Başkentler, Mercosur oylaması öncesinde üreticilere yapılan 45 milyar avroluk hediyenin kendilerine mal olduğunu iddia etmek için acele ettiler, ancak tarım lobicileri bu konuda daha az ikna olmuş durumda.
Ursula von der Leyen, bir sonraki AB bütçesinde savaş, salgın veya diğer dünya güçlerinden gelen rekabet durumunda kullanılmak üzere bir acil durum fonu olmasını istemişti.
Ancak Avrupa Komisyonu Başkanı, bunun yerine çiftçilere ödeme yapmak ve Mercosur ticaret anlaşmasını kesinleştirmek için bu fonu şimdiden kullanmaya başladı.
Mercosur'a karşı çıkan Fransa ve İtalya da dahil olmak üzere ulusal liderler, yıllar öncesinden Ortak Tarım Politikası harcamaları için 45 milyar avroluk bir kaynağı serbest bırakma teklifinin kendilerine mal olduğunu iddia etmek için acele ettiler.
Ancak bütçe analistleri ve diplomatlar, bunu Komisyon başkanının küresel kaosa yanıt olarak bloğun daha çevik bir şekilde harcama yapmasına yardımcı olma yönündeki ilk hedefinden büyük bir geri adım olarak nitelendirdi.
Bu taviz, ürünlerinin Latin Amerika ihracatı tarafından baltalanacağından korkan bloğun çiftçileri için AB-Mercosur anlaşmasını daha kabul edilebilir hale getirme girişiminin bir parçasıdır.
Çarşamba günü, tarım bakanları, AB başkentinde geçen ayki çiftçi protestosuna yanıt olarak düzenlenen olağanüstü bir toplantı için kar yağışı ve seyahat aksaklıkları arasında Brüksel'e doğru ilerlerken, aciliyet duygusu tam anlamıyla sergilendi.
İçeride, görüşmeler tanıdık bir senaryoyu izledi. Çiftçilere övgüler, onların duyulduğuna dair güvencelerle birlikte, AB'nin taslak bütçesine dahil edilen güvencelere, destek önlemlerine ve esnekliğe tekrar tekrar atıfta bulunuldu.
Ancak çiftçiler, ilk tepkilerinde pek de etkilenmiş görünmüyorlardı. İrlanda Çiftçiler Birliği yaptığı açıklamada, von der Leyen'in önerisinin "çaresizlik koktuğunu" söyledi.
Bütçeden tasarruf
Avrupa Komisyonu'nun çiftçiler için ayırdığı ek para yeni değil; AB bütçe teklifinde mevcut bir acil durum fonundan öne alındı ve bu teklif hala müzakere ediliyor ve ancak 2028'de yürürlüğe girecek.
Komisyon, AB'nin ortak nakit havuzunu şu anda olduğundan daha esnek hale getirme girişiminde, 2030'daki bütçenin orta dönem incelemesi sırasında öngörülemeyen acil durumlarla başa çıkmak için bir mali tampon ayırdı.
Fransa ve İtalya'nın Mercosur ticaret anlaşmasına desteğini sağlamlaştırmak amacıyla Komisyon, Salı günü ülkelere bu nakit fonundan çiftçilere derhal 45 milyar avro aktarma imkanı sundu.
Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič, bakanlar toplantısının ardından yaptığı açıklamada, verilen tavizlerin, “müzakere ettiğimiz en büyük serbest ticaret anlaşması” olarak nitelendirdiği Mercosur anlaşmasına destek sağlamaya yönelik daha geniş bir çabanın parçası olduğunu söyledi.
Brüksel'in, tarımsal endişeleri gidermek için güvenceler konusunda “daha önce hiç olmadığı kadar ileri gittiğini” de ekledi.
Tarım Komiseri Christophe Hansen, “Çiftçilerin ve kırsal toplulukların endişelerini dinledik ve harekete geçtik” diyerek, önerilen 45 milyar avroluk fonun 2028'de başlayacak bir sonraki AB bütçesiyle birlikte harekete geçirilebileceğini savundu.
Bu, kısa vadede AB'nin tarımsal fonlamasını önemli ölçüde artıracak olsa da, ilerleyen dönemlerde AB'nin kriz fonunu daha da tüketecektir.
Jacques Delors Merkezi düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Eulalia Rubio, “Çiftçiler bütçedeki kalan tüm esnekliği kullanıyor” diyerek, bunun AB'nin diğer alanlardaki harcamalarını azaltacağını belirtti.
Komisyon, "üye devletlerin tüm esnekliği tarım lehine kullanmalarını ve [yoksul bölgelere fon sağlanması] ya da diğer öncelikler lehine kullanmamalarını kabul etmeye istekli olduğunu" gösteriyor, dedi.
Çiftçilere bir başka taviz olarak Komisyon, bütçe görüşmeleri sırasında Avrupa Parlamentosu'nu kendi tarafında tutmak için geçen yılın sonlarında ortaya atılan, belirsiz bir şekilde tanımlanmış 48 milyar avroluk "kırsal hedefi" de öncelikle tarım için kullanılabilecek bir kaynak olarak işaret etti.
Bir AB diplomatı, "Bu durum, reformun temel özelliklerinden biri olan esnekliğin kaybına yol açıyor" dedi.
Övgüler yağıyor
Von der Leyen, başkentlerden gelen ilk tepkilerden cesaret alabilirdi: Ulusal liderler zaferi ilan ederek, bunu çiftçileri için bizzat kazandıkları bir kupa olarak sundular. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, zaferi "Fransa'nın çiftçilerine olan sürekli bağlılığına" bağlarken, Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, bunun "Yunanistan'ın Avrupa'daki sesinin daha yüksek ve daha net duyulduğunu gösterdiğini" söyledi.
Ve Roma'nın Cuma günü Mercosur önlemi konusunda belirleyici oyu kullanacağı göz önüne alındığında, İtalyan Tarım Bakanı Francesco Lollobrigida, "iyi haberin" "İtalya tarafından yürütülen çalışmanın ciddiyetinin" kanıtı olduğunu söyledi.
Ancak tüm bakanlar bu kadar çabuk kutlama yapmadı. Olağanüstü toplantıdan sonra konuşan İspanya Tarım Bakanı Luis Planas, 45 milyar avroluk teklifi "ilginç ve önemli bir adım" olarak nitelendirdi, ancak gelecekteki Ortak Tarım Politikası (CAP) hakkındaki görüşmelerin henüz bitmediğini de ekledi.
Bununla birlikte, çiftçi lobicileri övgülerinde daha temkinli davrandılar. Farm Europe Genel Sekreteri Luc Vernet için bu hamle “potansiyel olarak bir iyileşme” anlamına geliyor.
Vernet, von der Leyen'in tekliflerinin başkentler için sadece isteğe bağlı olduğunu, çiftçilere parayı teslim etme “zorunluluğu” olmadığını vurguladı.
Ona göre bu, çiftçilerin hükümetleriyle müzakerelerde elde edecekleri başarıya bağlı olarak, blok genelinde farklı sonuçlara yol açabilir ve “Ortak Tarım Politikası'nın (CAP) C'sini daha da zayıflatabilir.”
Sonuç olarak, yeni fon kaynakları olmadan, çiftçiler şu anda sevinecek pek bir şey görmüyorlar.
İrlanda Çiftçiler Birliği, “Üye Devletlere zaten söz verilmiş olan 45 milyar avroyu öne çekmek, ek 45 milyar avro ile aynı şey değil” dedi.
Politico
