PiS, 2027 Seçimleri Öncesi Parçalandı
Polonya’da 2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan milliyetçi Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), Cuma günü yaşanan büyük bir iç ayrılıkla bölündü.
Siyasi kırılma, muhafazakâr cephenin gelecek yıl yapılacak seçimlerde Avrupa Birliği yanlısı Başbakan Donald Tusk’ı iktidardan uzaklaştırma hedefini zayıflattı.
Muhafazakâr Karol Nawrocki’nin Mayıs 2025’te cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasının ardından PiS, bu başarının 2027’de yeniden iktidara dönüş için ivme yaratacağını umuyordu. Bu ihtimal, PiS’in hukuk devleti ve LGBTQ+ hakları gibi konularda AB ile uzun yıllardır yaşadığı gerilim nedeniyle Brüksel’de endişeyle karşılanmıştı.
Ancak parti, geçen sonbahardan bu yana kamuoyu yoklamalarında destek kaybederken, parti lideri Jarosław Kaczyński ile eski Başbakan Mateusz Morawiecki arasında partinin geleceği ve liderlik mücadelesi konusunda yaşanan çekişmeyle sarsıldı.
Bu gerilim Cuma günü zirveye ulaştı. Kaczyński, Morawiecki’yi ve ona bağlı yaklaşık 30 milletvekilini, PiS içinde faaliyet gösteren ve Morawiecki’nin gelecekte ayrı bir siyasi hareket oluşturma girişimi olarak görülen iç gruptan ayrılmayı reddettikleri gerekçesiyle partiden ihraç etti.
Kaczyński, Morawiecki ve ekibine sadakat bildirgesi imzalamaları için verdiği gece yarısı süresinin dolmasının ardından ihraç kararını açıkladı.
“Ne imzalamaları gerektiğini herkes biliyordu ve aynı zamanda imzalamamaları halinde sonuçlarının ne olacağını da biliyorlardı. Kararlarını buna göre verdiler.” ifadelerini kullandı.
Morawiecki’ye bağlı milletvekillerinin şimdi Polonya Parlamentosu’nun 460 sandalyeli alt kanadı Sejm’de ayrı bir parlamento grubu kurmaları bekleniyor.
Bu ayrılıkla birlikte PiS’in parlamentodaki sandalye sayısının 140-145 seviyesine düşeceği ve Donald Tusk’ın Yurttaş Koalisyonu’nnun ardından ikinci büyük grup konumuna gerileyeceği öngörülüyor.
Geçen sonbaharda kamuoyu yoklamalarında Yurttaş Koalisyonu’nun önünde bulunan PiS’in desteği, POLITICO’nun anket ortalamasına göre bugün yüzde 26’ya gerilerken, Tusk’ın koalisyonu yüzde 32 ile ilk sırada yer alıyor.
Siyasi gözlemciler, yaşanan bölünmenin muhafazakâr ve milliyetçi seçmen oylarını Kaczyński’nin PiS’i, iki aşırı sağ parti ve Morawiecki’nin daha ılımlı çizgide görülen yeni oluşumu arasında bölerek sağ bloktaki parçalanmayı daha da derinleştireceğini değerlendiriyor.
Buna karşın, sağdaki bölünmeye rağmen Donald Tusk’ın Yurttaş Koalisyonu’nun tek başına çoğunluğu sağlayacak genişlikte bir ittifak kurmasının da kolay olmayabileceği belirtiliyor.
PiS içindeki kriz, 15 Temmuz’da parti yönetiminin üyelerden siyasi faaliyet yürüten derneklerden ayrılmalarını ve 23 Temmuz gece yarısına kadar sadakat beyanı sunmalarını istemesiyle başladı.
Bu çağrıya uymayan üyelerin partiden ihraç edileceği duyuruldu. Morawiecki ve destekçileri ise son ana kadar PiS içinde kalmak istediklerini, amaçlarının partiyi yalnızca radikal sağ seçmene değil daha geniş kitlelere açmak olduğunu savundu.
Kaczyński ise Mart ayında eski Eğitim Bakanı ve sert muhafazakâr çizgisiyle tanınan Przemysław Czarnek’i başbakan adayı ilan ederek Morawiecki’nin merkez seçmene ve iş dünyasına açılma stratejisini fiilen ikinci plana itti.
Morawiecki, Nisan ayı ortasında "Rozwój Plus" (Gelişim Plus) adlı oluşumu kurduğunu açıklamış, bunun yeni bir siyasi parti değil ekonomi, teknoloji ve demografi politikaları üzerine çalışan bir platform olacağını belirtmişti.
21 Nisan’da Kaczyński ile yapılan uzlaşma kapsamında Rozwój Plus’un PiS bünyesinde oluşturulacak uzman konseyi çatısı altında faaliyet göstermesi kararlaştırılmıştı. Ancak Morawiecki, Mayıs ayında derneği resmen tescil ettirdi.
Morawiecki ayrıca Avrupa Muhafazakârlar ve Reformcular Partisi’nin (ECR) genel başkanlığını da sürdürüyor.
Rozwój Plus’un 31 Temmuz’da Varşova’da politika panelleri ve konuşmaların yer alacağı geniş katılımlı bir toplantı düzenlemesi planlanıyor.
Morawiecki’ye yakın isimlerden eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Paweł Jabłoński, bölünmeden üzüntü duyduğunu ancak asıl siyasi rakiplerinin hâlâ Donald Tusk olduğunu söyledi.
“Bunun bu noktaya gelmesinden dolayı üzgünüm. Kimse partiden ayrılmadı; bizi, partiyi daha geniş kesimlere açmaya çalıştığımız için ihraç ettiler.” diyen Jabłoński, yaşananları "çöküş" olarak nitelendirmenin doğru olmayacağını ifade etti.
“Bu, parti yönetiminin tercih ettiği bir bölünmedir. Bana göre asıl siyasi rakibimiz hâlâ Donald Tusk ve onun hükümetidir.” dedi.
Politico
