Katılım oranları, merkez sol aday António José Seguro ile aşırı sağ lider André Ventura’dan hangisinin ülkenin bir sonraki devlet başkanı olacağını belirleyebilir.
Ulusal Seçim Komisyonu’nun bildirdiğine göre, Portekiz’de ikinci tur cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, Pazar günü öğle saatleri itibarıyla 11 milyon seçmenden yüzde 22’den fazlası aşırı hava koşullarına meydan okuyarak oy kullandı.
18 Ocak’ta yapılan seçimlerin ilk turunu kazanan merkez sol aday António José Seguro, Portekiz’de son kırk yılda ilk kez yapılan cumhurbaşkanlığı ikinci turunda aşırı sağ lider André Ventura ile karşı karşıya.
Bu ayın başlarında yapılan kamuoyu yoklamaları favori adayın rahat bir zafer elde edebileceğini gösterse de, son iki haftadır İber Yarımadası’nı vuran yıkıcı fırtınalar bu sonucu belirsiz hale getirdi.
Düşük katılım, son seçimlerde sadık bir seçmen tabanına sahip olduğunu kanıtlayan Chega partisinin lideri Ventura’nın lehine olabilir.
Ultra-milliyetçi grup dikkat çekici bir hızla büyüyor; Roman karşıtı, göçmen karşıtı ve sistem karşıtı söylemlerinin popülerliği, partinin yedi yıl içinde parlamentodaki tek milletvekilinden ülkenin ana muhalefet partisine dönüşmesini sağladı.
Kristin, Leonardo ve Marta adlı ekstratropikal siklonlar sırasında ya da hemen sonrasında en az 14 kişi hayatını kaybetti. Bu fırtınalar, güneydeki Alcoutim kasabasından kuzeydeki hareketli Porto kentine kadar geniş bir alanda ciddi sellere yol açtı; Porto’da Douro Nehri’nin suları Ribeira mahallesine taştı.
Şiddetli rüzgârlar ülke genelinde 100 binden fazla evin elektrik bağlantısını kesti ve Portekiz Deniz ve Atmosfer Enstitüsü tüm kıyı belediyeleri için sarı alarm ilan etti.
Hava koşullarına bağlı olarak toplu taşıma ağlarında yaşanan aksamalar, seçmenlerin sandıklara ulaşmasını zorlaştırabilir.
Coimbra’daki kentsel demiryolu hattında seferler durdurulurken, Lizbon’u Estoril ve Cascais gibi sahil banliyölerine bağlayan tren hattı azaltılmış bir tarifeyle çalışıyor.
Erteleme mi, ertelememe mi?
Ventura bu hafta ikinci turun ertelenmesi çağrısında bulunarak, ülkenin “bu koşullar altında seçim yapabilecek durumda olmadığını” savundu.
Her ne kadar ağır şekilde etkilenen 19 belediyeye — toplam 31.862 seçmenin yaşadığı bölgeler — oylamayı bir hafta erteleme izni verilmiş olsa da, diğer tüm bölgelerde sandıklar açık.
Görevden ayrılmakta olan Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa ve Ulusal Seçim Komisyonu, ülke genelinde bir ertelemenin seçim yasasına aykırı olacağını vurguladı.
Merkez sol aday Seguro ise Cuma günü yaptığı açıklamada, Ventura’nın “Portekiz halkının sandıktan uzaklaşmasını teşvik etmek için” seçimlerin durumu konusunda kafa karışıklığı yaratmaya çalıştığını söyledi.
Cumartesi akşamı televizyondan ulusa seslenen Rebelo de Sousa, seçimin devam edeceğini bir kez daha teyit ederek seçmenleri oy kullanmak için “felaketi aşmaya” çağırdı.
Mevcut koşulları, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin en son 2021’de Covid salgını sırasında yapıldığı döneme benzeten görevdeki cumhurbaşkanı, “Oy vermek özgürlüktür, oy vermek demokrasidir, oy vermek Portekiz’dir,” dedi.
Sonuçları belirleyici bir seçim
Portekiz, cumhurbaşkanının devlet başkanı olduğu ve başbakanı atama ile parlamentoyu feshetme yetkisine sahip olduğu yarı başkanlık sistemiyle yönetilen bir cumhuriyettir.
Cumhurbaşkanı ayrıca yasaları veto etme, uluslararası anlaşmaları onaylama, kilit devlet ve yargı kurumlarına bazı atamalar yapma ve af yetkisini kullanma hakkına sahiptir. Bunun yanı sıra, silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak Portekiz’in askerî konuşlanmaları üzerinde de önemli bir etkiye sahiptir.
Ventura ilk turda güçlü bir performans sergilemiş olsa da, merkezdeki seçmenlerin onun devlet başkanı olmasını engellemek için harekete geçmesi beklendiğinden, cumhurbaşkanı seçilme ihtimali genel olarak düşük görülüyordu.
Aşırı sağ lider, cumhurbaşkanlığı adaylığının aslında gelecekteki başbakanlık hedefi için bir destek ölçümü olduğunu da ima etmişti.
Ancak Lizbon Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden siyaset bilimci António Costa Pinto, Ventura’nın sürpriz bir zafer kazanması halinde bunun ülkenin siyasi manzarası üzerinde çok büyük bir etki yaratacağını söyledi.
“Ventura’nın cumhurbaşkanlığını kazanması gibi düşük ihtimalli bir senaryoda, bu makamı partisinin hükümetin kontrolünü ele geçirmesi için kullanacağından neredeyse hiç şüphe yok,” diyen Pinto, aşırı sağ liderin devlet başkanı olmasının “Portekiz demokrasisinin kurumsal işleyişi için ciddi bir tehdit oluşturacağını” ifade etti.
Politico
