Alman bilim insanları Ay’da sebze yetiştirmek istiyor

Bilim kurgu gibi gelen şey somut bir araştırma projesine dönüşüyor: DLR, NASA ve Kanada Uzay Ajansı CSA ile birlikte Ay'da seralar için bir konsept geliştiriyor.

Yaşama elverişli bir atmosferin, verimli toprağın ya da serbestçe erişilebilen suyun olmadığı bir yerde sebze nasıl yetiştirilebilir?

Uluslararası Lunar Agriculture Module - Ground Test Demonstrator (LAM-GTD) projesi tam da bununla ilgileniyor.

Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR), NASA ve Kanada uzay ajansı CSA ile birlikte Ay'da seralar için konseptler üzerinde çalışıyor. Bunlar, gelecekteki uzun süreli görevlerde öncelikle astronotları taze gıdayla besleyecek.

Uzayda hayat sigortası olarak bir sera

Ay'daki sıcaklıklar aşırı şekilde dalgalanıyor, yüzeyi neredeyse havasız, su kıt ve kozmik radyasyon ciddi bir tehlike oluşturuyor. Bitkileri doğrudan Ay toprağına dikmek seçenek değil. Doğal çevre koşullarından bağımsız çalışan kontrollü yetiştirme sistemleri gerekiyor.

Fikir şu: Bir sera modülü doğrudan astronotlar için simüle edilmiş bir yaşam ve çalışma alanına bağlanacak. Böylece araştırmacılar sadece bitki büyümesini incelemekle kalmayacak, sera ile yaşam alanının birbirini nasıl besleyebileceğini de test edebilecek.

Planlanan gösterim sistemi başlangıçta tamamen Dünya'da inşa edilecek. Üç ortak, en geç 2032'ye kadar bunun gerçekten yapılıp yapılmayacağına ve nasıl inşa edileceğine karar vermek istiyor.

Özellikle NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu ISS'de bu konuda çok sayıda deney gerçekleştirdi. Orada şimdiye kadar marul, Çin lahanası ve acı biber gibi bitkiler yetiştirildi.

Bir sonraki adımda, ISS'deki küçük deneme düzeneklerinden, tüm mürettebatları besleyebilecek çok daha büyük ve karmaşık yetiştirme sistemlerine geçilecek.

Alman ortağı DLR, özellikle birkaç yıl Antarktika'da işletilen EDEN ISS serası olmak üzere, önceki projelerden edindiği deneyimlere dayanabiliyor.

2018'den 2023'e kadar araştırmacılar, Alman Neumayer III Araştırma İstasyonu'na sadece birkaç yüz metre uzaklıkta, Antarktika'da özel olarak geliştirilen bir sera işletti. 

Aşırı koşullar altında, toprak ve doğal güneş ışığı olmadan orada taze sebze yetiştirdiler. LED lambalar, yapay besin çözeltileri ve karmaşık bir sulama sistemi, marul, domates, salatalık, turp ve hatta çilek hasadı yapılmasını sağladı. Toplamda yaklaşık bir ton taze sebze elde edildi.

Uluslararası işbirliğine dayanan bir proje

Antarktika Ay olmasa da önemli bir ortak özellik sunuyor: Lojistik zorlu, çevre koşulları ağır ve hatalar hızla sorun haline gelebiliyor.

Almanya, ABD ve Kanada'nın LAM-GTD üzerinde birlikte çalışması tesadüf değil. DLR, uzay araştırmalarındaki bilgi birikimini ve önceki sera projelerinden elde ettiği deneyimi katıyor. 

NASA, gelecekteki Ay görevlerinin ve Ay'da uzun vadeli insan varlığının koşulları üzerinde çalışıyor. Kanada uzay ajansı CSA ise insanlı görev teknolojileri ve uzay araştırmaları konusundaki uzmanlığıyla işbirliğini tamamlıyor.

Salata için küçük, insanlık için büyük bir adım

Bu araştırma yalnızca astronotlar için ilginç değil, çünkü Dünya'da da gıda üretiminin zor olduğu, kurak çöl bölgeleri ya da su kaynaklarının kıt olduğu yerler var.

Bitkilere mümkün olduğunca az su, enerji ve alanla bakabilen teknolojiler, buralarda da yardımcı olabilir. Kontrollü seralar ayrıca gıdanın daha hedefli ve daha az bitki koruma ürünü kullanılarak üretilmesine katkı sağlayabilir.

Yani Dünya'nın ötesine bakmak, kendi gezegenimizde de yeni yollar bulmamıza yardımcı olacak bilgiler ortaya çıkarabilir.

Euro News