Macaristan'daki seçim zaferinin ardından Brüksel'de gözler müstakbel başbakan Peter Magyar'a çevrildi.
AB, Budapeşte'nin bugüne kadarki veto politikasından vazgeçmesini bekliyor.
Macaristan'da yapılan genel seçimleri Peter Magyar liderliğindeki Tizsa Partisi'nin kazanmasıyla 16 yıllık Viktor Orban iktidarının sona ermesi, Avrupa Birliği (AB) başkentlerinde memnuniyetle karşılandı. Müstakbel Başbakan Magyar liderliğindeki Macaristan'ın veto politikasını değiştireceği yönünde bir umut havası hâkim.
"Avrupa'nın kalbi bu akşam Macaristan'da daha güçlü atıyor" diyen Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, daha seçim gecesinde memnuniyetini dile getirdi.
Avrupa Komisyonu Başkanı, X platformunda yaptığı açıklamada, ülkenin Avrupa yoluna geri döndüğünü ve bunun Avrupa Birliği'ni (AB) güçlendireceğini söyledi.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, rekor katılımlı seçimin Macarların "demokratik ruhunu" gösterdiğini vurguladı ve Peter Magyar ile Avrupa'yı "daha güçlü ve müreffeh" kılmak için "yakın" iş birliği yapmayı sabırsızlıkla beklediğini ifade etti.
Avrupa'daki diğer devlet ve hükümet başkanlarından da Magyar'a tebrik mesajları geldi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, seçim sonucunu "Macar halkının Avrupa Birliği değerlerine bağlılığının" göstergesi olarak değerlendirdi.
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, seçim sonuçlarının Avrupa değerleri adına bir kazanım olduğunu belirtti.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise "güçlü, güvenli ve her şeyden önce birleşik bir Avrupa" için Magyar ile birlikte çalışmayı dört gözle beklediğini belirtti.
Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius da Macaristan'da seçmenlerin "otoriterliğe doğru geri dönüşü olmayan bir eğilim bulunmadığını tüm dünyaya kanıtladığını" söyledi.
Polonya Başbakanı Donald Tusk da sonucu memnuniyetle karşıladı. X platformunda yayımladığı videoda Peter Magyar ile telefon görüşmesi yaptığı görülen Tusk, bu sonuca kendisinin Magyar'dan bile daha fazla sevindiğini dile getirdi.
Birçok Avrupa lideri Peter Magyar'ı "Avrupa yanlısı bir güç" olarak memnuniyetle karşılarken, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni tebrik mesajının yanı sıra seçimi kaybeden "dostu" Viktor Orban için de olumlu sözler sarf etti.
Meloni, Orban'a son yıllardaki "yoğun iş birliği" için teşekkür etti ve onun muhalefetten de ülkesine hizmet edeceğini söyledi. Çekya ve Slovakya başbakanları da Magyar'ı tebrik etti.
Gergin ilişkinin sonu mu?
Macaristan'daki tarihi seçim, AB ile en uzun süre görev yapan liderlerden Viktor Orban arasındaki gergin ilişkinin dönüm noktası olarak görülüyor. Eski Avrupa Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, 2015'te Orban'a yarı şaka yollu "diktatör" diye hitap etmişti. O günden bu yana ilişkiler giderek kötüleşti.
Bu süreç, Macaristan'daki hukuk devleti tartışmaları, AB'de oy birliğiyle alınacak kararların taktiksel olarak engellenmesi ve son olarak Ukrayna için 90 milyar euroluk kredinin reddedilmesiyle şekillendi.
Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen bu deneyimlerden ders çıkarılması gerektiğine işaret ederek, AB'nin dış politikasında oy birliği kuralından vazgeçilebileceğini söyledi.
Von der Leyen, yeni Macaristan hükümeti ile çalışmalara en kısa sürede başlamak istediğini de sözlerine ekledi.
Ukrayna'ya yaklaşım
Müstakbel Başbakan Magyar, daha seçim kampanyası sırasında Macaristan'ı NATO ve AB'nin güvenilir bir partneri haline getireceğini duyurmuştu.
Bu kapsamda yeni Macaristan hükümetinin muhtemelen vereceği ilk sınav Ukrayna için öngörülen 90 milyar euroluk kredinin onayı olacak.
AB, Ukrayna'ya 2026-2027 yıllarını kapsayan 90 milyar euro kredi verilmesi konusunda geçen yıl Aralık ayında anlaşma sağlamıştı.
Macaristan, Çekya ve Slovakya bu kredinin sorumluluğundan muaf tutulmuştu.
