Tuna Nehri'nden Nükleer Reaktöre Su

Macaristan ve Romanya, rekor düzeyde düşen nehir seviyelerinin nükleer santrallerin elektrik üretimini azaltmasına yol açması nedeniyle enerji kriziyle karşı karşıya.

Romanya Deniz Kuvvetleri, kuraklıktan etkilenen Tuna Nehri'nden ülkenin faaliyette kalan son nükleer reaktörüne hayati öneme sahip soğutma suyunu yönlendirebilmek amacıyla kontrollü bir patlatma gerçekleştirdi. 

Komşu Macaristan ise tek nükleer santralinin mevcut üretimiyle ancak iki gün daha elektrik sağlayabileceğini açıkladı.

Tuna Nehri'nden sağlanan suyla soğutulan nükleer reaktörlerin, tarihte ilk kez rekor seviyedeki düşük su seviyeleri nedeniyle durdurulması, Macaristan ve Romanya'yı zor durumda bıraktı. 

Nehirdeki su seviyesinin tarihi dip noktalara gerilemesi, bölgede geniş çaplı bir enerji krizine ilişkin endişeleri artırıyor.

Romanya, Tuna Nehri'ndeki rekor düşük su seviyelerinin Cernavodă Nükleer Santrali'nde reaktörlerin durmasına yol açmasının ardından elektrik üretimindeki düşüş nedeniyle Ağustos ayı boyunca ülke genelinde olağanüstü hâl ilan etti.

Adevărul gazetesinin haberine göre, Tuna'daki operasyon kapsamında su akışını engelleyen büyük bir kayanın yerinden oynatılması için 180 kilogram patlayıcı kullanıldı. 

Patlama sırasında gökyüzüne dev bir su sütunu yükseldi. Olağanüstü yöntem, Avrupa genelinde sıcak hava dalgaları ve kuraklığın nehir seviyelerini düşürerek su kaynakları, nehir taşımacılığı ve elektrik üretimi üzerinde yarattığı baskının boyutunu gözler önüne serdi.

Romanya Savunma Bakanı Radu Miruță, pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Nükleer santralin çarşamba ya da perşembenin ötesinde çalışmaya devam ettiği her gün bizim için kazançtır. Santralin bir gün daha çalışması, bu operasyonun maliyetinden üç kat daha verimlidir." dedi.

Uzmanlar, kontrollü patlatmanın ardından yetkililerin geçici bir bent inşa ederek Cernavodă'da faaliyette kalan son reaktöre ulaşan kanala daha fazla su yönlendirebileceğini belirtti.

Her iki ülkenin de tek nükleer santralinin kapasitesini düşürmek zorunda kalması nedeniyle Macaristan ve Romanya, sıcak hava dalgalarının elektrik talebini artırdığı bir dönemde giderek daha pahalı elektrik ithalatına yöneliyor. Her iki ülke de reaktörlerini soğutmak için Tuna Nehri'nin suyunu kullanıyor.

Macaristan'ın Sovyet döneminden kalma Paks Nükleer Santrali'nde de üretim azaltıldı. Normal koşullarda ülkenin elektrik ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılayan ve 44 yıldır faaliyette olan santral, şu anda kapasitesinin yarısından daha düşük seviyede çalışıyor.

Yetkililer daha önce Paks'ın pazar günü tamamen kapatılabileceğini açıklamıştı. Ancak daha sonra yapılan değerlendirmede santralin azaltılmış kapasiteyle pazartesi ya da salı gününe kadar çalışabileceği belirtilerek elektrik arzı açısından kısa süreli bir rahatlama sağlandı.

Macaristan Başbakanı Péter Magyar, santralin gelecek hafta tamamen kapatılmasının beklendiğini açıkladı. Tahminlere göre Tuna Nehri'ndeki su seviyesi reaktörlerin soğutma sistemleri için yeterli olmayacağından, kapanmanın birkaç hafta sürmesi mümkün görünüyor.

Magyar, X platformunda yaptığı paylaşımda, "Pazartesi gününden itibaren bir enerji krizi yaşanabilir. Daha ağır sonuçların önüne geçebilmek için koordineli adımlar ve herkesin ölçülü davranması gerekecek. Herkesin desteğine güveniyoruz." ifadelerini kullandı.

Başbakan ayrıca, "Bugün ve belki yarın 240 megavat üreten son türbin çalışmaya devam edebilir. Bu çok iyi bir haber; çünkü en yüksek tüketimin yaşandığı günlerden birinde santralin tamamen devre dışı kalması önlenmiş olacak." dedi.

Magyar daha önce, gönüllü elektrik tasarrufu çağrılarının pazar günü elektrik talebini 700 megavat azalttığını ve bunun elektrik şebekesi üzerindeki baskıyı önemli ölçüde hafiflettiğini açıklamıştı.

Diğer şirketlerin gönüllü tasarruf uygulamalarına ek olarak ilaç şirketi Richter, önümüzdeki üç hafta boyunca elektrik tüketimini yüzde 50'den fazla azaltacağını duyurdu.

Sırbistan'da ise Tuna Nehri'ndeki rekor düşük su seviyesi, ülkenin en önemli hidroelektrik santralinin kapasitesinin yalnızca yüzde 20'siyle çalışmasına neden oldu. 

Bunun üzerine Başbakan Djuro Macut, pazartesi günü enerji sorunlarının ele alındığı acil durum toplantısına başkanlık etti.

Meteorolojik tahminlere göre önümüzdeki günlerde hatta haftalarda Tuna Nehri'ndeki su seviyesinin yükselmesi beklenmiyor; çünkü bölgede kayda değer bir yağış öngörülmüyor.

On ülkeden geçen Tuna Nehri'nin bazı kesimlerinde su seviyesi bugüne kadar kaydedilen en düşük değerlere geriledi. 

Nehrin çekilmesiyle birlikte kayalık alanlar, batık gemiler, İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma bir bomba ve hatta yünlü mamut kalıntıları gün yüzüne çıktı.

Tarih öncesi döneme ait kemikler, Bulgaristan'ın kuzeyindeki Ryahovo köyünde yaşayan bir kişi tarafından kuruyan nehir yatağında bulundu. Nadir keşfi incelemek üzere yakınlardaki Ruse Bölge Tarih Müzesi uzmanları bölgeye gönderildi.

The Guardian