Zelenski’nin hızlı üyelik çağrısı, hem AB içinde hem de Ukrayna’da görüş ayrılıklarına yol açıyor.
Jeopolitik baskılar, AB’yi yeni üye kabul sistemini yeniden düşünmeye zorluyor.
Ancak ulusal başkentlerdeki eski tereddütler, yeni genişleme heyecanının önüne geçebilir.
2013’te Hırvatistan’ın katılımından bu yana hiçbir ülke AB’nin yüksek üyelik eşiğini aşamadı.
Avrupa ülkeleri, Rusya ile Ukrayna arasındaki barış görüşmelerinin dışında kalırken ve Volodimir Zelenski 2027 için üyelik tarihi konusunda ısrarcı olurken, Brüksel yeniden değerlendirme sürecine girdi.
Avrupa Komisyonu aylardır ulusal başkentlerde, eski genişleme sürecinde radikal değişiklikler için sessizce destek toplamaya çalışıyor.
Mevcut sistem, ülkelerin tam üyelik kazanmadan önce ağır iç reformlar gerçekleştirmesini şart koşuyor.
Önerilen “ara üyelik” modeli, Ukrayna ve potansiyel olarak diğer aday ülkeleri reformları tamamlamadan ve iç hukuka aktarmadan önce AB kapısından içeri almayı önceliklendiriyor.
Bu model, son derece yavaş ilerleyen katılım sürecini hızlandırabilir ve ülkeleri Rusya’nın etki alanından uzaklaştırabilir.
Pek çok aday ülke, tek bir AB üyesinin vetosuna takıldı; örneğin Bulgaristan Kuzey Makedonya’nın sürecini engellemişti.
Macaristan ise Ukrayna’nın ilerlemesini bloke ediyor. Ancak Brüksel ve Kiev’deki bürokratlar, Budapeşte’de olası bir fikir ya da hükümet değişikliğine hazırlık olarak teknik çalışmaları hızla sürdürüyor.
AB, Ukrayna üyeliğinin ABD arabuluculuğunda varılacak olası bir barış anlaşmasının parçası haline gelmesi durumunda, erken bir katılım tarihi taahhüdünde bulunmak zorunda kalabileceği bir senaryoya hazırlanıyor.
Bekleme odasındaki bazı ülkeler – Arnavutluk, Sırbistan ve Moldova gibi – tam üyelik avantajlarından feragat etmek pahasına da olsa daha hızlı bir giriş yolunu desteklediklerini belirtti.
Ancak diplomatlara göre, politika çevrelerinde “tersine genişleme” ya da “kademeli entegrasyon” olarak adlandırılan bu yeni modele AB ülkeleri arasında çok az destek var.
Bu model kapsamında yeni üyeler AB yasalarını veto edemeyecek ve ekonomilerinin tümünü birlikle entegre edemeyecek olsa bile, destek sınırlı.
Aylar süren söylentilerin ardından, AB ülkelerinin büyükelçileri çarşamba gecesi Brüksel’de bir akşam yemeğine davet edildi ve Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in kabine şefi Björn Seibert tarafından planlar hakkında bilgilendirildi.
- Berlin merkezli Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli politika uzmanı Engjellushe Morina, “Bunun hukuken doğru olduğunu düşünmüyorum çünkü antlaşmaya göre tüm üye devletler eşit olmalı,”
- “Bildigimiz anlamda üyelikten farklı bir şeyden bahsetmiyorsak bunun kolay olacağını sanmıyorum” dedi.
Morina, Berlin ve Paris’in hızlı üyeliğe sıcak bakmadığını söyledi. 12 Nisan’da seçimlere gidecek olan Macaristan’da ise iki ana parti de Ukrayna’nın hızlı katılımına karşı çıkıyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz de Kiev’in 2027’ye kadar üyelik umutlarına mesafeli yaklaşırken, Avusturya, İsveç ve Fransa hızdan ziyade şartlılık ilkesini vurguladı.
Şubat ayında Komisyon Başkanı von der Leyen de Zelenskiy’nin belirli bir tarih talebini geri çevirmiş ve AB’nin üyelik müzakereleri için son tarih koymadığı yönündeki geleneksel tutumu yinelemişti.
Yanıltıcı umutlar mı?
Ukrayna’da da Zelenski’nin 2027 üyelik tarihi konusunda ısrarcı olup olmaması gerektiğine dair tartışmalar sürüyor. Bu tarihin gerçekçi olmadığı yaygın şekilde kabul ediliyor.
Ukrayna Parlamentosu’nun (Rada) AB Entegrasyon Komitesi Başkanı ve Avrupa Dayanışma Partisi milletvekili Ivanna Klympush-Tsyntsadze, “Hayatta kalma mücadelesi veren ve duygusal olarak tükenmiş Ukrayna halkına bunu vaat etmek sorumsuzluk,” dedi.
Ayrıca bunun, Rusya’nın Ukrayna’da AB karşıtı duyguları körüklemeye yönelik bilgi operasyonlarına zemin hazırlayabileceği uyarısında bulundu.
Komisyonun planlarını “engelli üyelik” olarak nitelendiren Klympush-Tsyntsadze, tüm reformlar tamamlanmadan AB’ye geri dönülmez bir adım atılmasının Ukrayna’yı belirsizlik içinde bırakabileceğini ve reformları sürdürmek için gerekli teşvikleri zayıflatabileceğini söyledi.
Zelenski’nin Halkın Hizmetkârı Partisi milletvekili Vadym Halaichuk ise 2022’de AB tarafının Ukraynalılara, üyeliğe ilişkin tüm teknik çalışmaları 2029’daki bir sonraki Avrupa seçimlerinden önce tamamlamayı hedeflemeleri gerektiğini söylediğini hatırlattı.
Aradan altı yıl geçmesine rağmen, Ukrayna’nın Rusya’nın tam ölçekli işgalinin ardından aday ülke olduğu 2022’den bu yana AB’nin genişleme metodolojisinde büyük bir değişiklik yapılmadığını belirtti.
Halaichuk, bu sürenin tamamen boşa gitmediğini ancak genişleme sürecinde ya da oybirliği şartında köklü reformlar yapılmadığını ifade etti.
Ukrayna yönetimi içinde de hızlı üyelik için bastırılıp bastırılmaması konusunda farklı görüşler bulunduğunu söyleyen Halaichuk, “Bu, katılım sürecinin üzerimizde yarattığı baskı altında hızlı reform yapma çabamız açısından sorun yaratabilir,” dedi.
“Yarı üyelik elde ederseniz, yarı reformlarla yetinirsiniz. Bu da özellikle hukuk uygulamaları, yargı ve yolsuzlukla mücadele gibi en zorlu reformlar açısından tehlikeli olabilir.”
Euractiv
