Yapay zekâ; klinik deneyler için katılımcı ve merkez bulmada, ayrıca düzenleyici kurumlara sunulacak belgelerin hazırlanmasında kullanılarak bu emek yoğun süreçlerden haftalar kazandırıyor.
Sektör yöneticilerine göre yapay zekâ, ilaç geliştirme sürecinin en zorlu aşaması olan büyük tıbbi atılımlara yol açacak yeni moleküllerin keşfi konusunda henüz beklenen sıçramayı yapmış değil.
Ancak buna karşın, sürecin daha az gösterişli ama zaman alıcı bölümlerini şimdiden önemli ölçüde hızlandırıyor.
Son JP Morgan Sağlık Konferansı’nda konuşan yedi büyük ilaç şirketi ve altı küçük biyoteknoloji firması bu görüşü paylaştı. İlaç şirketlerine göre yeni bir ilacı piyasaya sunmak yaklaşık 10 yıl ve 2 milyar dolar gerektiriyor.
Nvidia ile ortaklık kuran Eli Lilly de dâhil olmak üzere pek çok şirket, yapay zekânın yeni ilaçların başarı oranını artırabileceğine inanıyor.
İlaç şirketleri, internetten bu yana en büyük teknolojik dönüşüm olarak görülen yapay zekânın potansiyelini açığa çıkarmak için, diğer sektörlerde olduğu gibi art arda anlaşmalar duyurdu.
Danışmanlık şirketi McKinsey geçen yıl, otonom çalışan ve çok az insan müdahalesi gerektiren “ajan yapay zekâ”nın, önümüzdeki beş yıl içinde klinik geliştirme verimliliğini yaklaşık yüzde 35 ila 45 oranında artırabileceğini öngördü.
İsrail merkezli Teva Pharmaceutical Industries, yeni ilaçları başarıyla pazara sunma hedefinin büyük resmine odaklanabilmek için yapay zekâyı çok sayıda alanda kullandığını belirtti.
Teva CEO’su Richard Francis, “Etrafımızdaki her şeyin mümkün olduğunca verimli ve küçük olması gerekiyor,” dedi. “Bence yapay zekâyla dijitalleşme, modernizasyon, süreç iyileştirme gibi heyecan yaratmayan ama bizim oldukça heyecanlandığımız tüm bu işler, asıl farkı yaratıyor.”
Binlerce belge
AstraZeneca, Roche ve Pfizer gibi küresel ilaç şirketlerinin yöneticileri ile Spyre ve Nuvalent gibi daha küçük biyoteknoloji firmalarının temsilcileri, düzenleyici kurumlar için klinik, güvenlik ve üretim kayıtları da dâhil olmak üzere binlerce sayfalık belgeyi takip etmek zorunda kaldıklarını anlattı.
AstraZeneca Mali İşler Direktörü Aradhana Sarin’e göre bu belgelerin derlenmesi, çapraz kontrol edilmesi ve farklı coğrafyalarda tutarlı hale getirilmesi gerekiyor; bu da çoğu zaman pahalı dış danışmanların kullanılmasını zorunlu kılıyor.
Andreessen Horowitz risk sermayesi fonunun genel ortağı Jorge Conde ise, ilaç geliştirme sürecinin “dağınık orta aşaması” olarak tanımladığı bu sorunlara çözüm üretmeye yatırım yapıyor ve bu kapsamda Alleviate Health adlı girişime 4,3 milyon dolar aktardı.
Conde, klinik deneme katılımcı kaydını, adayların süreç içinde elendiği “sızdıran bir huni” olarak tanımlıyor ve Alleviate’ın yapay zekâ teknolojisini hasta bilgilendirme, iletişim, tarama ve randevu planlaması gibi alanlarda kullanabileceğini söylüyor.
TD Cowen analisti Brendan Smith, Microsoft Copilot gibi büyük dil modelleri de dâhil olmak üzere yapay zekânın idari görevlerde kullanımının ilaç sektöründe artık oldukça yaygınlaştığını belirtti.
Ancak Smith’e göre yatırımcıların, yapay zekânın ilaç geliştirmeyi ne ölçüde hızlandırdığını somut olarak ölçebilmesi için bir ila üç yıl daha gerekebilir.
Tasarrufların nicel olarak hesaplanmasının zor olduğunu vurgulayan Smith, bunun kullanılan araçların nerede ve nasıl devreye alındığına bağlı olduğunu ifade etti.
Reuters
