Piyasalar Merz’in “ideolojik borcunu” reddediyor ve İtalya ile fark azalıyor

Onlarca yıl boyunca Almanya, Euro Bölgesi’nde mali istikrarın sarsılmaz kalesi Akdeniz ülkelerine mali disiplin dersi veren “sert usta” olarak tanıtıldı. Ancak artık bu imajın geçerli olmadığı belirginleşiyor. 

Almanya’nın mali politikalarındaki belirsizlik ve düzensizlik, tahvil piyasasında ciddi gerilimler yaratıyor. 

Bunun sonucunda şaşırtıcı şekilde;

• İtalya, Portekiz ve İspanya gibi çevre ülkelerin devlet tahvillerinin risk primi (spread) Alman Bund’larına karşı dramatik şekilde düşmeye başladı. 
• Bu tablo, piyasaların artık Alman tahvillerini “güvenli liman” olarak görmediğini ortaya çıkardı.
• Şansölye Merz’in hatalı ve tutarsız mali politikası tahvil piyasalarında ciddi gerilim yaratmaya başladı.

Berlin’in “özel fon” aracılığıyla devasa bir borç yaratarak (“ideolojik borç” olarak nitelendirilen) enerji dönüşümü ve savunma harcamaları gibi verimsiz alanlara kaynak aktarmasısın dönemde açıkça eleştiriliyor. 

Bu durum, Alman tahvillerinin artık eskisi kadar güvenli görülmemesine yol açıyor ve Alman ekonomisinin büyüme olmaksızın borçlanmayı artırması sürdürülemez olarak değerlendiriliyor. 

AB’nin geniş güvenlik ve enerji stratejilerinin yanlış hesaplandığına işaret ettiğini savunması İtalya’yı daha pragmatik politikalarla “krizde birinci hayatta kalan” ülke olarak görmesine zemin hazırlamaktadır.

Almanya’nın “Risk fiyatlaması” yeniden değerlendiriliyor

Almanya’nın kamu borcuna ve mali stratejisine yönelik görüşler değişiyor:

• Almanya’nın özel bir “özel fon” yoluyla kısa sürede büyük miktarda borç yaratması, borç seviyesinin hızla artmasına neden oldu.
• Mevcut planlarla Almanya’nın borç stokunun önümüzdeki on yılda %85–90’a kadar çıkması bekleniyor.
• Bu borçlar büyük oranda üretken olmayan giderlere: zorunlu enerji dönüşümü programlarına, verimsiz sübvansiyonlara ve savunma harcamalarına aktarılıyor. 
• Piyasa aktörleri, bu tür borçlanmanın ekonomik büyümeyi desteklemediğini düşünüyor ve bu yüzden Alman tahvillerine duyulan güven azalıyor. 

Merkel Sonrası “Hızlı Borçlanma” ve Merz’in Politikaları

Şansölye Friedrich Merz’in Mayıs 2025’te iktidara gelmesinden sonra borçlanma programı hızlandı. Buna göre:

• Devlet harcamaları genişletildi, borç büyüklüğü önemli ölçüde arttı.
• Enerji politikasındaki radikal dönüşümler ve savunma harcamaları gibi alanlarda yüksek harcamalar yapıldı.

Bu politikalar, eleştirilere göre gerçek ekonomik büyüme yaratmadı. Bunun yerine yalnızca mali riskleri artırmaya neden oldu. 

Almanya’nın rekabet gücünü zayıflatması, sanayi üretimi ile istihdam üzerinde olumsuz etkiler yaratmaya devam etti.

“İdeolojik Finansman” Eleştirisi

Yeni Alman mali stratejisi artık sıklıkla ve daha yüksek bir sesle eleştiriliyor. 

Bu strateji;

“Almanya, ekonomisine zarar veren bir tür ideolojik borç stratejisi benimsenmesini — enerji dönüşümü ve kamu harcamalarını finanse ederek üretkenlik yerine ideolojik hedeflere yatırım yapılmasını içermektedir.” 

Bu yaklaşım, “ekonomik savaş ekonomisine” benziyor — büyük harcamalar yapılıyor ama reel üretim artışı yok. 

Almanya’nın mevcut borçlanma modeli sürdürülebilir değil; reel ekonomik büyümeye katkı sağlamadığı için uzun vadede ekonomik sorunlara yol açabilir. 

Yatırımcılar artık Alman tahvillerinde eskisi kadar güven duymuyor; bu durum euro bölgesi genelinde risk algısını değiştiriyor. 

Tahvil getirilerinin artması ve üretken olmayan harcamaların artması, en sonunda vergi artışına, enflasyona veya sermaye kontrolüne yol açabilir. 

Bu analiz, Almanya’nın uzun süredir sahip olduğu “güvenli liman” statüsünün artık sorgulandığını öne sürüyor. 

Merz’in mali politikalarının piyasalar tarafından olumsuz algılandığını ve bu yüzden çevre Avrupa ülkeleri ile olan spread farklarının beklenmedik şekilde daraldığını belirtiyor.

Scenari Economici