Bir okul otobüsü büyüklüğünde denizanası: Arjantin Denizi’ndeki yeni bilimsel keşif

Arjantin’in derin denizi, bilim insanlarının daha önce düşündüğünden daha fazla biyolojik çeşitlilik barındırıyor. 

Buenos Aires eyaletinin kuzeyinden ülkenin en güney noktası olan Tierra del Fuego’ya kadar ilerleyen bir keşif gezisi, dünyada bilinen en büyük Bathelia candida mercan resifini, solucanları, deniz kestanelerini, salyangozları, anemonları ve kamuoyunun dikkatini çeken bir örneği gözlemledi: Bir okul otobüsü kadar büyüyebilen nadir bir hayalet denizanası.

Buenos Aires Üniversitesi ve Ulusal Bilimsel ve Teknik Araştırma Konseyi (CONICET) bünyesindeki Arjantinli bilim insanlarının liderlik ettiği keşif, Falkor adlı araştırma gemisiyle yola çıktı ve Aralık ile Ocak ayları arasında ülkenin tüm kıta sahanlığını inceledi. 

Schmidt Okyanus Enstitüsü’ne ait olan bu gemi, geçen yıl da Mar del Plata açıklarındaki (Buenos Aires’e 250 mil uzaklıkta) denizaltı kanyonunda yürütülen ve sosyal medyadaki canlı yayınlarıyla viral olan bir başka bilimsel kampanyaya ev sahipliği yapmıştı. 

O dönemde yıldız, deniz tabanında bulunan ve artık ikonik hale gelen “büyük kalçalı denizyıldızı” olarak bilinen Hippasteria phrygiana örneğiydi. Bu kez ise ilgi odağı, yaygın adıyla dev hayalet denizanası olan Stygiomedusa gigantea oldu. 

Bilim insanlarının yakaladığı görüntüde, 250 metre derinlikte genç balıkların (Centrolophus) onun devasa çanının etrafında yüzdüğü görülüyor. Ekibe göre çanı bir metre çapa kadar ulaşabiliyor ve dört kolu 10 metre uzunluğa kadar büyüyebiliyor. 

Yakıcı tentakülleri yok, ancak plankton ve küçük balıklar gibi avları yakalamak için kollarını kullanıyor.

Keşfe liderlik eden bilim insanı María Emilia Bravo, “Arjantin açıklarındaki derin sularda bu düzeyde bir biyolojik çeşitlilik görmeyi beklemiyorduk ve buraların yaşamla bu kadar dolu olduğunu görmekten büyük heyecan duyuyoruz,” dedi. 

“Tüm biyolojik çeşitliliğin, ekosistem işlevlerinin ve bağlantısallığın birlikte ortaya çıkışına tanıklık etmek inanılmazdı. Ülkemizin deniz yaşamına bir pencere açtık ve hâlâ keşfedilecek çok daha fazlası olduğunu gördük,” diye ekledi. 

Yaklaşık 0,15 mil karelik — Vatikan Şehri büyüklüğünde — bir alanı kaplayan ve keşif ekibi tarafından belgelenen Bathelia resifi, balıklar, kabuklular ve ahtapotlar gibi diğer organizmalara barınak sağlayan soğuk su taşlı mercan habitatıdır. 

Hassas Deniz Ekosistemi’nin (VME) gösterge türü olarak tanınan Bathelia candida, güneybatı Atlantik genelinde kaydedilmiş olup en yoğun bulunduğu yer Arjantin kıyılarıdır. 

Ancak bilim insanları şimdiye kadar onun tam yayılımını bilmiyordu; bu keşif sırasında, daha önce bilinen dağılım alanının da güneyinde resifler buldular.

Schmidt Okyanus Enstitüsü’nün icra direktörü Jyotika Virmani, “Derin denize yapılan her keşifte, okyanusun karalar kadar — hatta belki daha da fazla — yaşamla dolu olduğunu görüyoruz; çünkü gezegenimizin yaşam alanının yüzde 98’ini barındırıyor,” dedi. 

Virmani: “Arjantin sularında üç keşifte önde gelen bilim insanlarıyla çalışma ayrıcalığına sahip olduk ve araştırmalarının ilerlemeye devam ederek yeni bilgi ve ilham üretmesini sabırsızlıkla bekliyoruz.”

Ekip ayrıca bazı bölgelerde çöp gözlemledi; bunlar arasında balıkçı ağları, poşetler ve plastiğin dayanıklılığı sayesinde mükemmel durumda kalmış bir VHS kaset de vardı.

Kasetin üzerindeki etiket Korece, ancak ekibin bu kasetin Arjantin sularına nasıl ulaştığına ya da kaç yaşında olduğuna dair bilgisi yok.

El Pais