“Tuhaf” bir halka arz ertelemesi ve zedelenen itibar

İki yıl önce Bella Nowroozi, alışveriş merkezinde bir buluşma sırasında tuhaf bir şey fark etti: Yanındaki kişinin gözlüğünde yanıp sönen bir ışık vardı.

24 yaşındaki yüksek lisans öğrencisi, çerçeveyi sosyal medyada gördüğü Meta Ray-Ban akıllı gözlükleri olarak hemen tanıdı. Yanındaki kişiden yaptığı kayıtları silmesini istedi.

Nowroozi, yaşadığı olayı hatırlayarak CNBC’ye, “Açıkçası oldukça şaşırmıştım. Daha önce buna benzer bir şey yaşamamıştım. Sonrasında, eskiden olduğu kadar rahat ve açık bir şekilde buluşmalara gitmekten de korkmaya başladım” dedi.

Apple, Google, Meta ve çok sayıda diğer teknoloji şirketi; gözlük, yüzük, aksesuar ve kolye gibi biçimlerde sunulan yeni yapay zekâ destekli giyilebilir cihazların pazarı kendi kategorisini tanımlayacak bir dönüm noktasına taşıyacağına yatırım yapıyor. Ancak bu cihazlar daha fazla tanınır hâle geldikçe mahremiyet ihlallerine yönelik tepkilerle ve teknolojinin gündelik yaşamın kalıcı bir parçası olacak kadar faydalı olup olmadığına ilişkin şüphelerle de karşılaşıyor.

Meta, geçen hafta Tamagotchi benzeri Muse Charm ürününü tanıtarak dikkatleri üzerine çekti. 

Şirketin kişisel ajan uygulaması için tasarlanan özel bir muhafaza niteliğindeki bu cihaz, kısa sürede Apple’ın iOS App Store’unda en çok indirilen ücretsiz uygulamalar listesinin zirvesine çıktı. Şirket, Meta Ray-Ban yapay zekâ gözlüklerinin yeni sürümlerini piyasaya sürmeye devam ederken farklı fiyat seviyelerinde çeşitli modeller de sunuyor.

ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI ise bu hafta Dots adını verdiği kişisel asistanını kullanıma sundu. Şirket, iPhone’un tasarımcısı Jony Ive ile tüketici cihazları üzerinde de çalışıyor. Ancak Bloomberg’e göre OpenAI’nin ilk ürününün bir giyilebilir cihaz olması beklenmiyor. Apple da eylül ayının başında en yeni cihazlarını tanıttı. Bunlar arasında, konuşmalarınızı dinleyecek yapay zekâ özellikleriyle donatılmış Watch Series 12 de bulunuyor.

Piyasadaki çok sayıda cihazın yanı sıra, akıllı yüzük üreticisi Oura’nın halka arzıyla sektörün bu hafta ivmesini koruması bekleniyordu.

Ancak şirket, ürünlerine yönelik güçlü talep sinyalleri vermesine rağmen salı günü beklenen ilk halka arzını (IPO) son dakikada erteledi.

Oura, kararına gerekçe olarak “halka arz piyasasındaki belirsizliği” gösterdi. Bununla birlikte bazı analistler bu açıklamaya şüpheyle yaklaştı.

Moor Insights & Strategy’nin baş analisti Anshel Sag, “Halka arzdan çekilmelerine neden olan başka bir şey olduğuna gerçekten inanıyorum ve bunun piyasa olduğunu düşünmüyorum. Ancak bunun ne olduğunu kesin olarak belirleyemiyorum” dedi.

Sag, “Bu halka arzdan çekilmeleri biraz tuhaf” diye konuştu.

Marka ve itibar sorunları

Meta, sosyal medyada “sapık gözlükleri” olarak adlandırılan akıllı gözlüklerine yönelik tepkilerle mücadele ediyor. Bu adlandırma, cihazların taciz ve diğer uygunsuz davranışlar için kullanılabilen gizli kameralarına yönelik endişelerden kaynaklanıyor.

Sosyal medya kullanıcılarından biri, bir erkeğin kendisinden izin almadan buluşma sırasında fotoğraflarını çektiğini söyledi. Bir başka kullanıcı ise Facebook Marketplace üzerinden alışveriş yapan bir kişinin kendisinin ve çocuklarının izinsiz videolarını çektiğini belirtti. Meta’nın Kylie Jenner’ın günlük yaşamını kaydettiği bir reklam kampanyası da videoların gözetim hissi yaratan niteliği nedeniyle daha fazla eleştiriye yol açtı.

Meta, CNBC’nin yorum talebine hemen yanıt vermedi.

DA Davidson analisti Gil Luria, kameralı gözlüklere karşı giderek büyüyen tepkinin aşılması zor bir mücadele olduğunu söyledi.

Luria, “Şu an için bu iş bitmiş durumda. Bu konuya 10 yıl sonra yeniden bakmamız gerekecek” dedi.

