Ilımlı sosyalist aday, aşırı sağ popülist André Ventura’yı mağlup etti; sandık çıkış anketleri oyların üçte ikisinden fazlasını rahatlıkla aştığını gösteriyor.
Ilımlı sosyalist António José Seguro, Pazar günü yapılan ikinci tur oylamada aşırı sağcı, sistem karşıtı rakibi André Ventura’yı yenerek Portekiz’in cumhurbaşkanı olarak beş yıllık bir dönem için ezici bir zafer kazandı.
Sandık çıkış anketleri ve kısmi sonuçlar bunu ortaya koydu.
Son günlerde art arda gelen fırtınalar seçmenleri sandıktan alıkoymadı; katılım oranı, güney ve orta Portekiz’deki üç belediyenin sel nedeniyle oylamayı bir hafta ertelemesine rağmen, 18 Ocak’taki ilk turla yaklaşık aynı seviyede kaldı.
63 yaşındaki Seguro, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bugün Portekiz halkının verdiği yanıt, özgürlüğe, demokrasiye ve ülkemizin geleceğine olan bağlılıkları beni doğal olarak duygulandırdı ve ulusumuzla gurur duymamı sağladı,” dedi.
Erteleme yaklaşık 37 bin kayıtlı seçmeni, yani toplam seçmenin yaklaşık yüzde 0,3’ünü etkiledi ve genel sonucu etkilemesi beklenmiyor. Oyların neredeyse yüzde 70’i sayıldığında, Seguro yüzde 64 oy aldı.
Ventura ise yüzde 36’da kaldı; buna rağmen, geçen yılki genel seçimlerde göçmen karşıtı Chega partisinin elde ettiği yüzde 22,8’lik sonucun oldukça üzerinde bir performans göstermesi bekleniyor. Lizbon ve Porto gibi büyük şehirlerin oyları genellikle en son sayılıyor.
İki sandık çıkış anketi, Seguro’yu yüzde 67–73 aralığında, Ventura’yı ise yüzde 27–33 aralığında gösterdi.
Geçen yıl Chega, Sosyalistleri geride bırakarak ve yüzde 31,2 oy alan merkez sağ iktidar ittifakının ardından ikinci sıraya yerleşerek parlamentonun ikinci büyük gücü hâline gelmişti.
Pazar günü kaybetmiş olmasına rağmen, 43 yaşındaki Ventura — karizmatik bir eski televizyon spor yorumcusu — artan desteğiyle övünebilir; bu durum, Portekiz’de ve Avrupa’nın büyük bölümünde aşırı sağın artan etkisini yansıtıyor.
Ventura, Lizbon’un merkezinde bir Katolik ayininden ayrılırken gazetecilere yaptığı açıklamada, “Sağdan sola tüm siyasi sistem bana karşı birleşti. Buna rağmen… sağın liderliğinin bugün tanımlandığına ve güvence altına alındığına inanıyorum. Bugünden itibaren o siyasi alanı yönetmeyi bekliyorum.” dedi.
Seguro, kendisini siyasi krizleri önlemek için aktif şekilde arabuluculuk yapabilecek ve demokratik değerleri savunabilecek “modern ve ılımlı” bir solun adayı olarak konumlandırdı.
Birçok kişinin Ventura’nın popülist ve otoriter eğilimlerinden endişe duyması nedeniyle, ilk turun ardından önde gelen muhafazakârlardan da destek aldı.
Portekiz’de cumhurbaşkanlığı büyük ölçüde sembolik bir makam olsa da, belirli koşullar altında parlamentoyu feshetme yetkisi gibi bazı önemli yetkilere sahiptir.
Ventura, daha “müdahaleci” bir cumhurbaşkanı olacağını ve devlet başkanının yetkilerinin artırılmasını savunacağını söylemişti.
Seguro ise Ventura’nın sistem karşıtı ve göçmen karşıtı söylemlerini reddederek, Portekiz’in merkez sağ azınlık hükümetiyle iş birliği yapacak ılımlı bir aday olarak kendini konumlandırdı.
Uzun yıllardır Sosyalist siyasetin içinde yer alan Seguro, yükselen popülist dalgayı durdurmak isteyen hem soldan hem sağdan ana akım siyasetçilerin desteğini kazandı.
Portekiz’de cumhurbaşkanı, yürütme yetkisi olmayan, büyük ölçüde temsili bir figürdür. Geleneksel olarak devlet başkanı, siyasi çekişmelerin üzerinde durur, anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapar ve gerilimleri azaltır.
Bununla birlikte cumhurbaşkanı etkili bir sestir ve parlamentodan çıkan yasaları veto edebilme yetkisi gibi güçlü araçlara sahiptir; ancak bu veto aşılabilir.
Devlet başkanı ayrıca Portekiz siyasi jargonunda “atom bombası” olarak adlandırılan, parlamentoyu feshedip erken seçim çağrısı yapma yetkisini de elinde bulundurur.
Mayıs ayında Portekiz, son on yılların en ciddi siyasi istikrarsızlık döneminde üç yıl içinde üçüncü genel seçimini yaptı ve bu durumu istikrara kavuşturmak bir sonraki cumhurbaşkanının temel zorluklarından biri olacak.
Etkileyici ve teatral bir siyasetçi olan Ventura, uzlaşmacı siyaseti reddederek daha çatışmacı bir tutum benimsedi.
Başlıca hedeflerinden biri, son yıllarda Portekiz’de yabancı işçilerin daha görünür hâle gelmesiyle birlikte “aşırı” olarak nitelediği göç oldu. “Portekiz bizimdir,” dedi.
Kampanya sırasında Ventura, ülke genelinde “Burası Bangladeş değil” ve “Göçmenlerin sosyal yardımlarla yaşamasına izin verilmemeli” yazılı billboardlar astırdı.
Chega’yı yedi yıldan kısa bir süre önce kurmuş olmasına rağmen, partinin halk desteğindeki yükseliş, 18 Mayıs’taki genel seçimlerde onu Portekiz parlamentosunun ikinci büyük partisi hâline getirdi.
Mart ayında kazanan aday, iki beş yıllık dönem sınırını doldurmuş olan merkez sağcı Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa’nın yerini alacak.
The Guardian
Haber Galerisi
