Küresel iklim görüşmeleri çöktü mü?
İki haftalık görüşmelerde, bir anlaşmaya varılamadı
Gezegeni küresel ısınmadan korumaya yönelik iki haftalık görüşmeler, bir anlaşmaya varılamadan sona erdi.
Siyasette eski bir deyiş vardır: Bir krizi asla boşa harcama. Ne var ki, kritik BM iklim görüşmelerindeki hükümetler tam da bunu yaptılar.
Küresel ısınmayla mücadeleye ilişkin taslak anlaşmanın çökmesiyle, Antalya'daki zirve pazar günü kaotik bir şekilde sona erdi.
Oysa bir uzlaşmaya varmak için yoğun bir çaba gösterilmiş, hatta müzakereler planlanan bitiş süresinden 48 saat daha uzamıştı.
Ülkeler; yeni bilimsel uyarıların yanı sıra, birçok hükümetin gezegeni ısıtan fosil yakıtlardan kurtulmak için her zamankinden daha güçlü bir ivme yarattığını belirttiği enerji fiyat şokuna rağmen nihai bir anlaşmaya varamadılar.
Bu, ülkelerin iki hafta süren yoğun müzakerelerin ardından Antalya’dan ellerinde yalnızca birkaç teknik anlaşmayla ayrıldıkları anlamına geliyor.
Gezegeni tehlikeli bir iklim değişikliğinin eşiğinden nasıl geri döndürmeyi planladıklarını ortaya koyan siyasi bir mutabakat ise ortada yok.
BM iklim şefi Simon Stiell, ana metin (diğer adıyla "kapsayıcı karar") üzerinde bir uzlaşmaya varılamamış olmasına rağmen, zirvede "gerçek bir ilerleme" kaydedildiğini vurguladı.
Diğerleri ise bu kadar iyimser değildi.
Panama İklim Bakanı Juan Carlos Navarro, hafta başında POLITICO’ya verdiği demeçte, "192 ülkenin ve Antalya’da bulunan 100 bin insanın her konuda tam bir fikir birliğine varmasını gerektiren bu saçma sistem, felakete davetiye çıkarmaktır," dedi ve ekledi: “COP zirveleri artık bir alay konusu haline geldi.”
‘Karmaşık ve gergin’
Hükümetler, dünyanın bir uçurumun kenarında olduğunun bilinciyle Türkiye’ye geldiler. Bu zirve, BM’nin, uzun vadeli küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerinde sınırlama hedefinin aşılmasının kesinleştiğini duyurmasından bu yana gerçekleştirilen ilk iklim konferansı oldu.
Görüşmelere ev sahipliği yapan ülkelerden biri olan Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen, Pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bu görüşmelere başlarken içinde bulunduğumuz durum, yakın tarihin en karmaşık ve gergin jeopolitik ortamıydı; üstelik —son derece haklı bulduğum bir şekilde— iklim değişikliğinin etkileri de giderek kötüleşiyor," ifadelerini kullandı.
Paris Anlaşması’nın en iddialı hedefi olan 1,5°C sınırının tutturulamaması ihtimali, Türkiye’deki görüşmelerde geniş yer buldu.
Birçok ülke, bu hedefin aşılacak olmasını; kirlilikte daha büyük çaplı azaltımlara gidilmesi, afetlere hazırlık konusunda daha güçlü adımlar atılması ve yoksul ülkelere sağlanan mali desteğin artırılması yönündeki anlaşmalar için bir gerekçe olarak öne sürdü.
Buna karşılık, petrol ve doğal gaz kaynakları bakımından zengin ülkeler, küresel ısınmanın temel nedeni olan fosil yakıtlara dair herhangi bir ifadenin nihai metne girmesini engellemek için mücadele etti; gelişmiş ülkeler ise belirli finansman hedefleri konusunda taahhütte bulunmaya isteksiz davrandı.
Bazı müzakereciler, yaşanan çöküşün ardından durumu hızlıca toparlayıp metanetli görünmeye çalıştılar.
Hem AB hem de İngiltere, küresel iklim anlaşmaları için çaba göstermeye devam edecekleri konusunda ısrarcı oldular.
İrlandalı O’Brien ve AB’nin iklimden sorumlu yetkilisi Wopke Hoekstra, ortak bir açıklamada, “Duruşumuz çok taraflılığın reddi değil; aksine, sonuç üreten bir çok taraflılığın savunulmasıdır” ifadelerini kullandılar.
Ayrıca, “Tarih, COP31’i bir kararın alınıp alınmadığına göre değil, uluslararası toplumun çağımızın getirdiği zorluğa karşı üzerine düşeni yapıp yapmadığına göre değerlendirecektir” diye eklediler.
Politico