Müttefiklerden Ukrayna İçin Milyarlarca Dolar Ek Destek İstedi
Ancak müttefiklerin GSYH’lerinin yüzde 0,25’ini Ukrayna’ya ayırması önerisi Fransa ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin itirazıyla karşılaşıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Kiev’e yönelik yardımlar konusunda ittifak içinde artan gerilimi azaltmaya çalışırken, müttefiklerden gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYH) yüzde 0,25’ini Ukrayna’ya ayırmalarını istedi.
Ancak onlarca milyar dolarlık ek yardımı mümkün kılabilecek bu öneri, şimdiden bazı büyük NATO üyelerinin sert direnciyle karşılaşıyor.
İttifakın genel sekreteri bu ihtimali geçen ayın sonlarında NATO büyükelçilerinin katıldığı kapalı bir toplantıda gündeme getirdi.
Konuya yakın iki NATO diplomatı ve bir yetkili, hassasiyet nedeniyle isimlerinin açıklanmaması koşuluyla bu bilgiyi paylaştı.
Rutte, bu öneriyi Temmuz ayında Türkiye’de yapılacak NATO zirvesi hazırlıkları kapsamında dile getirdi.
Diplomatlardan biri, “Rutte ve birçoğumuz Ukrayna’ya desteğin tutarlı ve öngörülebilir olmasını sağlamak istiyoruz” dedi.
Eğer müttefikler bu fikri onaylarsa, NATO’nun toplam GSYH’sine dayalı hesaplamalara göre Ukrayna’ya yıllık yardım akışı fiilen üç katına çıkarak 143 milyar dolara ulaşabilir.
Geçen yıl Ukrayna, müttefiklerinden 45 milyar dolarlık güvenlik yardımı aldı. Bu destek; silah alımlarından Ukrayna savunma şirketlerine yapılan yatırımlara ve NATO öncülüğünde ABD’den silah tedarikine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyordu.
Diplomatlara göre Rutte’nin önerisi, bazı başkentlerde “bazı ülkelerin diğerlerinden çok daha fazla yük üstlendiği” yönündeki rahatsızlığa yanıt olarak ortaya çıktı.
Kiel Enstitüsü’nün Ukrayna Destek Takibi verilerine göre, İskandinav ve Baltık ülkeleri, Hollanda ve Polonya, GSYH’lerine oranla Ukrayna’ya diğer müttefiklerden daha fazla askeri yardım sağlıyor.
Almanya merkezli düşünce kuruluşu Kiel Enstitüsü, İskandinav ülkelerinin paylarının çok üzerinde katkı yaptığını, Batı Avrupa’nın büyük ülkelerinin GSYH’leriyle orantılı katkı sunduğunu, Güney Avrupa’nın ise “küçük bağışçı” konumunda kaldığını vurguladı.
AB’nin dış politika şefi Kaja Kallas, Brüksel’de düzenlenen dışişleri bakanları toplantısının ardından Salı günü yaptığı açıklamada,
“Gerçekten daha fazla katkı sağlayan ülkeler bu konuyu her seferinde gündeme getiriyor. Rakamlara baktığımızda yükün eşit paylaşılmadığı açık” dedi.
Geçen yılın sonlarında İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, “30 milyondan az nüfusa sahip İskandinav ülkelerinin, yaklaşık 1 milyar nüfuslu NATO ülkelerinin sağladığı askeri desteğin üçte birini karşılaması sürdürülebilir değil” demişti.
Rutte, Ukrayna’ya desteği güvence altına alırken ittifak içindeki ayrışmaları en aza indirmeye çalışıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın neredeyse tüm yeni askeri yardımları durdurmasının ardından Ukrayna’ya destek konusu ciddi bir belirsizlik içine girdi ve yük büyük ölçüde Avrupa ülkeleri ile diğer müttefiklerin omuzlarına kaldı.
Rutte, Salı günü Karadağ’da gazetecilere yaptığı açıklamada,
“Ankara zirvesine gidiyoruz ve bu zirve büyük ölçüde Ukrayna’ya odaklanacak — onları mümkün olduğunca güçlü tutmak için” dedi.
Benzer bir öneri geçen yıl Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski tarafından da dile getirilmişti.
Zelenski, geçen Haziran ayında yaptığı açıklamada, “Ukrayna Avrupa güvenliğinin bir parçasıdır ve ortak ülkelerin GSYH’lerinin yüzde 0,25’inin savunma sanayimize ayrılmasını istiyoruz” demişti.
Ancak diplomatlara göre Rutte’nin önerisi Fransa ve Birleşik Krallık dahil bazı müttefiklerde şüpheyle karşılandı ve mevcut haliyle kabul edilmesi zor görünüyor.
NATO genelinde bağlayıcı bir hedef belirlenmesi için tüm üyelerin onayı gerekiyor.
Diplomatlara göre GSYH’ye dayalı hedef belirleme fikri, 7-8 Temmuz’daki zirvede Ukrayna’ya somut destek sağlamak için geliştirilen seçeneklerden sadece biri.
Bir NATO diplomatı, “Ankara’da müttefikler Ukrayna’ya NATO’nun uzun vadeli desteğini göstermeli. Bu da nakit, silah ve siyasi taahhüt anlamına geliyor” dedi.
Yardım hesaplamalarını karmaşıklaştıran bir diğer unsur ise bazı NATO ülkelerinin aynı zamanda AB üyesi olması.
Bu ülkeler, yakın zamanda onaylanan ve 60 milyar avrosu askeri harcamalara ayrılacak olan 90 milyar avroluk AB kredisindeki katkılarının da yeni yardım taleplerinde dikkate alınmasını istiyor.
Diplomatlara göre NATO dışişleri bakanlarının gelecek hafta İsveç’in Helsingborg kentinde yapacağı toplantıda bu konunun ele alınması bekleniyor.
Bu toplantı, farklı önerilere verilen desteğin ölçülmesi için bir fırsat sunabilir.
NATO adına konuşan bir yetkili ise, “İç görüşmeleri açıklamıyoruz” diyerek ayrıntı vermekten kaçındı ancak “Ukrayna’ya destek önceliğimiz olmaya devam ediyor ve zirveye giden süreçte ve sonrasında bu yönde çalışmalar sürecek” dedi.
Independent Türkçe
Haber Galerisi
