Ukrayna'nın yeni sınırı: Uzay
Ukrayna, uzayın savaş dengesi için nasıl kritik hale geldiğini gösteriyor
İnsansız hava araçları ve savaş alanı sensörleri tarafından yönlendirilen bir savaşta, uzaya erişim hayati önem taşıyor.
Starlink hız kısıtlamaları ve Rus Oreshnik füze saldırılarından sonra Kiev, kendi uzay yeteneklerini geliştirmek için yarışıyor. Volga Nehri kıyısındaki Rus sanayi şehri Samara'daki insanlar için Ukrayna saldırısından ilk haberdar oldukları şey, havaya yükselen bir duman sütunuyla birlikte patlama sesleriydi.
Kremlin hedef konusunda belirsiz olsa da, sosyal medyada yayınlanan video görüntüleri, 15 Ağustos'un erken saatlerinde neyin vurulduğunu kısa sürede netleştirdi: Rusya'nın Soyuz-2 roketlerinin üreticisi olan Progress Roket ve Uzay Merkezi.
İki Flamingo füzesi, Soyuz fırlatma sistemleri için anakartların monte edildiği "temiz oda" olarak bilinen 106A tesisi de dahil olmak üzere iki binaya isabet etmişti.
Ukrayna'nın Rus rafinerilerine ve sanayisine yönelik diğer saldırılarının ortasında, Samara saldırısı öne çıktı ve yayılan bir savaşın kanıtını sundu; bu savaşın coğrafi etkisi –hibrit saldırılar ve Karadeniz'deki sivil gemilere yönelik saldırılar yoluyla Avrupa genelinde zaten hissediliyordu– uzay alanına da sıçradı.
Drone'ların ve savaş alanı sensörlerinin yoğun kullanımıyla savaşı yeniden tanımlayan bir çatışmada, uzaya ve bu sistemleri besleyen uydulara erişim –ve düşman operasyonlarını orada aksatma yeteneği– giderek daha kritik hale geldi.
Samara saldırısı bunun bir örneğiydi; Rusya'nın bu yılın başlarında dışlandığı Elon Musk'ın Starlink'inin yerine hızla konuşlandırılan Rusya'nın yeni Rassvet uydu sistemini taşıyan roketleri vurdu.
Ayrıca Ukrayna, bu yıl Roscosmos'a ait diğer tesisleri de hedef aldı; bunlar arasında Moskova'nın kuzeyindeki büyük bir kompleks olan Korolyov ve Rusya tarafından Kırım'da ele geçirilen Ukrayna yapımı bir radyo teleskobu da bulunuyor.
Rusya'nın Rassvet ağını hızla konuşlandırma girişimleri, Ukrayna'nın karşı karşıya kaldığı tek uzay tehdidi değil.
Moskova ayrıca, en az üç kez Oreshnik balistik füzelerini kullandı; bu sistem, uzaya yakın bir noktaya fırlatıldıktan sonra, başlangıçta nükleer silahlar için tasarlanmış, bağımsız olarak hedeflenebilir birden fazla savaş başlığını konuşlandırıyor.
Tüm bunlar, Kiev'i, ABD ve son haftalarda tartışmalı bir şekilde durdurulan Starlink'ten uzaklaşarak kendi uzay tabanlı sistemlere erişimini çeşitlendirme ve Oreshnik gibi tehditlere karşı yeni uzay karşı önlemleri geliştirme çabalarını yoğunlaştırmaya yöneltti.
Ukrayna, kendi bağımsız uydularını fırlatmak için en az üç yakın uzay müdahale testi gerçekleştirdi ve uzayda yer edinmeye çalışan hızla artan sayıda ülkeye katıldı.
Bu, geçen ay Ukrayna ve Danimarka'nın GomSpace şirketinin, gelecekteki bağımsız bir Ukrayna iletişim ağı için ilk test uydusu olan Obria Nano'yu başarıyla fırlattığını duyurmasıyla gerçeğe dönüştü; bu ağın yaklaşık 245 uydudan oluşacağı bildiriliyor.
‘Herkes kendi Starlink versiyonunu istiyor’
Uzmanlar, Ukrayna çatışmasının uzaya giderek daha fazla yayılmasının, anlaşmaları hâlâ belirsiz, güncelliğini yitirmiş ve uygulanması zor olan bir alanın hızla militarize edilmesinin son kanıtı olduğunu söylüyor.
Eylül ayında ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri Troy Meink, Rusya'nın düzenli olarak uydularını ABD ve diğer ülkelerin uzaydaki varlıklarına yakın uçurduğu yönündeki raporların ardından, Washington'un "yörüngede uzay kontrol silahları" konuşlandırdığını ilk kez kabul etti.
Bu noktayı vurgulamak istercesine, birkaç hafta sonra Rus uydusu Kosmos 2612'nin, Ukrayna ordusuna üç boyutlu arazi görüntüleme sağlayan Finlandiyalı Iceye grubu tarafından işletilen ticari bir radar uydusuna doğru agresif bir şekilde manevra yaptığı gözlemlendi; uzmanlar bunu kasıtlı bir taciz eylemi olarak nitelendirdi.
İsveç Savunma Üniversitesi'nde uzay ve güvenlik uzmanı olan Dr. Elena Grossfeld, "[Uzay savaşı] geleceğin konusu olarak konuşuluyor," - "Ama biz zaten o gelecekteyiz." diyor.
Grossfeld'e göre Rusya için uzay, askeri başarı için vazgeçilmez hale geldi ve Moskova, uzaydaki saldırı operasyonlarını, savaşın uydu tabanlı istihbarat ve hedeflemeyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduğu yeni bir gerçeklikte daha geniş bir çatışmanın öncüsü olarak görüyor.
