Anlaşmazlık, balıkçıları beklenmedik diplomatik aktörlere dönüştürdü.
İşgal öncesinde Rus donanma tatbikatı üzerine yaşanan anlaşmazlık, balıkçıları beklenmedik diplomatik aktörlere dönüştürdü.
Cork rıhtımında, Lee Nehri'nin limana doğru genişleyerek Kelt Denizi'ne kavuştuğu noktada duran Patrick Murphy, Rusya'nın İrlanda'nın güneybatı kıyılarının 240 kilometre açığında askeri tatbikat yapmayı planladığı o kışı hatırlıyor. Murphy, bu tatbikatların hiç gerçekleşmemesini sağlayan kişinin kendisi olduğunu söylüyor.
Küçük Heir Adası'nın yerlisi olan Murphy, İrlanda Güney ve Batı Balık Üreticileri Örgütü'nün başkanı. Zamanını hem denizde geçimini sağlayarak hem de karada sektörün giderek kötüleşen durumunu dile getirerek geçiriyor.
Başlarının üzerinde martılar dönerken, Murphy kendisini Dublin'deki Rusya Büyükelçisi ile yapılan bir görüşmeye götüren olaylar zincirini anlatıyor.
Rusya kapıyı çaldı
Ocak 2022'ydi ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgal edeceğine dair endişeler giderek artıyordu.
"İrlanda hava sahasının kapatılacağını ve Rusların gökyüzüne mühimmat ateşlemeye başlayacağını öğrendik," diyor ve bir harita açarak ülkenin güneybatı kıyısından 240 kilometre açıkta bulunan bir alanı işaretliyor.
Burası ülkenin karasularının dışında olsa da Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) içinde yer alıyordu; uluslararası operasyonlara izin verilen ancak tartışmalı kabul edilen bir bölgeydi.
"Buralar çok önemli balıkçılık sahaları," diyor ve aynı zamanda bölgeden geçen denizaltı haberleşme kablolarının oluşturduğu ağı gösteriyor. Murphy, Moskova'nın ilgisini çeken unsurun da bu kablolar olduğuna hâlâ inanıyor.
İrlanda hükümeti tatbikatlarla ilgili endişelerini dile getirdi ancak bunların uluslararası hukuka göre yasal olduğunu açıkladı. Yetkililer balıkçılara belirlenen bölgeden uzak durmaları talimatını verdi.
Murphy ise konuyu medyaya taşıdı ve askeri operasyonu barışçıl şekilde aksatmayı amaçlayan protestolar planladı.
Bir gün telefonu çaldı.
Arayan, İrlanda'daki Rusya Büyükelçiliği'ydi ve kendisini bir görüşmeye davet ediyordu.
Murphy ile balık işleme sektörünün temsilcisi Brendan Byrne, 27 Ocak'ta Dublin'deki büyükelçiliğe, gazetecilerin yoğun ilgisi eşliğinde gitti. Ancak kapıda güvenlik görevlileri önce onlara geri dönmelerini söyledi.
"Gündelik insanlardık, diplomat değildik," diye gülerek anlatıyor. "Kameralar üzerimizdeydi ve 'Bu gerçekten utanç verici olacak' diye düşünüyorduk."
İkili tam ayrılmaya hazırlanırken büyükelçilikteki irtibat kişisi devreye girdi ve içeri girmelerini sağladı.
Sıra dışı bir müzakere
Masanın karşı tarafında Rusya'nın Dublin Büyükelçisi Yuri Filatov oturuyordu.
Filatov, söz konusu deniz tatbikatlarının küçük çaplı olduğunu söyleyerek endişeleri küçümsedi ve İrlandalı balıkçılar için asıl tehdidin Rusya değil Brexit ile Brüksel olduğunu savundu.
Murphy, büyükelçinin kendilerine şunları söylediğini aktarıyor:
"Yanlış yere bakıyorsunuz" ve "Biz sizin düşmanınız değiliz."
Murphy, Filatov'un bölgedeki sorunlara hâkim olmasından etkilendiğini söylüyor ancak buna rağmen deniz tatbikatları konusundaki itirazlarını dile getirmeye devam etti.
Murphy ve Byrne, tatbikatların yalnızca balıkçılığı aksatmayacağını, aynı zamanda denize düşecek mühimmat kovanları ve diğer enkaz nedeniyle hassas deniz ekosisteminde kalıcı zararlar oluşturabileceğini anlattılar.
Filatov onları anlayışla dinledi ve endişelerini Kremlin'e ileteceğine söz verdi.
Yalnızca iki gün sonra büyükelçi kamuoyuna yaptığı açıklamada Moskova'nın "iyi niyet göstergesi" olarak deniz tatbikatlarını başka bir bölgeye taşıma kararı aldığını duyurdu.
Murphy, dünya çapında oluşan yoğun ilginin tatbikatları Rusya açısından bir halkla ilişkiler krizine dönüştürdüğünü ve Moskova'nın bu nedenle geri adım attığını düşünüyor.
"Doğru olanı yaptılar çünkü bu onlar için çok kötü bir kamuoyu görüntüsü oluşturuyordu," diyor.
Aradan dört yıldan fazla zaman geçmesine rağmen Murphy hâlâ yaşananlara şaşırdığını söylüyor.
"Bir filmin içine girmiş gibiydik. Bir senaryo yazılıyor."
"Bu söylediklerimin bazıları yüzünden başım belaya bile girebilir."
Rusya'nın İrlanda Büyükelçiliği'nden konuya ilişkin yorum istendiği ancak henüz yanıt alınamadığı belirtildi.
Euractiv
