LVMH savaş başladığında Rusya’da faaliyetlerini durdurmuştu

Şubat 2022’de Ukrayna’daki savaş başladığında LVMH, Avrupa lüks mallara ihracat yaptırımları uygulamadan günler önce Rusya’daki Louis Vuitton, Dior ve Bulgari butiklerini kapattı. 

Fransız milyarder Bernard Arnault’nun kontrolündeki holding, kitlesel pazara yönelik ürünleri yaptırımlara tabi olmamasına rağmen Sephora mağazalarını da zararına sattı. 

LVMH ayrıca Ukrayna’daki “trajik durumun” mağdurlarına 5 milyon euro bağışladı. 

Ancak Rusya’daki işletmelerinden biri faaliyet göstermeye devam etti: LVMH’nin lüks otel ve tren zinciri Belmond aracılığıyla sahip olduğu St. Petersburg’daki Grand Hotel Europe.

Tarihi otelin kendisi yaptırımlara tabi değil ve yasal olarak faaliyet gösteriyor. Ancak Reuters’ın bulgularına göre otel, Avrupa ve Birleşik Krallık tarafından yaptırım uygulanan büyük Rus ulaştırma, enerji ve medya şirketleri ile bankalar ve askeri yükleniciler de dahil olmak üzere kurumsal müşterilere sağladığı hizmetler karşılığında ödeme almaya devam etti.

Otelin mülkiyetine dair işaretler kamusal alandan silindi; girişte bir zamanlar Belmond logosunun bulunduğu tabelanın yer aldığı boş alanı gösteren sosyal medya görüntüleri de buna dahil.

Arşivlenmiş Belmond rezervasyon sitesi sürümlerine göre otel 2023’te Belmond’un rezervasyon sitesinden de çıkarıldı. Ancak Belmond’un otele sahipliği Rus, İngiliz ve Fransız şirket kayıtlarında görünmeye devam ediyor. 

2025 hesaplarına göre Belmond’un yüzde 100 sahibi LVMH. Yaptırım uygulananlar da dahil olmak üzere otelin kurumsal müşterilerinin isimleri, Reuters’ın incelediği katma değer vergisi kayıtlarında yer alıyor.

Otelin faaliyetleri ve yaptırım uygulanan müşterilerle iş ilişkileri hakkında sorulara yanıt veren LVMH, Grand Hotel Europe’un “Belmond’dan özerk ve bağımsız şekilde faaliyet gösterdiğini” söyledi.

Şirket, “Belmond’un dağıtım sistemlerinin bir parçası değildir ve Rusya’daki özel yerel ekip bu tarihi mülkü ayrı olarak yönetmektedir,” dedi. 

Reuters’a konuşan ve konu hakkında doğrudan bilgi sahibi iki kaynağa göre, dünyanın en büyük lüks holdingi olan LVMH yöneticileri St. Petersburg’daki mülkü kapatmayı değerlendirdi ancak nihayetinde buna karşı karar verdi. 

Kaynaklardan biri, “Bunlar yıllardır maaş ödediğimiz, bizim için çalışan insanlar,” dedi. “Ülkeleri bir aptal tarafından yönetiliyor diye onları cezalandıralım mı?” Otel müdürü Yulia Pashkovskaya ve bir otel sözcüsü yorum yapmayı reddetti.

1875’ten bu yana St. Petersburg’un kalbindeki Nevsky Prospekt üzerinde yer alan Grand Hotel Europe, Britanya’nın dönemin Prensi Charles’ı ile pop yıldızları Elton John ve Whitney Houston dahil pek çok konuğu ağırladı. 

İlk ünlü konuklarından biri Rus besteci Pyotr Çaykovski idi. Beş yıldızlı otelde uşak hizmeti ve “Egg in Egg” yemeğiyle ünlü bir havyar barı bulunuyor — trüf aromalı haşlanmış yumurta ve üç çeşit havyar.

Daha yakın dönemde otel, Rusya’nın siyasi ve ekonomik elitlerinin katıldığı birçok etkinliğe ev sahipliği yaptı. 

