Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı işgalin üzerinden dört yıl geçti. Rusya bugün Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol ediyor.
Savaşın ilk aylarında doğu ve güney Ukrayna’da geniş alanları ele geçirerek 2014’te yasa dışı biçimde ilhak ettiği Kırım kara bağlantısı kuran Moskova’nın ilerleyişi, 2023 başından bu yana büyük ölçüde yavaşladı.
Analistlere göre Rusya, 2023’ün başından itibaren Ukrayna topraklarının yalnızca yaklaşık %1,3’ünü ele geçirebildi.
Bu sınırlı kazanımların bedeli ise ağır oldu.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Şubat ayındaki Münih Güvenlik Konferansı’nda Rusya’nın Ukrayna’da “çılgın kayıplar” verdiğini, son iki ayda yaklaşık 65.000 askerin öldüğünü ya da yaralandığını söyledi.
Ocak ayında Center for Strategic and International Studies (CSIS) tarafından yayımlanan tahminlere göre ise Rus kuvvetleri 2022’den bu yana aylık ortalama 26.000’den fazla zayiat (ölü, yaralı ve kayıp) verdi; toplam zayiat sayısı 1,2 milyona ulaştı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov bu rakamları reddetti: “Bu tür raporların güvenilir bilgi olarak kabul edilebileceğini düşünmüyorum. Özel Askerî Operasyon’daki kayıplara ilişkin bilgi verme yetkisi Savunma Bakanlığı’na aittir,” dedi.
Ne Moskova ne de Kiev son dönemde resmi kayıp sayıları yayımladı. Savaşın yoğunluğu, sahadaki kayıpların bağımsız biçimde doğrulanmasını zorlaştırıyor.
Cephe hattı dondu, ilerleme metrelerle ölçülüyor
Savaşın başında zırhlı birlikler ve piyade birlikleri hızla ilerleyerek Kiev ve Harkiv’i tehdit etmişti. Ancak 2022 baharında kuzey Ukrayna’dan geri püskürtüldüler. Aynı yılın sonbaharında Ukrayna’nın karşı taarruzları kuzeydoğu ve güneyde önemli bölgeleri geri aldı.
2023’ten itibaren yaklaşık 1.200 kilometrelik cephe hattında savaşın doğası değişti. Ucuz insansız hava araçlarının (dronların) yaygın kullanımı büyük zırhlı saldırıların yerini aldı ve daha az sayıdaki Ukraynalı savunmacıların daha kalabalık Rus güçlerini durdurmasına imkân tanıdı.
Artık toprak kontrolü küçük birliklerin çoğu zaman yaya ya da motosikletle ilerleyerek ele geçirdiği küçük alanlarla değişiyor. En yoğun çatışmalar doğudaki Donetsk bölgesinde yaşandı.
Son haftalarda Rus birlikleri, Kremlin’in Kırım’a ek olarak “kendi toprağı” ilan ettiği dört Ukrayna bölgesinden biri olan Zaporizhzhia yönünde de ilerleme kaydetti.
Açık kaynaklı haritalara göre, stratejik bir yol ve demiryolu merkezi olan Pokrovsk neredeyse tamamen Moskova güçlerinin kontrolüne geçti. Şehrin en kuzeyinde küçük bir “gri bölge” kaldı.
Pokrovsk’un düşmesi, Rusya’nın 2024 başında doğudaki Avdiivka kentini ele geçirmesinden bu yana en büyük zaferi olabilir.
Ukrayna Genelkurmayı ise savaş öncesi nüfusu 60.000 olan kentin kuzey kısmını hâlâ kontrol ettiklerini ve yakındaki Myrnohrad’ı savunduklarını açıkladı. Moskova geçen yılın sonlarında Pokrovsk’un tamamen ele geçirildiğini iddia etmişti; Kiev bunu reddetmişti.
2025’te Rus saldırısı büyük ölçüde yavaşladı; ilerleme günde ortalama sadece 70 metre oldu. Bu, 2022’de Herson’da günde 590 metre, Harkiv’de ise 7.400 metreye ulaşan hızla karşılaştırıldığında ciddi bir düşüş.
Kupiansk ve yıpratma savaşı
Kuzeydoğudaki önemli bir demiryolu merkezi olan Kupiansk’ta Ukrayna kuvvetleri Aralık ayında Rus saldırılarını püskürttüklerini duyurdu.
Volodymyr Zelenskiy, Moskova’nın kenti tamamen ele geçirdiğini iddia etmesinden günler sonra şehir girişinde çekilmiş bir fotoğrafını paylaşarak Kremlin’i zor durumda bıraktı.
The Times’ın ilk kez aktardığı ve Reuters’ın bağımsız olarak doğrulayamadığı bir Ukrayna istihbarat değerlendirmesine göre, kentin geri alınması sırasında her bir Ukraynalı askere karşılık 27 Rus askeri öldürüldü.
CSIS tahminlerine göre savaşta her bir Ukraynalı askerin ölümüne karşılık Rusya 2 ila 2,5 asker kaybetti.
Kurum, Rusya’nın toplam askerî ölü sayısını 275.000–325.000, Ukrayna’nınkini ise 100.000–140.000 aralığında tahmin ediyor.
Ayrıca CSIS’e göre Ukrayna’daki Rus ölümleri, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana tüm Sovyet ve Rus savaşlarındaki toplam kayıpların beş katına ulaştı. Bu sayı, 1980’lerdeki Afganistan savaşındaki Sovyet kayıplarının 17 katı, 1990’lar ve 2000’lerdeki Çeçen savaşlarındaki kayıpların ise 11 katı.
Diplomasi tıkalı
Washington’daki mevcut yönetim, geçen yıl Ukrayna’ya doğrudan askerî desteğin büyük bölümünü geri çektikten sonra Moskova ve Kiev’i Avrupa’daki 1945’ten bu yana en büyük savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varmaya çağırdı.
Ancak barış görüşmeleri büyük ölçüde tıkandı. Zelenski ve Avrupalı müttefikleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’ya, özellikle Donbas (Donetsk ve Luhansk bölgelerini kapsıyor) konusunda Moskova’ya daha fazla toprak tavizi vermesi için aşırı baskı yaptığını öne sürdü.
Zelenski, Donbas’ın geri kalanını teslim etmek için bir neden görmediğini, bunun Rusya’ya Ukrayna’nın daha derinlerine saldırmak için bir sıçrama tahtası sağlayacağını söyledi.
Ayrıca olası bir barış anlaşmasından sonra Rusya’nın yeniden silahlanarak Donetsk üzerinden batıya doğru yeni bir saldırı başlatabileceğinden endişe ettiğini dile getirdi.
Reuters
Haber Galerisi
