Avrupa'nın demokratik yenilenmesi çabalarını Brüksel hâlâ dinlemiyor!
Avrupa'nın demokrasi sınavında batı balkanların etkisi belirleyici olabilir mi?
Bosna Hersek'te nehirlerini hidroelektrik santral geliştirme projelerinden koruyan kadınlar, dayanışmalarını sınırın ötesine taşıyarak kendi nehirleri için mücadele eden Arnavut topluluklarını desteklediler.
Bu ülkelerin hiçbiri tam Avrupa Birliği üyesi değil. Brüksel genellikle onlara Avrupa demokratik standartlarının alıcıları olarak yaklaşıyor, öğretmen olarak değil.
Peki ya Avrupa'nın demokratik yenilenmesi siyasi merkezlerinden değil de kenarlarından geliyorsa?
Avrupa, birbirine bağlı iki demokratik başarısızlıkla karşı karşıya. Birincisi, dinlememe başarısızlığı. İkincisi, aidiyet eksikliği. Avrupa'nın kenarlarına bakmak, her ikisini de ele almaya yardımcı olabilir.
Çevreler
Birincisi, Brüksel uzun zamandır kıtanın çevrelerini kullanılacak kaynaklar veya yönetilecek sorunlar olarak ele alıyor. Limanlar malları taşıyor. Sınır bölgeleri göçü sağlıyor.
Kıyı bölgeleri enerji ve turizm sağlıyor. Aday ülkeler demokratik standartlar konusunda eğitim alıyor. Merkez yerel halka danışsa bile, genellikle sorular zaten yazılmış ve çözümler büyük ölçüde kararlaştırılmış olarak geliyor.
Siyasi trafik genellikle tek yönlüdür: fikirler Brüksel'den dışarı akarken, emek, enerji ve stratejik varlıklar içeri akar.
Avrupa, nadiren sınırlarının merkezlerinin bilmediği şeyleri sorar. Ancak sınır bölgeleri, bölünmüş şehirler, adalar ve limanlar, Avrupa'nın en acil sorularıyla doğrudan yüzleşiyor.
Kim ait? Kalkınmanın ne anlama geldiğine kim karar veriyor?
İnsanlar tarihleri ve sadakatleri çatıştığında toprak, su veya kamusal alanı nasıl paylaşıyor? Bir topluluk her konuda hemfikir olmadan nasıl birlikte hareket ediyor?
Bunlar soyut politika bulmacaları değil. Bunlar, müzakere, işbirliği, çatışma ve uzlaşma yoluyla cevaplanan günlük yaşam sorularıdır. Sırbistan'ın öğrenci hareketi, kolektif seferberlik yoluyla yerleşik güce meydan okudu.
Arnavutluk'taki protestocular, bir kıyı şeridinin kamu malı mı yoksa özel bir fırsat mı olduğuna kimin karar vereceğini soruyor. Ve Bosnalı nehir savunucuları, siyasi dayanışmanın bir sınırda sona ermek yerine sınırı aşabileceğini gösterdi.
Hiçbiri Avrupa için bir plan sunmuyor. Hepsi öğrenmeye değer uygulamalar sunuyor. Avrupa'nın ikinci başarısızlığı daha derine iniyor. Liberal demokrasi, hakları, anayasal güvenceleri ve eşit vatandaşlığı haklı olarak savunur.
Ancak anayasal vatanseverlik—demokratik kurallara ortak bağlılığın farklı toplumları bir araya getirebileceği umudu—insanların aidiyet açlığını gidermek için çok sık yetersiz kalmıştır.
Kurumlar, vatandaşlara ortak bir amaç duygusu vermeden özgürlükleri koruyabilir. Yasal bir çerçeve şarttır. Kendi başına siyasi bir topluluk değildir.
Kenarlardan öğrenmek
Popülistler bu fırsatı değerlendirdiler. Etno-milliyetçi hareketler, prosedürel liberalizmin sıklıkla sağlamakta zorlandığı bir şeyi sunuyor: bağlılık, dayanışma, miras ve "biz"in kim olduğuna dair bir hikaye.
Buna karşın bu aidiyeti başkalarını dışlayarak inşa ediyorlar. Gerçek bir demokratik ihtiyaca verdikleri yanıt, siyasi topluluğu daha dar ve daha korkulu hale getirmektir.
Avrupa bu tehdide sadece liberal normlara bağlılığını tekrarlayarak yanıt veremez. Ayrıca, köklü ve anlamlı bir aidiyet arzusunu, onu bir silaha dönüştürmek isteyenlere de teslim etmemelidir.
Burada da kenarların öğreteceği bir şeyler var. Komşuların uyumsuz anıları miras aldığı, geçim kaynaklarının çekişmeli kaynaklara bağlı olduğu ve sınırların ilişkileri böldüğü yerlerde, insanlar bazen önce birbirlerine benzemeden ortak bir amaç inşa ederler.
Paylaşılan iş, yükümlülükler, tartışmalar ve bir yere duyulan özen, soyut anlaşmadan daha güçlü ve etnik benzerlikten daha cömert bağlar üretebilir.
Elbette bu uygulamaları romantize etmemeliyiz.
Yerel dayanışma dışlayıcı olabilir; gayri resmi uzlaşmalar adaletsizliği pekiştirebilir. Ve bir seçim kazanmak, demokratik olarak yönetmekle aynı şey değildir.
Fakat sınırları idealize etmeyi reddetmek, onları görmezden gelmek için bir neden değildir. Bu, Avrupa başkentlerinde doğan fikirlere rutin olarak verilen ciddiyetle siyasi deneylerini incelemek için bir nedendir.
İki başarısızlık birbirine bağlıdır. Brüksel sınırları yalnızca yönetilecek bölgeler olarak gördüğünde, insanların aidiyet geliştirdiği demokratik uygulamaları göz ardı eder. Ve liberal siyaset aidiyeti ihmal ettiğinde, alanı aşırı sağa açar.
Cevap, merkezden gönderilen başka bir program değildir.
Cevap, öğrenme yönünün tersine çevrilmesidir. Politika yazılmadan önce toplulukların soruları tanımlamasına izin verin.
Ortak yaşam, kamu kaynakları ve tartışmalı miras konusundaki deneylerini renkli yerel anekdotlar olarak değil, siyasi içgörü kaynakları olarak ele alın. Fikirlerini Avrupa'nın demokratik tartışmasına dahil edin.
Sırbistan'ın zaferi, marjinal kesimlerin tüm cevaplara sahip olduğunu kanıtlamaz. Rahatsız edici bir olasılığı göz ardı etmeyi daha da zorlaştırır: Avrupa, demokratik yenilenmeyi, göz ardı etmeyi öğrendiği yerlerde arıyor olabilir.
Observer