Geçen yıl Ukrayna’daki savaşı görüşmek üzere ABD Başkanı Donald Trump’ın diplomatik temsilcileri ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in temsilcileri arasındaki bir toplantıya ev sahipliği yaptı. 

150. yılını banka yöneticileri, Rus Devlet Müzesi müdürü ve St. Petersburg yetkililerinin katıldığı gösterişli bir gala ile kutladı. 

Otel, on yılı aşkın süredir Putin’in başkanlık ettiği yıllık iş dünyası buluşması olan St. Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu’nun resmi ortağı.

Kalmak için nedenler

Rus iş dünyası uzmanlarına göre otelin kalıcı cazibesi, LVMH’nin mülkü elinde tutmasını cazip kılabilir. St. Petersburg’daki Nordic Star hukuk bürosunda yaptırım davaları konusunda uzman olan ancak otele danışmanlık yapmayan Artem Zhavoronkov, “Büyük olasılıkla durumu atlatmayı, bir gün Ukrayna ile ilgili koşulların düzeleceğini umuyorlar,” dedi. 

“İyi bir varlık, kârlı. Ve zamanla değer kazanacak birinci sınıf bir gayrimenkul.”

Ulster Üniversitesi’nde Rusya ve Orta Asya’daki şirket davranışlarını inceleyen Profesör Kristian Lasslett’e göre LVMH’nin mülkü elinde tutma kararı, uzun vadede Rus pazarına yeniden girme hedefinin parçası olabilir.

Lasslett, “Rusya’da iş yapmak uzun zamandır kişisel bağlantılara ve sahip olunan itibara bağlı,” dedi 

Duruma aşina kişilere göre LVMH’nin mülkü elde tutmasının başka nedenleri de olabilir. Olası nedenler arasında, Rusya’dan ayrılan yabancı şirketlerin varlıklarını ciddi indirimle satmasını gerektiren Rus kuralları ve Rus emlak kayıtları ile Belmond’un ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na yaptığı bildirimlere göre St. Petersburg şehrinin otelin bulunduğu art nouveau binada yüzde 6,5 paya sahip olması yer alıyor.

St. Petersburg belediye başkanlığı, Belmond’un oteldeki hissesini satmak için şehirden izin alıp alması gerektiği ya da bu yönde bir talep olup olmadığı sorularına yanıt vermedi.

Marriott, Four Seasons ve InterContinental’in sahibi IHG dahil olmak üzere çoğu Batılı otel zinciri Rusya ile bağlarını kesti. 

Belmond’dan farklı olarak bu grupların tümü üçüncü taraf yatırımcılar aracılığıyla faaliyet gösteriyordu; bu da Rusya’dan hızlıca çekilmelerini sağladı. Hilton gibi bazıları ise yeni yatırımları durdurdu ancak faaliyetlerini sürdürüyor.

Paris, Londra ve Moskova’daki hukuk uzmanları ile bir AB Komisyonu kaynağına göre St. Petersburg’daki otel, konaklama ve ikram hizmetleri yaptırımların özel hedefi olmadığı için uluslararası kısıtlamalarla karşı karşıya değil. 

Paris’teki Sciences Po Üniversitesi’nden uluslararası hukuk profesörü Regis Bismuth, otelin Rus hukukuna göre kurulmuş bir Rus yan kuruluş olduğunu ve Rusya içinde günlük hizmetler sunduğunu belirtti.

Yaptırım uygulanan müşteriler

Ancak otel yaptırım uygulanan şirketlerden gelir elde ediyor. 2022’nin ikinci çeyreğinden 2025’in ilk çeyreğine kadar yerel vergi makamlarına yapılan KDV bildirimleri, otelin silah üreticisi Rostec’in iki biriminden ve Tactical Missiles Corp’un bir yan kuruluşundan, ayrıca gemi inşa şirketi Sovcomflot ve enerji devi Rosneft’ten ödeme aldığını gösteriyor. 

Sberbank, Sovcombank ve VTB gibi mal varlıkları dondurulmuş şirketlerden de ödemeler geldi.

