Zamanda yolculuk mümkün mü?

Çin'deki Jinan Üniversitesi'nden fizikçi Hongsheng Zhang'ın çalışmasına göre, teorik olarak mümkün olan çok sayıda evren modelinde geçmişe yolculuk yapılamıyor. Zhang'ın vardığı sonucun temelinde görelilik kuramı bulunuyor.

Bir zaman makineniz olsaydı hangi döneme gitmek isterdiniz? Geçmişe dönüp tarihin akışını değiştirmek mi, yoksa gelecekte neler olacağını görmek mi? 

Bir fizikçinin yeni araştırması, bu yolculuklardan yalnızca birinin mümkün olabileceğine işaret ediyor: Geleceğe gitmek.

Çin'deki Jinan Üniversitesi'nden fizikçi Hongsheng Zhang'ın çalışmasına göre, teorik olarak mümkün olan çok sayıda evren modelinde geçmişe yolculuk yapılamıyor.

Zhang'ın vardığı sonucun temelinde görelilik kuramı bulunuyor. Buna göre ışığın hareketi ile cisimlerin uzay-zamandaki hareketi belirli geometrik kurallara bağlı. Bu kurallar, geçmişe dönmek yerine zaman içinde sürekli ileri gitmeyi gerektirebiliyor.

Bunu, yalnızca yukarı çıkılabilen bir merdiven gibi düşünebilirsiniz: Ne kadar ilerlerseniz ilerleyin, başladığınız basamağa geri dönemezsiniz.

Üstelik bu sonuca ulaşmak için egzotik maddeler ya da kuantum fiziğine dayanan varsayımlar gerekmiyor. Zhang, ScienceAlert'e yaptığı açıklamada, çalışmanın temel olarak uzay-zamandaki hareket yönlerinin matematiksel incelenmesine dayandığını söyledi.

Geçmişe yolculuk hangi koşullarda mümkün olabilir?

Fizikte geçmişe dönmeyi sağlayabilecek güzergâhlar “kapalı zamansı eğriler” olarak adlandırılıyor. Bunlar, uzay-zamanda ilerleyen bir yolcunun başlangıçtaki konumuna ve zamanına geri dönmesini sağlayan teorik rotalar.

Einstein'ın genel görelilik denklemleri, dönen kara deliklerin çevresi gibi bazı özel koşullarda bu tür rotaların varlığına izin veriyor.

Hakem değerlendirmesi henüz tamamlanmamış olan Zhang'ın araştırması, geçmişe yolculuğun teorik olarak mümkün olabileceği iki duruma işaret ediyor.

İlkinde, uzay-zamanın dönme hareketiyle bükülmesi söz konusu. Işık ışınlarının düz çizgiler halinde ilerlemek yerine birbirlerinin çevresinde dönerek hareket ettiğini düşünün. Böyle bir durumda zamanın akışını tek bir yönde tanımlayan geometrik düzen bozulabiliyor.

Bu durum, dönen bir kara deliğin merkezine yakın bölgelerde görülebilir. Einstein'ın kuramına göre dönen büyük kütleler, çevrelerindeki uzay ve zamanı da sürüklüyor. NASA'nın Gravity Probe B uydusu, bu etkinin Dünya çevresinde de bulunduğunu 2011'de ölçmüştü.

Kara deliğin merkezine yaklaşıldığında ise bu etki çok daha güçlü hale geliyor. Teorik olarak, zamanda ileri doğru ilerleyen bir yolcu dairesel bir rota izleyerek başladığı ana geri dönebilir. Fizikçi Brandon Carter, 1968'de dönen kara deliklerin içinde bu tür zaman döngülerinin mümkün olabileceğini göstermişti.

İkinci olasılık ise evrenin genel şekliyle ilgili. Bir merdivenin sürekli yukarı çıktığını, ancak bir binanın etrafında dolaşarak en sonunda başladığı noktaya bağlandığını düşünün. Bu durumda yolcu hep ileri gittiğini sanırken başlangıç noktasına geri dönebilir.

Fizikçilerin teorik olarak tasarladığı zaman makinelerinin çoğu, solucan deliklerine dayanan modeller de dahil olmak üzere, bu tür bir uzay-zaman geometrisine dayanıyor.

Ancak Zhang'ın çalışması, bu senaryoların doğada gerçekten mümkün olup olmadığını açıklamıyor. Araştırmacı, ScienceAlert'e yaptığı açıklamada, “Çalışmamız doğanın bunlardan herhangi birine izin verip vermediğini söylemiyor. Bu soru hâlâ açık ve en çok yanıtlanmasını istediğim konu da bu,” dedi.

Geleceğe yolculuk bilimsel olarak mümkün

Geçmişe yolculuğun aksine, geleceğe gitmenin fiziksel temeli çok daha sağlam. Einstein'ın görelilik kuramına göre çok yüksek hızlarda hareket eden ya da güçlü kütleçekim alanlarında bulunan bir kişinin zamanı, diğer insanlara kıyasla daha yavaş ilerliyor.

Bu etki günlük yaşamda fark edilemeyecek kadar küçük olsa da uzay yolculuklarında ölçülebiliyor. Avrupa Uzay Ajansı'na göre Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görev yapan astronotlar, Dünya'ya döndüklerinde gezegende kalan insanlardan saniyenin birkaç binde biri kadar daha genç oluyor.

Zhang'ın araştırması, içinde yaşadığımız evrende geçmişe yolculuğun mümkün olup olmadığı sorusunu henüz yanıtlamıyor.

Şimdilik zaman makinesiyle yolculuk hayali kuranların geçmiş yerine geleceğe hazırlanması gerekiyor, tabii ellerinde bir Zaman Taşı yoksa.

Euro News