Nisan ayında yeni Macar hükümetinin seçilmesi, üye devletlerin müzakerelerin açılması konusunda anlaşmasının yolunu açtı.
Ukrayna ve Moldova, Pazartesi günü üyelik müzakerelerinin ilk aşamasına başlayarak AB’ye katılım yönünde belirleyici bir adım atacak.
Lüksemburg’da Pazartesi günü üst düzey AB yetkilileri ve her iki ülkenin bakanları tarafından başlatılan müzakerelerin başlaması, eski Sovyetler Birliği’nin parçası olan iki ülke için son derece sembolik bir an olacak.
Bu adım, Rusya’nın Ukrayna şehirlerine yönelik bombardımanını yoğunlaştırdığı ve büyük kayıplar vererek çok az toprak kazancı sağladığı bir dönemde geliyor.
Ukrayna ve Moldova, Rusya’nın tam ölçekli işgalinden günler sonra başvurularını yaparak 2022’de hızla AB aday ülkeleri olarak kabul edilmişti. Ancak Haziran 2024’te müzakerelerin açılması yönünde alınan sembolik karara rağmen, somut müzakereler Macaristan’ın Rusya yanlısı başkanı Viktor Orbán tarafından engellenmişti.
Nisan ayında yeni Macar hükümetinin seçilmesi, üye devletlerin geçen Cuma günü oybirliğiyle “ilk küme”yi açmayı kabul etmesinin yolunu açtı. Bu küme, hukukun üstünlüğü ve demokrasiye ilişkin AB müktesebatını kapsıyor. Bu kümenin açılması, tek pazar, çevre, ekonomik ve sosyal politika gibi diğer alanlarda müzakerelerin önünü açıyor.
AB liderleri Ursula von der Leyen ve António Costa, Cuma günü yaptıkları ortak açıklamada “her iki ülkenin reformları ilerletmede gösterdiği kararlılık, cesaret ve sıkı çalışmayı” övdü.
“Genişleme stratejik bir tercihtir,” dediler.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski:
“Ukrayna gerekli olanı yapıyor ve AB’nin de sözünü tutması önemli. İlk kümenin açılması devletimiz ve halkımız için önemli bir siyasi ve moral destektir.”
Bruegel düşünce kuruluşundan Heather Grabbe:
“Bu, üyelik için anlaşma sürecinin başlangıcı. Çok önemli.”
Grabbe, müzakerelerin Ukrayna için aynı zamanda bir gerçeklik kontrolü olacağını söyledi:
“AB yasalarının Ukrayna topraklarında benimsenmesi, uygulanması ve denetlenmesi kısa yoldan yapılamaz. Bu zaman alacak ve idari açıdan maliyetli olacak.”
AB’ye katılmak için bir ülkenin binlerce AB yasasını ve kararını benimsemesi ve mevcut üyelerin oybirliğiyle onayını alması gerekiyor.
AB yetkilileri, Ukrayna ve Moldova’nın reform çabalarını övdü. Ukrayna’da, geçen ay büyük bir yolsuzluk soruşturmasında şüpheli olarak adı geçen Zelenski’nin başkanlık ofisi şefi Andriy Yermak gibi üst düzey tutuklamalar, yetkililerin yolsuzlukla mücadele soruşturmalarını ciddiye aldığının işareti olarak görülüyor. Yermak tüm suçlamaları reddetti.
Ancak övgü, Kiev’in Aralık ayında üzerinde anlaşılan 10 öncelikli reformda daha hızlı ilerlememiş olmasından duyulan hayal kırıklığıyla dengeleniyor. AB yetkilileri, Ukrayna’nın bu 10 maddelik planın yalnızca %15’ini tamamladığını düşünüyor.
Plan, NABU ve SAPO’nun bağımsızlığını güçlendirmek, bir yolsuzlukla mücadele stratejisi benimsemek ve yargıçlar ile savcıların atanma süreçlerinde reform yapmak gibi önlemleri içeriyor.
Yetkililer, yeterli siyasi irade ile Ukrayna’nın teknik müzakereleri yaklaşık dört yılda tamamlayabileceğini, ancak üyeliğin nihai olarak siyasi bir karar olduğunu kabul ediyor.
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in Ukrayna’ya “ortak üyelik” verilmesi – oy hakkı olmadan AB kurumlarında temsil – önerisi diğer başkentlerde başarısız oldu. Ancak Ukrayna, diğer aday ülkeler gibi halihazırda bazı AB politikalarına katılıyor; bu da “aşamalı üyelik” fikrinin ilgi gördüğünü gösteriyor.
Grabbe, AB’nin Ukrayna’ya güvenlik öncelikli bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini savundu:
“Ukrayna, kıtadaki en ciddi güvenlik ve savunma aktörü. Modern savaş alanında etkili silahlarla donanmış, savaş tecrübesi olan tek ülke. Gelecekte bir Ukrayna hükümetinin AB’ye karşı dönmesi Avrupa güvenliği için felaket olur.”
“Rusya’ya dönmeyecekler, ama AB’den hayal kırıklığına uğramaları Avrupa güvenliği için bir felaket olur. AB’nin Ukrayna’ya en az Ukrayna’nın AB’ye ihtiyaç duyduğu kadar ihtiyacı var.”
The Guardian