Luria, geçen yıl bu gözlüklerden ikiz ergenlik çağındaki oğullarına hediye ettiğinde onların “son derece heyecanlandığını” anlattı. Ancak bugün oğullarının bu gözlüklerle dışarıda görülmekten kesinlikle kaçınacağını söylüyor.

Meta, geçen ay kamerası bulunmayan bir akıllı gözlük seçeneğini tanıttı.

Mahremiyet

Giyilebilir teknolojilerdeki patlama, yapay zekânın güvenlik risklerine ilişkin politika tartışmalarının Washington’da yoğunlaştığı ve kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bu teknolojilere yönelik tepkilerin gündemin merkezine yerleştiği kritik bir döneme denk geliyor.

Meta’nın Jolly adlı Muse karakterinin sevimli ve tüylü görünümünden çok uzakta olan devasa veri merkezleri, ABD’de yapay zekâ karşıtlığının görsel sembolüne dönüştü. Birçok kişi, sürekli dinleme veya kayıt yapma özelliğine sahip giyilebilir cihazların ve diğer teknolojik ürünlerin, toplumda var olduğu düşünülen gözetim düzeninin bir uzantısı hâline geldiğini savunuyor.

Flock Safety şirketinin plaka tanıma kameralarına zarar veriliyor; toplulukların tepkileri üzerine bazı şehirler şirketle yaptıkları sözleşmeleri sona erdiriyor. Akıllı gözlükler de mahremiyet endişeleri nedeniyle spor salonları ve başka mekânlarda yasaklanmış durumda.

Şubat ayında Los Angeles’ta görülen Meta’nın sosyal medya bağımlılığı davasında hâkim, şirketin Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg’in ifadesi sırasında yapay zekâ destekli akıllı gözlük kullanan kişileri mahkemeye saygısızlık nedeniyle cezalandırmakla tehdit etti. Zuckerberg’e mahkemeye girişinde eşlik eden birkaç kişi Meta Ray-Ban yapay zekâ gözlüklerini takıyordu.

Sag, “Bu ürünlerin sunduğu ek değer, insanların karşı çıktığı bir teknoloji olarak yapay zekâya ilişkin algıyı aşmak zorunda. Teknolojinin sağladığı fayda ve kullanım kolaylığı, insanların duyduğu kaygılardan daha ağır basmalı” dedi.

Tasarım ve uygulama

GPS, haritaları ekranlara taşıdı; akıllı telefon, cepte taşınabilen kişisel bir bilgisayar yarattı. Yapay zekâ ise gündelik yaşamda verimlilik ve otomasyon sağlamayı vaat ediyor.

Ancak pazar araştırma şirketi Techsponential’ın kurucusu ve teknoloji analisti Avi Greengart’a göre, giyilebilir teknoloji pazarındaki yeni cihazlar yeni bir ürün kategorisi oluşturmak için yarışırken günümüzdeki en fütüristik cihazlar mutlaka tüketicilerin istediği ürünler olmayabiliyor.

Uyku ölçümlerinden egzersiz takibine ve kaza tespitine kadar sağlık odaklı giyilebilir cihazlar, Apple ve Google gibi büyük teknoloji devlerinin yanı sıra Oura gibi girişimlerin de faaliyet gösterdiği pazarda önemli bir potansiyel ortaya koydu. Greengart, Apple’ın AirPods kulaklıklarına eklenen erişilebilirlik özelliklerinin de bu popüler kulaklıkları işitme cihazlarına dönüştürdüğünü belirtti.

Buna karşılık, iğne biçimindeki cihazlar ve kolyeler dâhil olmak üzere dikkat çekici bazı yeni yapay zekâ teknolojileri, tasarım ve uygulama alanlarında ciddi engellerle karşılaştı.

Greengart, akıllı telefonlardan farklı ve belirgin kullanım alanları sunamayan, ayrıca teknik ve donanım sorunları yaşayan Rabbit r1 kişisel asistanını örnek gösterdi. Başarısız olan bir diğer ürün ise geçen yıl müşteri değerlendirmelerinin kötü olması üzerine üretimi sonlandırılan Humane AI Pin oldu.

Greengart, “Birini aşırı ısınan, güneş ışığında kullanıcı arayüzü düzgün çalışmayan ve pil ömrü yetersiz olan bir cihaza 700 dolar harcamaya zorlarsanız, o cihazın yaptığı şey olağanüstü derecede etkileyici olmadığı sürece bu yaklaşım işe yaramaz” dedi.

Kız kardeşi Meta gözlüklerinden kullanan Bella Nowroozi ise yapay zekâ destekli giyilebilir teknoloji dalgasına katılmak için henüz acele etmiyor.

Nowroozi, “Bunun bir telefonun yapabildiklerinden gerçekten nasıl farklı olabileceğini pek düşünemiyorum” dedi.

CNBC