İşte bilmeniz gereken 5 şey
Koalisyon anlaşması bir dizi iddialı hedef ortaya koyuyor. Ancak yıllar süren sağcı politikaların ardından radikal bir değişim bekleyenler hayal kırıklığına uğrayabilir.
Hollanda’nın yeni azınlık hükümeti, cuma günü ülkenin geleceğine dair bir yol haritası açıkladı. Hükümet, siyasi çekişmeleri geride bırakmayı ve Hollanda’nın uzun süredir benimsediği uzlaşı siyaseti geleneğine geri dönmeyi vaat etti.
67 sayfalık koalisyon anlaşması, Rob Jetten ve onun liberal D66 partisi öncülüğünde; merkez sağ Hristiyan Demokrat Çağrı (CDA) ve liberal Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) ile birlikte hayata geçirilmesi planlanan bir dizi iddialı hedefi ortaya koydu.
“Bugün yeni bir rotaya giriyoruz,” diyen Jetten, cuma günü Lahey’de gazetecilere “gerçek atılımlar” sözü verdi.
38 yaşındaki Jetten, Hollanda’nın en genç başbakanı olmaya hazırlanıyor. Ancak uzun yıllar süren sağcı politikaların ardından dramatik bir değişim umut edenler hayal kırıklığına uğrayabilir.
Leiden Üniversitesi’nde Hollanda siyaseti profesörü olan Sarah de Lange, “Sonuçta, anlaşmada D66’nın ilerici gündeminin görece çok az yansımasını görüyoruz,” diyerek programın sosyal harcamalar pahasına savunma bütçelerinin artırılmasına ve deregülasyona odaklanmasına dikkat çekti.
İşte Jetten hükümetinin neler planladığına dair bilmeniz gereken beş şey:
1. İnsanların siyasete yeniden inanmasını istiyor
Yeni hükümet, yıllardır süren siyasi tıkanmışlıktan net bir kopuş sergilemek istiyor ve yeni Kabine sloganını duyuruyor: “Haydi işe koyulalım!”
Bu açık mesajla, üç koalisyon ortağı ülkenin temel sorunlarıyla mücadelede somut adımlar atmakta ciddi olduklarını, kutuplaşma ve siyasi çatışmalar dönemini sona erdirmeyi ve Hollanda’nın köklü uzlaşı siyaseti geleneğine güçlü bir dönüş yapmayı hedeflediklerini göstermek istiyor.
Çatışmalarla dolu ve karamsar tonlu Schoof hükümetinin ardından, Lahey’den “evet-yapabiliriz” havası bekleniyor.
2. Şu alanlara büyük harcamalar yapılıyor …
— Savunma: NATO’nun yeni harcama hedefi olan gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine ulaşmak için savunmaya ek 19 milyar avro ayrılıyor. Bunun yüzde 3,5’i doğrudan askeri harcamalara, yüzde 1,5’i ise savunmayla bağlantılı alanlara gidecek. Amaç, ülkenin “barış temettüsünden savaş gücüne” geçişini sağlamak.
“Hollanda, NATO içinde Avrupa ayağının inşa edilmesinde ön saflarda yer alıyor,” deniyor koalisyon belgesinde.
— Konut krizi ve azot emisyonları: Hollanda’daki konut krizinin çözülmesi ve azot emisyonlarının satın alma yoluyla azaltılması da büyük yatırımlar gerektirecek. Eğitim ve uluslararası yardımlara yönelik planlanan kesintiler ise dondurulacak — bu durum, seçmenleri açısından bu alanlar temel öncelik olan D66 için bir kazanım olarak görülüyor.
… şu alanların pahasına
— Sosyal harcamalar: Sosyal harcamalar ciddi darbe alacak; Hollandalı vatandaşların sağlık giderlerinin daha büyük bir kısmını üstlenmesi bekleniyor.
“Sağlık bütçesinin büyük bir patlama yapmasını engelliyoruz; bu da savunma ve ulusal güvenliğe yatırım yapmak için alan açıyor,” diye açıkladı Jetten cuma günü.
— Koalisyon belgesinde ayrıca, savunma için yaklaşık 3,4 milyar avro toplamak amacıyla vatandaş başına yıllık yaklaşık 184 avroluk bir “özgürlük katkısı” vergisi öngörülüyor.
3. Göç konusunda sert duruşunu koruyacak
Önceki hükümet göç meselesi yüzünden dağılmıştı ve konu seçim sürecinde de ana gündem maddelerinden biri olmuştu. Jetten, kendisini uzun süredir bu konuyu sahiplenen aşırı sağcı Özgürlük Partisi lideri Geert Wilders’ın karşıtı olarak konumlandırdı.
