Romanya ve Bulgaristan, Karadeniz krizini Brüksel’e taşıyor

Romanya ve Bulgaristan; Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik bir dizi insansız hava aracı (İHA) saldırısına karşı NATO ve Avrupa Birliği’nden daha güçlü bir yanıt talep ediyor. 

Bu durum, deniz güvenliğini bu hafta Brüksel’deki tartışmaların merkezine yerleştirdi.

Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan ve Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, Avrupa Konseyi zirvesi kapsamında Perşembe günü NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile bir araya gelerek, ittifaktan sivil gemilere yönelik artan tehdide karşı savunma sistemlerini uyarlamasını istediler.

Üç NATO yetkilisinin verdiği bilgiye göre konu, önümüzdeki hafta yapılması planlanan Kuzey Atlantik Konseyi’nin olağan toplantısının gündeminde yer alacak. 

Dan, “Ticari gemiler saldırıya uğrayıp batırılıyor; denizciler ise hayatını kaybediyor, yaralanıyor ya da kayboluyor” diyerek; insan hayatının, küresel ticaretin ve kritik altyapının tehlikede olduğu uyarısında bulundu.

Son olaylar arasında, Romanya kıyılarında iki geminin vurulması ve “Wine Trader” adlı kimyasal madde tankerinde çıkan yangın sonrası yedi denizcinin kaybolması yer alıyor. Bu saldırılar, hafta başında Bulgaristan açıklarında bir ticari geminin batırılmasının ardından gerçekleşti.

Rutte, NATO’nun doğu kanadındaki duruşunu —İHA karşıtı kabiliyetleri artırmak da dahil olmak üzere— güçlendirdiğini ve caydırıcılık ile savunma önlemlerini gerektiği şekilde uyarlamaya devam edeceğini belirtti.

Bükreş ayrıca, Karadeniz’e kıyısı olan ülkeler için özel bir NATO askeri komutanlığı kurulması yönünde baskı yapıyor.

Romanya Savunma Bakanı Radu Miruță, kıyıdaş müttefiklerin dahil olduğu dönüşümlü bir yapı önerdi ve 2028’den itibaren bu komutanlığa ev sahipliği yapmayı teklif etti; geçici düzenlemenin ise Türkiye’nin Karadeniz kıyısında olabileceğini belirtti.

İki ülke aynı zamanda Avrupa Birliği’ne de başvurarak, Cuma günü açıklanacak Avrupa Konseyi sonuç bildirisinde Karadeniz güvenliğine dair daha güçlü ifadelerin yer almasını talep ediyor. 

Dan, “Ticari gemiler saldırıya uğrayıp batırılıyor; denizciler ise hayatını kaybediyor, yaralanıyor ya da kayboluyor” diyerek; insan hayatının, küresel ticaretin ve kritik altyapının tehlikede olduğu uyarısında bulundu.

Son olaylar arasında, Romanya kıyılarında iki geminin vurulması ve “Wine Trader” adlı kimyasal madde tankerinde çıkan yangın sonrası yedi denizcinin kaybolması yer alıyor. Bu saldırılar, hafta başında Bulgaristan açıklarında bir ticari geminin batırılmasının ardından gerçekleşti. 

Rutte, NATO'nun insansız hava araçlarına karşı koyma yeteneklerini artırmak da dahil olmak üzere doğu kanadındaki duruşunu güçlendirdiğini ve gerektiğinde caydırıcılık ve savunma önlemlerini ayarlamaya devam edeceğini söyledi.

Bükreş ayrıca Karadeniz kıyı devletleri için özel bir NATO askeri komutanlığı kurulması için de baskı yapıyor. Romanya Savunma Bakanı Radu Miruță, kıyı müttefiklerini içeren bir rotasyon yapısı önerdi ve 2028'den itibaren komutanlığa ev sahipliği yapmayı teklif etti. 

Türkiye'nin Karadeniz kıyısında geçici bir düzenleme de söz konusu.

İki ülke ayrıca, Cuma günü açıklanacak Avrupa Konseyi sonuçlarında Karadeniz güvenliği konusunda daha güçlü bir dil kullanılması için AB'ye yöneliyor. 

Bulgaristan, sivil gemilere yönelik saldırılara moratoryum uygulanması için baskı yapıyor ve Sofya, pozisyonunu Romanya ve Türkiye ile koordine ediyor.

Daha geniş kapsamlı çabalar arasında, deniz gözetimini, bilgi paylaşımını ve bölgesel koordinasyonu iyileştirmek için tasarlanmış Romanya-Bulgaristan girişimi olan AB destekli Karadeniz Deniz Güvenliği Merkezi'nin ilerletilmesi de yer alıyor. 

Ancak diplomatik bir kaynağın doğruladığı üzere, projenin ayrıntılarıyla ilgili müzakereler, bazı üye devletlerin Türkiye'nin katılımına karşı çıkması nedeniyle şu anda tıkanmış durumda.

Rapporteur