Ancak Macaristan'ın blokajı nedeniyle Ukrayna'ya verilecek kredi henüz onaylanmadı.
Şimdi Brüksel, Macaristan'ın yeni hükümetinin vetosunu kaldırmasını ve Ukrayna'ya öngörülen kredinin ödenmesini bekliyor.
Avrupa Politika Çalışmaları merkezi (CEPS) uzmanı Julia Pocze, Magyar'ın blokajı sürdürmek isteyeceğine dair bir işaret görmediğini ve geçiş sürecinin ardından Mayıs sonuna kadar çözüm beklediğini söylüyor.
Ancak Brüksel'in Magyar'ın Ukrayna'ya yaklaşımını özellikle AB üyeliği konusundaki tutumunu yakından izlemesi bekleniyor.
Gözlemcilere göre muhafazakâr siyasetçi açık şekilde Ukrayna yanlısı değil.
AFP'nin edindiği bilgilere göre Magyar Ukrayna'ya silah sevkiyatlarına karşı çıkıyor.
DW'ye konuşan bir AB diplomatı, yeni Macaristan hükümetinden Ukrayna yönelik tutum konusunda 180 derecelik bir değişim beklenmediğini, yeni hükümetin de Ukrayna'ya yönelik tavrının temkinli olacağını söyledi.
Pocze ise Magyar'ın "tarafsız" bir tutum sergilemesini beklediğini söyledi.
Buna göre, Macaristan Ukrayna'ya silah göndermeyecek, ancak AB ve NATO'nun desteğine de engel olmayacak. Pocze, Magyar'ın Rusya yanlısı olmadığına sözlerine ekliyor.
Orban hükümetinin AB'deki gelişmelere ilişkin Moskova'ya bilgi verdiği yönündeki iddialar Brüksel ve AB üyesi ülkelerde öfkeye neden olmuştu.
AB diplomatlarının verdiği bilgilere göre, Macar hükümetinin Moskova ile bilgi amaçlı temaslarının da sona ermesi bekleniyor.
AB fonlarının serbest bırakılması
Peter Magyar, seçim öncesinde Brüksel'in talep ettiği reformları hayata geçirerek dondurulan AB fonlarını serbest bırakmayı hedeflediğini açıklamıştı.
Avrupa Komisyonu verilerine göre Macaristan için öngörülen bu fonların toplamı yaklaşık 17 milyar euro. Bu, Macaristan'ın 2024 ekonomik performansının yaklaşık yüzde 8'ine denk geliyor.
Bu fonların serbest bırakılması için kamu ihaleleri, yolsuzlukla mücadele ve yargı alanında reformlar gerekiyor.
Pocze'ye göre Magyar'ın üçte iki çoğunluk elde etmesi, anayasa değişiklikleri dahil reformları hızlı şekilde hayata geçirmesini mümkün kılabilir.
Göç politikası ve yeni ittifaklar
Magyar da selefi Orban gibi sert bir göç karşıtı politika savunuyor. Bu konu uzun süredir AB ile Macaristan arasında gerilim yaratıyor.
Ülke, Avrupa Adalet Divanı kararlarına uymadığı için hâlâ günlük 1 milyon euro ceza ödüyor.
Magyar'ın AB Göç ve İltica Paktı'nı uygulamak istemediğini defalarca vurguladığını hatırlatan Pocze'ye göre bu Macaristan ve AB arasında yeni bir gerilim konusu olabilir.
Haziran 2026'ya kadar AB üyesi ülkelerin yeni düzenlemeyi hayata geçirmesi gerekiyor.
Temmuz ayında yürürlüğe girmesi planlanan bu pakt, hızlandırılmış sınır prosedürleri ve sığınmacı kabulü yerine mali katkı gibi yeni düzenlemeler içeriyor.
Ancak bu tutum sadece Macaristan'a özgü değil. Polonya da benzer şekilde Göç ve İltica Paktı'na karşı çıkıyor. Magyar'ın ilk ziyaretini Polonya'ya yapacağını açıklaması da bu bağlamda değerlendiriliyor.
İki liderin partileri, Avrupa Parlamentosu'nda Avrupa Halk Partisi (European People's Party-EEP) grubu içinde yer alıyor.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi Varşova Ofisi Direktörü Piotr Buras, Magyar'ın zaferinin AB içinde özellikle çevre ve sanayi politikası gibi alanlarda daha muhafazakâr ve "eurorealist" politikaları güçlendirebileceğini düşünüyor.
Buras, bu gelişmelerin herkesi memnun etmeyeceğini de sözlerine ekliyor.
DW