Koalisyon metninde yeni hükümet, katı bir göç politikası vaat ederken Wilders’ı fazla andırmamaya ve daha ilerici seçmenleri yabancılaştırmamaya çalışarak ince bir denge kuruyor.
Plana göre, sınır dışı işlemlerinin güçlendirilmesi de dahil olmak üzere AB’nin göç reformları, “Hollanda’ya kimin geldiği üzerinde daha fazla kontrol sağlamaya yönelik ilk büyük adım” olarak tanımlanıyor.
Programda ayrıca Hollanda’nın, uluslararası mülteci hukukunda değişiklikler için öncü rol üstleneceği ve bir iltica zirvesine ev sahipliği yapacağı belirtiliyor.
Bununla birlikte metin, AB’de geri dönüş ve transit merkezlerine ilişkin görüşmelerde Hollanda’nın, göçmenlerin zulüm riski taşıyan ülkelere gönderilmemesini savunacağını ve reddedilen sığınmacıların Uganda’ya gönderilmesini öngören tartışmalı anlaşmanın askıya alındığını da ifade ediyor.
4. Brüksel’e yeniden yaklaşıyor
Bir önceki hükümet döneminde artan AB şüpheciliğinin ardından, Jetten Hollanda’yı yeniden Brüksel çizgisine çekiyor ve daha yakın iş birliğini savunuyor.
Bu yaklaşım savunma alanında da geçerli; anlaşma, savunma alımlarının yüzde 40’ının “Avrupalı ortaklarla birlikte” yapılmasını hedef olarak belirliyor. Göç konusunda da benzer bir yaklaşım söz konusu.
Buna rağmen yeni hükümet, Hollanda’nın “tutumlu ülkeler” imajına sadık kalarak euro tahvilleri reddediyor. Belgede, “Üye devletler kendi bütçelerinden öncelikle kendileri sorumludur,” deniliyor.
Anlaşmaya göre ülke, Ukrayna’ya askeri ve mali desteğini sürdürecek ve dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılmasını savunacak.
ABD söz konusu olduğunda ise program daha sert bir ton benimsiyor ve “eylemleri değerlerimizi ve çıkarlarımızı zedelediğinde bunu dile getireceğiz; ancak bunu her zaman ilişkiyi sürdürme ve kritik güvenlik çıkarlarını koruma gözetilerek yapacağız” ifadesine yer veriyor.
5. Bunların hiçbiri kesinleşmiş değil
Belki de bilinmesi gereken en önemli nokta, yukarıdakilerin tamamının büyük bir ihtiyat payıyla değerlendirilmesi gerektiği.
Son haftalarda üç koalisyon partisi birlik görüntüsü vermeye çalışsa da iç uyum başarı garantisi değil.
Hollanda parlamentosunda bu üç parti toplamda yalnızca 150 sandalyeden 66’sına sahip. Senato’da ise 75 sandalyenin sadece 22’sini ellerinde bulunduruyorlar. Bu da hükümetin her bir konuda dış destek aramak zorunda kalacağı anlamına geliyor.
En büyük iki muhalefet partisi olan solcu Yeşil Sol–İşçi Partisi ittifakı (GL-PvdA) ile aşırı sağ Özgürlük Partisi’nin (PVV) taban tabana zıt görüşlere sahip olduğu düşünüldüğünde, bu durum siyasi cambazlık anlamına geliyor.
Jetten’in sözleriyle: “Bu bir iş birliği hükümeti olacak.”
Leiden Üniversitesi’nden de Lange’a göre ise koalisyon anlaşmasında çizilen çerçeve, hükümetin pratikte daha da sağa kaymak zorunda kalacağını gösteriyor.
“Şu anda masadaki planlara bir bütün olarak bakıldığında, belirleyici desteğin aşırı sağdan gelme ihtimali daha yüksek görünüyor,” diyen de Lange, GL-PvdA’nın başından beri savunmayı sosyal harcamaları keserek finanse etmeye karşı çıktığını hatırlatıyor.
Bundan sonra ne olacak?
Hollanda parlamentosunun koalisyon anlaşmasını salı günü görüşmesi bekleniyor. Bu oturum, muhalefet partilerinin ruh halini ve Jetten’in ‘işleri yoluna koyma’ vaadine ne ölçüde destek vereceklerini gösteren ilk işaret olacak.
Bakanlıkların ve kabine görevlerinin paylaşılması ise bir sonraki büyük adım. Her şey yolunda giderse, nihai ekip şubat ayı sonuna doğru Hollanda kralının sarayının merdivenlerinde geleneksel toplu fotoğraf için bir araya gelecek. Ve ardından, asıl çalışma başlayacak.
Politico