Grossfield, “Bu, Ukrayna'daki savaştan önce başladı,” dedi. “ABD Uzay Kuvvetleri [o zamanki ikinci komutan General David Thompson], 2021'de ABD'nin [Rusya ve Çin tarafından] ABD uydularına yönelik günlük saldırılar gördüğünü söyledi.
“Bunlar mutlaka kinetik [saldırılar] değil, ancak şimdi savaşla ve herkesin istihbarat ve iletişim için uzaya bağımlılığıyla birlikte, bu durum ön plana çıktı.”
Grossfield, Rusya'nın Iceye uydusuna yönelik son “zorbalık”taki niyetinin net olmadığını söylese de, olası bir neden, uydunun rotasını değiştirmek için yakıt kullanmaya zorlamak ve böylece ömrünü kısaltmaktı.
Bu görülen tek taktik değil. Rusya ayrıca sinyal karıştırma, uyduları lazerle kör etme ve yabancı uzay varlıklarının yakınına “denetleyici” casus uydular yerleştirme gibi yöntemler de kullandı.
Uzmanlar, uzayda yaşananları karmaşıklaştıran bir diğer faktörün, uzayda yönetişim ve silah konuşlandırmasına ilişkin anlaşmaların son yıllarda geçerliliğini yitirmiş olması olduğunu söylüyor.
Uzay güvenliği ve sürdürülebilirliğini savunan Secure World Foundation'ın uzay güvenliği ve istikrar programının başkanı Victoria Samson, Elon Musk'ın SpaceX'i ve Jeff Bezos'un Blue Origin'i gibi şirketlerin ticari faaliyetlerinin genişlemesiyle birlikte, uzayda faaliyet gösteren ülke sayısında hızlı bir artış olduğunu belirtti.
Ancak birçok ülke uydu fırlatmaları için SpaceX'i tercih ederken, Musk'ın Ukrayna'ya yönelik son eylemleri, Starlink veri hızlarını düşürmesi, güvenilmez ve bazen ideolojik güdümlü ticari girişimlere güvenmenin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kıldı.
Samson, "Son on yıldaki büyük değişim, ticari uzay operasyonlarına doğru oldu ve bu da [Ukrayna'daki] mevcut çatışmada bir sorun teşkil etti" dedi.
Grossfeld gibi Samson da uzaydaki sürtüşmelerin daha açık hale geldiğini düşünüyor.
“Bunların hepsi stratejik rekabetin bir parçası,” dedi, son Rus uydu zorbalığı olayını anlatırken. Daha fazla tırmanmayla birlikte, “ABD tarafının [uzaydaki silahlarla ilgili olarak] ne yaptıkları hakkında daha açık bir şekilde konuşmaya başladığını, Rusya ve Çin'in de aynı şeylerin birçoğu üzerinde çalıştığını” ekledi.
Samson görüşlerini açıklarken; “Uzayın aktif bir askeri çatışmada kullanılması meselesi var. Rusya'nın GPS'i karıştırmasını zaten gördük, bu da Baltıklar üzerinde havacılığın aksamasına neden oldu. Ancak bu, özellikle Starlink meselesinde ve ABD'nin Ukrayna ile [yaklaşan balistik füzeler konusunda] uyarı veren uydu istihbaratını paylaşmayı durdurmasında belirginleşti.” diyerek uzay alanının stratejik merkeze nasıl dönüşebildiğine dikkat çekti.
Samson, Musk ve Trump yönetiminin güvenilmezliğinin bir sonucu olarak, ülkeleri alternatifler aramaya ittiğini düşünüyor. “Rusların Rassvet ağıyla yaptığı gibi, Avrupalılar da dahil olmak üzere herkes şimdi kendi Starlink versiyonlarını istiyor.”
Ukrayna Parlamentosu Savunma Komitesi Devlet Güvenliği Alt Komitesi Başkanı Fedir Venislavskyi'ye göre, bu durum Ukrayna için, Obria Nano uydusu aracılığıyla artık elde edilen "egemen" bir Ukrayna uzay varlığı anlamına geliyordu.
"Savaştan bu yana uzay alanı Ukrayna güçleri için hayati önem taşıyor ve bu durum, ABD hükümetinin veya SpaceX'in kışkırtmasıyla olsun, son olaylarla da vurgulandı; iletişim kesintileri yaşandı ve ordumuzun komuta ve kontrol sistemleri tehlikeye girdi.
"Şimdi bunu bir üst seviyeye çıkarmamız gerekiyor, özellikle de düşman zaten Oreshnik füzeleriyle uluslararası uzaydan Ukrayna topraklarını tehdit ettiği için. Bu risk konusunda kısa görüşlü olmamamız şart."
Rus fırlatma rampalarının artık Ukrayna'nın en uzun menzilli füzelerinin menzilinin ötesinde olması nedeniyle, Ukrayna bunun yerine, çok yüksekten uçan uçaklara yüklenen silahların fırlatılması da dahil olmak üzere, uzaya yakın fırlatmaları engellemek için atmosfer dışı imha sistemleri üzerinde üç test gerçekleştirdi.
Venislavskyi, “Bu bir öncelik,” dedi. “Zaten atmosfer dışı sistemlerin fırlatılmasını gösterdik ve bunu seri üretime geçirebilir miyiz diye çalışıyoruz.” Ancak, savaşın büyük talepleri göz önüne alındığında, finansmanın önemli bir sorun olacağını da kabul etti.
Bu arada, uzay için yeni yarış devam ediyor.
The Guardian
Haber Galerisi
