Aşırı sağcı Vox, İspanya’yı yeniden şekillendirmek

Parti, sağ koalisyonda bakanlık görevleri talep edebilecek güçlü bir konumda.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, nihayet aşırı sağın onayladığı bir adım attı: 29 Kasım’da erken seçim çağrısı yaptı. Göç karşıtı Vox partisi ise bu seçimi “İspanya’nın yeniden İspanya olması için son şansı” olarak nitelendiriyor.

Yarışta üçüncü sırada bulunan Vox, İspanya’nın önde gelen milliyetçi ve Avrupa şüphecisi siyasi gücü konumunda. Parti, Sánchez’in sekiz yıllık sosyalist hükümetinin ardından ülkeyi yeniden şekillendirmek için gelecek ay yapılacak seçimi, kendi kadrolarını üst düzey bakanlık görevlerine taşıyabileceği en önemli fırsat olarak görüyor.

Parti lideri Santiago Abascal, pazartesi günü seçimlerin ilan edilmesini “mükemmel bir haber” olarak karşıladı. Kamuoyu yoklamaları Vox’un büyük partiler arasında en fazla sandalye kazanacak parti olma yolunda ilerlediğini gösterdiği için Abascal’ın memnuniyeti şaşırtıcı değil.

Merkez sağ Halk Partisi’nin (PP) birinci çıkması bekleniyor. POLITICO’nun anketlerin anketine göre PP’nin oy oranının yaklaşık yüzde 33 olması öngörülüyor. Ancak istikrarlı bir koalisyon oluşturmak için, yaklaşık yüzde 18 oranında desteğe sahip Vox ile iş birliği yapmak zorunda kalması neredeyse kesin görünüyor.

Abascal da bunun karşılığında Vox’un siyasi gündeminin temel unsurlarının koalisyon anlaşmasına dahil edilmesini talep edebilecek. 

Partinin hedefleri arasında belgesiz göçmenlerin sınır dışı edilmesi, sosyal yardım ve hizmetlerde İspanyol vatandaşlarına yabancı uyruklulara kıyasla öncelik verilmesi, tarım sektöründeki AB sağlık ve güvenlik kurallarının önemli ölçüde azaltılması ve toplumsal cinsiyet eşitliği ile LGBTQ+ toplumuna yönelik desteğin geri çekilmesi bulunuyor.

Vox, 2023 yılında 350 sandalyeli Kongre’de 33 sandalye elde etmişti ancak şimdi bu sayıyı iki katına çıkarması bekleniyor. PP’nin koalisyon liderliğinde Vox’un rahat bir çoğunluğun parçası olması mümkün görünüyor.

İSPANYA ULUSAL PARLAMENTO SEÇİMİ ANKETLERİN ANKETİ

“Bu kez Vox çok daha güçlü” diyen parti sözcüsü ve Madrid bölgesel parlamentosu üyesi José Antonio Fúster, “Bizim için değil, İspanyollar için çok önemli bir seçime giriyoruz... Bu, İspanya’nın yeniden İspanya olması için son umut” ifadelerini kullandı.

Fúster, partisinin hangi bakanlıkları hedeflediği konusunda ayrıntı vermekten kaçınarak, “ayı avlanmadan postunu satmak” anlamına gelen erken zafer ilanlarından kaçınılması gerektiğini söyledi.

PP ile Vox’un hâlihazırda koalisyon hükümeti kurduğu dört bölgede son aylarda yürütülen görüşmelere işaret eden Fúster, kurumsal güç elde etmekten önce politikaların şekillendirilmesine öncelik verildiğini söyledi.

“Bu, müzakere ettiğimiz son şey çünkü en az önemli olan konu bu” dedi.

Gözde bakanlıklar

Vox’un Avrupa Parlamentosu milletvekili Jorge Buxadé, ağustos ayında POLITICO’ya yaptığı açıklamada, hükümetin bir parçası olmanın partisinin önündeki tek seçenek olmadığını söyledi. Ancak PP ile kurulacak varsayımsal bir koalisyonda partisinin, “oy oranımızla orantılı olarak” belirli sayıda bakanlık talep edeceğini belirtti.

Bu, önemli bir orana karşılık geliyor. Mevcut anketlerin kasım ayındaki seçim sonuçlarına dönüşmesi hâlinde Vox, bakanlıkların yaklaşık üçte birini talep edebilecek konumda olacak.

Analistler, Vox’un tarım, iç politika, göç ve sanayi gibi kendi öncelik verdiği politikalarla bağlantılı bakanlıkları talep etmesini bekliyor. Kültür ve eğitim bakanlıkları da aşırı sağın “wokeizm” olarak adlandırdığı anlayışa karşı yürüttüğü kampanyadaki önemleri nedeniyle partinin ilgisini çekebilir.

PP ile Vox’un şu anda birlikte hükümet ettiği bölgeler olan Endülüs, Aragon, Kastilya ve León ile Extremadura, bu konuda ipuçları sunuyor. Vox’un kontrolündeki hükümet birimleri ağırlıklı olarak tarım, sosyal yardım ve aile politikalarıyla bağlantılı.

Parti seçim kampanyasına üç temel fikirle giriyor: “ulusal öncelik” kavramı; yani İspanyolların kamu hizmetleri ve sosyal yardımlara yabancı uyruklulardan önce erişmesini sağlamak, göç konusunda sert önlemler almak ve kapsamlı bir deregülasyon uygulamak.

Vox’un yaklaşık on yıl önce yükselişinde Katalan milliyetçiliğine karşı sert tutumu belirleyici olmuştu ancak bu tartışma artık siyasi gündemde eski ağırlığını taşımıyor. Şimdi parti, diğer Avrupa aşırı sağ hareketleri gibi, odağını çok daha güçlü biçimde göç meselesine yöneltmiş durumda.

