Ayvalık'ta Her Taş Evin Bir Dijital Pasaportu Olabilir mi?

Ayvalık'ta Her Taş Evin Bir Dijital Pasaportu Olabilir mi?

Ege'nin kuzeyinde, zeytin ağaçları arasında kaybolmuş taş evler, dar sokaklar ve Cunda... Ayvalık, Türkiye'nin en bilindik tatil beldelerinden biridir. 

Benim için de çocukluğumun geçtiği ve annemin anlattığı hikayelerin çoğunun anlam kazandığı sokaklardır, sahillerdir, tarihi evlerdir.. 

Maalesef bu sevgi bir bedel karşılığı geliyor. Kayıt dışı pansiyonlar, sahte ilanlar ve ruhsatsız butik oteller. Turizmin getirdiği yük adil dağıtılmıyor. Peki, çare blokzincirde olabilir mi? Ayvalık'taki her taş evin bir dijital pasaportu olabilir mi?

Yazın Ayvalık'a giden herkes bilir. Platformlardaki "deniz manzaralı tarihi ev" ilanlarının çoğu, ruhsatı belirsiz mülkler. Belediye için bu, denetim dışı bir ekonomi. Turist için ise adeta bir kumar. Para yatırıldı, kapıya gelindi. Ama ev ya kapalı ya da fotoğraflarla uzaktan yakından alakası yok.

Sorun konaklamayla bitmiyor. Yerel zeytinyağı daha ucuz yağlarla yağlarla karıştırılıyor veya Ayvalık lezzetleri taklitlerle satılabiliyor. Hal böyle olunca orijinallik, genellikle bir etiketten öteye gidemiyor. 

Zaman zaman bazı gazete haberlerinde, ünlü bir markanın zeytinyağına ayçiçeği yağı hatta pamuk yağı bile karıştırıldığı tahşiş listesinde yayınlandığı haberlerine denk gelmişsinizdir.

Blokzinciri ile yaşanan bu sorunlara üretilecek çözümler tam da bu noktada Ayvalık'ın derdiyle tam olarak örtüşüyor. Üretilebilecek çözüm önerilerinden bir kaçını sıralamak gerekirse öncelikle Dijital taş ev pasaportu çözümü gelir. 

Her tarihi mülk, belediye onaylı bir kimlikle zincire işlenir. Ruhsat, restorasyon geçmişi, işletme belgesi, doluluk oranları... Hepsi tek bir kimlik altında. Turist karekod okur, saniyeler içinde resmi bilgilere ulaşır. Kayıt dışılık, gölgelerden çıkıp denetim altına girer. 

Bir başka soruna çözüm önerisi olabilecek konu ise Akıllı sözleşmeyle güvenli rezervasyondur. Para, akıllı sözleşmede bekletilir. Konaklama gerçekleşince sahibine düşer. İptal kuralları baştan belli, tartışmasız. Dolandırıcı ilanlar, zincirde karşılığı olmadığı için kendiliğinden elenir. 

Bu sorunlara çözüm önerilerinin yanında ayrıca güzel bir hatıra bırakma yöntemi olarak NFT ise biçilmiş kaftandır. NFT teknolojisi sayesinde menşei, hasat yılı ve sıkım atölyesi zincire yazılır. Her şişeye bir dijital sertifika eşlik eder. Sahtekarlık zorlaşır. 

Ayvalık sevenler dünyanın dört bir yanında toplanabilir bir hatıra da (NFT) kazanmış olur. Bütün bunların yanında konaklama vergisi ile oluşan sorunlara çözüm önerisi olarak vergide şeffaflığı sağlayan akıllı sözleşme teknolojilerinin kullanımı gösterilebilir. 

Konaklama vergisi akıllı sözleşmeyle otomatik tahsil edilirse, belediye kasası zenginleşir. O para plaj temizliğine, yol onarımına ve benzer ihtiyaçlara üretilecek çözümler olarak şeffaf bir şekilde geri döner. 

Bu politika aynı zamanda ilçenin kültür turizm ilçe müdürlüğü, ilçe milli eğitim müdürlüğü ve spor müdürlüğü gibi tüm kamu kurumlarını da paydaş olarak etkileşimli bir yapıya dönüştürür. Ulusal turizm politikalarında da vizyon kazandıracak bir modelin de inşa edilmesini sağlar.

Yukarıda bahsedilenler bir hayal ürünü değil. Estonya dijital vatandaşlıkla, Gürcistan blokzincirli tapu kayıtlarıyla, İspanya bölgesel turizm verileriyle yolu açtı. 

Balıkesir ve Ayvalık belediyeleri, TÜBİTAK destekli bir pilot çalışmayla ve İlgili Bakanlıklar ile Cunda'daki ya da Ayvalık'taki butik konaklamaları deneyebilir. Küçük başlangıç, hem altyapıyı sınar hem esnafı ikna eder.

Tabii ki zorluklar var. Dijital okuryazarlığı farklı ev sahiplerine eğitim lazım. Sistem merkeziyetsiz ama erişilebilir olmalı. Kişisel veriler KVKK'ya uygun korunmalı. Teknoloji insan faktörünü düşünmeden uygulanırsa, boş bir gösteriden ibaret kalır.

Son olarak Ayvalık, turizmde nicelikten niteliğe geçişin laboratuvarı olabilir. Taş evlerine dijital pasaport vermek, romantik bir metafor olmaktan çıkıp somut bir yönetim aracı haline gelebilir. 

Bu adımlar bugünkü teknolojiyle atılabilir. Bu noktada kendimize sormamız gereken tek soru: Ayvalık bu fırsatı görüyor mu, yoksa dijital devrim yine komşu sahillerde mi olacak?

Zeytin dalı bin yıldır barışın simgesi. Belki önümüzdeki uzun yılların da simgesi olmaya devam edecek. Bu atılım sayesinde o dalın bir de dijital sertifikası olur.

Y.Müh.Vedat FETAH