Vergi kayıtları yaptırım uygulanan şirketlerin otelden hangi hizmetleri satın aldığını belirtmiyor. Ancak bireysel ödemelerin çoğu 2.000 doların altında; bu da otelin oda, akşam yemeği veya toplantı salonu gibi hizmetleriyle uyumlu. 

Rezervasyon sitesine göre oda fiyatları yaklaşık 270 dolardan 1.200 dolara kadar değişiyor; üst düzey süitler gecelik 1.800 dolardan neredeyse 8.000 dolara kadar çıkıyor. Bazı şirketler yıllar boyunca tekrarlanan ödemeler yaptı; bazıları ise yalnızca bir veya iki kez ödeme gerçekleştirdi.

KDV kayıtları ödemeler karşılığında hangi mal veya hizmetlerin alındığını belirtmiyor.

Rusya’ya karşı birçok yaptırım paketi hazırlayan Avrupa Komisyonu, otelle ilgili yorum yapmayı reddetti. Komisyon, yaptırımlarının AB dışına uygulanmadığını ancak ana şirketlerin “AB’deki ana şirkete uygulanan yükümlülükleri aşmak için Rus yan kuruluşlarını kullanamayacağını” belirtmişti.

Otelin en büyük müşterilerinden biri yaptırım uygulanan kredi kuruluşu Sovcombank oldu; banka otele 140.000 dolar ödedi. Bir diğer büyük müşteri ise doğrudan Kremlin’e ait bir seyahat acentesi olan Prezident-Servis; bu kurum otele en az 270.000 dolar ödeme yaptı.

Kayıtlara göre her iki kurumun ödemelerinin çoğu 2023 ve 2024’teki St. Petersburg forumu dönemine denk geldi.

Otele ilişkin sorulara yanıt veren Kremlin, konaklama sektöründe faaliyet göstermediğini söyledi.

Mülkün arkasındaki şirket olan Europe Hotel LLC, LVMH’nin Fransız piyasa düzenleyicisi AMF’ye sunduğu zorunlu yıllık bildirim olan en son evrensel kayıt belgesinin 401. sayfasında, yüzde 100’ü LVMH’ye ait yüzlerce yan kuruluş arasında listeleniyor. 

Reuters’ın incelediği Rus finansal kayıtlarına göre, 2022 ile 2024 arasında otelin yıllık gelirleri neredeyse iki katına çıkarak 1,9 milyar rubleye (25 milyon dolar) ulaştı; bu rakam 2020’deki COVID-19 pandemisi öncesindeki üç yıldaki seviyesinin biraz üzerinde.

Otel 2024’te yaklaşık 5,7 milyon dolar net kâr elde etti; bu, verilerin ilk yayımlandığı 2004’ten bu yana en yüksek seviye. Belgeler, operasyonlardan elde edilen nakdin geçen yıl otelin bilançosunda 13 milyon dolara ulaştığını, bunun 2018-2021 dönemindeki yıllık 1 milyon doların altındaki seviyeden yükseldiğini gösteriyor. Kayıtlar, otelin kârlarının Rusya içinde kaldığını ortaya koyuyor.

Bu toplamlar LVMH’nin yaklaşık 80 milyar euroluk yıllık satışlarıyla karşılaştırıldığında küçük olsa da, otelin köklü geçmişi ve Rus elitleriyle bağları ona elde ettiği gelirin ötesinde bir değer kazandırıyor.

2006’dan bu yana otelin müdürü olan Pashkovskaya, Haziran 2023’te bir Rus YouTuber’a verdiği röportajda, “Her zaman Grand Hotel Europe’un St. Petersburg’daki gerçek güç merkezlerinden biri olduğunu söylerim,” dedi.

Grand Hotel Europe’un 150. yıl dönümü galasında şampanyalar su gibi aktı. Ancak parti sonrasında otel tarafından yayımlanan videoda Veuve Clicquot, Dom Perignon ve diğer LVMH şampanya markaları görünmüyordu. Şişeler, Rusya’nın işgali altındaki Kırım’dan gelmişti.

Reuters