Carlos III Üniversitesi’nde siyaset bilimci olan ve Avrupa aşırı sağı hakkında bir kitabın yazarı Guillermo Fernández Vázquez, “Daha önce Vox göç hakkında konuşuyordu ancak bu konu henüz bugün geldiği kadar merkezi bir mesele değildi” dedi.

Fernández Vázquez, “Şimdi Vox sosyal güvenlik ödemelerinden bahsettiğinde göçten söz ediyor; ekonomi hakkında konuştuğunda göçten söz ediyor. Her şeyi belirleyen mesele göç” diye ekledi.

Vox ayrıca çok sayıda aşırı sağ partinin savunduğu “remigration” (yeniden göç) politikasını da destekliyor. Bu politika kapsamında belgesiz göçmenlerin ve suç işleyen kişilerin sınır dışı edilmesi öngörülüyor.

PP ise Vox’un sert tutumuna kendi yaklaşımını sertleştirerek karşılık vermiş görünüyor. Parti, yabancı uyruklu suçluların sınır dışı edilmesini savunurken hükümetin göçmenlere yasal statü kazandırmaya yönelik programına da karşı çıkıyor.

İki partinin koalisyon halinde yönettiği bölgelerin her birinde Vox, büyük ortağı olan PP’nin ulusal öncelik ilkesini hükümet anlaşmasına resmen dahil etmesini sağladı.

El País gazetesinde gazetecilik yapan ve Vox hakkında bir kitabın yazarı Miguel González, “Ancak ulusal öncelik söz konusu olduğunda PP, bunun hukuka uygun biçimde uygulanması gerektiğine ilişkin bir çekince ekledi” dedi.

Mevzuat, yabancı uyruklulara kamu yardımlarına ve hizmetlerine erişim konusunda ayrımcılık yapılmasını engelliyor. Bu nedenle söz konusu politika, bu bölgelerde şu anda büyük ölçüde sembolik bir nitelik taşıyor.

González, “Gerçekte bunu gerektiği şekilde uygulayabilmek için göç yasasını değiştirmeniz gerekir” diye ekledi.

Vox, bu politikayı uygulanabilir hâle getirmek için söz konusu mevzuatı kapsamlı biçimde değiştirmeyi hedefliyor.

Fúster, “İspanyollar açısından kötü olan yasaları değiştirmek tamamen mümkün. Dolayısıyla bunları geri çekmeli ve yeni yasalar çıkarmalı, İspanyolların sıranın en sonunda olmadığından emin olmalıyız” dedi.

Deregülasyon ülkesi

Deregülasyon aynı zamanda Vox’a, tarım sektörünün nefret ettiği AB sağlık ve güvenlik standartlarına karşı çıkabileceği bir zemin sunuyor. Tarım sektörü, Vox’un temel seçmen tabanlarından biri.

Fúster, bunun Avrupa Komisyonu ile çatışmalara yol açabileceğini kabul etti ancak Vox’un değerlerini paylaşan Avrupa’daki siyasi partilerin yükselişinden söz ederek, bu baskının “Brüksel’in sağduyu yoluna dönmesini sağlayacağını” savundu.

PP lideri Alberto Núñez Feijóo, çiftçilere yönelik bitki sağlığı kısıtlamalarını eleştirdi ancak Avrupa kurumlarıyla çatışmaya girme konusunda fazla istekli bir tutum sergilemedi.

González, sosyal politika alanında Vox’un daha geniş deregülasyon anlayışını kullanarak yerel düzeyde yaptığı gibi toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik finansmanı ve LGBTQ+ birimleri ile projelerine sağlanan desteği ortadan kaldırmaya çalışabileceğini söyledi.

Fúster bu konuda ayrıntıya girmekten kaçındı:

“İspanyolların eşitliğine inanıyoruz” diyen Fúster, “Hiç kimsenin diğerlerinden daha fazla ayrıcalığa sahip olması gerektiğine inanmıyoruz” ifadelerini kullandı.

Carlos III Üniversitesi’nden Fernández Vázquez, Vox’un kökenlerinin PP açısından zorlu bir sürece işaret ettiğini söyledi.

Vox, Francisco Franco’nun 1975’te ölümünden bu yana yarım yüzyıl içinde hükümete giren ilk aşırı sağ parti olacak ve iki taraf arasında çatışmalar yaşanması muhtemel.

Aşırı sağ parti, 2013 yılında, kurucularının Katalan ayrılıkçılığı karşısında PP’nin yeterince kararlı davranmadığını düşünmesinin yarattığı hayal kırıklığı sonucunda muhafazakârlar arasından ayrılarak kuruldu.

Araştırmacı, “Vox ile PP arasındaki hükümet ortaklığının kötü bir ilişki olacağını düşünüyorum” dedi.

“Abascal ve çalışma arkadaşları, fırsat buldukları her anda Feijóo’yu zor durumda bırakmaktan ve onu ılımlı ve zayıf biri olarak göstermekten keyif alacaklar.”

Fúster, “zor bir ilişki olabileceğini” kabul etti ve PP’nin “olayları bizim gördüğümüz şekilde görmediğini ve onların vizyonunu paylaşmadıklarını” söyledi.

“Biz taviz vermeye hazır değiliz; açık, samimi ve makul bir müzakere yürütmeye hazırız.”

Ancak şimdilik öncelik yalnızca Sosyalistleri iktidardan uzaklaştırmak.

Abascal, geleneksel çatışmacı üslubuyla seçimin, “bir mafya hükümetinin bizden sonsuza dek koparmak istediği barış, refah ve özgürlüğü koruma” fırsatı olduğunu savundu.

Politico