveynlerin "farkında olmadan çocuklarına ve bebeklerine ekran cihazlarıyla sağlıksız alışkanlıklar ve ilişkiler geliştirmeyi öğrettiğini" söyledi.
"Bunun değişmesi gerekiyor." dedi.
Araştırma, konuyla ilgili dünya genelinde bugüne kadar yapılmış tüm çalışmaların en kapsamlı incelemesi olarak tanımlanıyor ve hükümete, kısa süre önce yayımladığı beş yaş altı çocuklara yönelik ekran süresi rehberini yeniden gözden geçirme çağrısında bulunuyor.
Mevcut rehber, iki yaş altındaki çocuklarda ekran kullanımından kaçınılmasını tavsiye ediyor; ancak buna şu istisnayı ekliyor:
"Bağ kurmayı, etkileşimi ve konuşmayı teşvik eden ortak etkinlikler dışında."
Yeni araştırma ise bebeklerde ekran kullanımına bağlı çok sayıda olası zararı ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Bunlar arasında ebeveynler ve bakım verenlerle bağ kurma fırsatlarının azalması, diğer çocuklarla fiziksel oyun için daha az zaman ayrılması ve dil gelişiminin sınırlanması yer alıyor.
Araştırma ayrıca, bu kadar erken yaşta ekran kullanımının aşırı uyarılmaya ve uyku güçlüklerine yol açabileceğini; göz sağlığı ve çocukluk çağı obezitesi üzerinde de olumsuz etkileri olabileceğini belirtiyor.
Bunun yanında araştırmacılar, bebeklerin rahatlamak ve sakinleşmek için ebeveynlerine yönelmek yerine giderek dijital cihazlara yönelmeye başlamasından da endişe duyuyor.
"Dijital Cihazlara Yoğun Maruz Kalma Koşulları Eylem Ekibi" (Action on Digital Device Immersive Conditions Team) adı altında çalışan dört İngiliz üniversitesinden araştırmacılar tarafından hazırlanan inceleme, ekran kullanımı ile belirli gelişimsel bozukluklar arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurmadı.
Ancak araştırmacılar şu konuda son derece net bir değerlendirme yaptı:
"İki yaşın altındaki hiçbir çocuğa düzenli ve kasıtlı ekran süresi verilmemelidir. Pasif maruziyet günümüz toplumunda kaçınılmazdır; bu nedenle buna bilinçli ekran kullanımının eklenmesi, anlamlı bir fayda sağlamadan riski artırmaktadır."
Araştırma, resmi rehberlerde iki yaş altındaki çocuklar için düzenli "ortak ekran kullanımı", "öğrenme amaçlı ekran kullanımı", "iletişim amaçlı ekran kullanımı" veya "engelli ya da öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklar için ekran kullanımı" önerilerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Araştırmacılara göre bu tavsiyeler ebeveynler ve bakım verenler tarafından yanlış yorumlanarak ekran kullanımının güvenli olduğu, hatta teşvik edildiği şeklinde algılanabilir.
Raporda şu uyarıya yer veriliyor:
"Bu durum, bakım verenlerin iki yaş altındaki çocuklar için ekran kullanımının gelişim açısından zararlı olmadığına inanmasına yol açabilir. Bu da gelişimsel gecikmelerin ve özellikle zaten daha yüksek risk altında bulunan çocuklarda içe kapanma davranışlarının artmasına neden olabilir."
Araştırma sonuçları doğrultusunda Leeds, Leeds Trinity, Loughborough ve Aston üniversitelerinden oluşan ekip, gelişimsel risklerin erken dönemde belirlenebilmesi ve ailelere hedefe yönelik destek sunulabilmesi amacıyla "bebek ekran süresi risk değerlendirmesi" yapılması çağrısında bulundu.
Araştırmanın eş yürütücüsü ve Leeds Trinity Üniversitesi Aile ve Kültürel Dinamikler Profesörü Carmen Clayton şöyle konuştu:
"Hükümet, sorunlu ekran kullanımı konusunda ailelerle daha etkili iletişim kurmanın yollarını değerlendirmeli; bunu yaparken de birçok ebeveynin bu konuları paylaşırken yaşadığı yargılanma korkusuna karşı duyarlı olmalıdır."
Eski Muhafazakâr Parti Bakanı ve 1,001 Critical Days Foundation'ın kurucusu Andrea Leadsom ise şunları söyledi:
"Bu çığır açıcı inceleme bir uyandırma çağrısıdır. Kanıtlar giderek daha güçlü şekilde gösteriyor ki ekranlar bebeklere sınırlı fayda sağlıyor ve insan gelişiminin en önemli dönemi olan ilk 1.001 gün boyunca ciddi riskler taşıyabiliyor."
Leadsom, ebeveynlerin kendi oluşturmadıkları bir sorun nedeniyle suçlanmaması gerektiğini söyledi.
"Sorumluluk yalnızca onların omuzlarında olamaz. Bu nedenle her ailenin güvenilir tavsiyeler ve bebeklerinin ilk yıllarında pratik destek alabilecekleri bir 'Best Start' aile merkezine erişimi olmalıdır."
Leadsom ayrıca teknoloji şirketlerinin de sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek şöyle dedi:
"Kanıtlar bunun aksini gösterirken ebeveynlerin karşısına bebekler için uygun olduğu etiketlenen veya bu şekilde tanıtılan içerikler çıkarılmamalıdır."
Hükümetin ekran süresi rehberinin hazırlanmasına katkı sağlayan İngiltere Çocuk Komiseri Rachel de Souza ise rehberin ebeveynlerin kararlarını desteklemek amacıyla hazırlandığını, onların yerine geçmek için hazırlanmadığını söyledi.
"İki yaş altındaki çocuklar için ekran kullanımından kaçınılması yönündeki tavsiye açıktır. Ancak günümüzün gerçeklerini de kabul ediyor. Akrabalarla görüntülü görüşme yapılması veya destekli öğrenme gibi sınırlı sayıdaki bazı durumlarda ortak ekran kullanımının tamamen normal olduğu da belirtilmektedir."
İngiltere Eğitim Bakanlığı sözcüsü ise şu açıklamayı yaptı:
"Beş yaş altındaki çocukların ebeveynleri için hazırladığımız ve türünün ilk örneği olan ekran süresi rehberiyle gurur duyuyoruz. Bu rehber, ailelerin zorlayıcı bulabildiğini bildiğimiz bu konuda açık ve güvenilir destek sunmaktadır."
The Guardian
