İran’ın bölge genelindeki misillemesi, uzun süredir saldırılara karşı çıkan Washington’ın Arap ortaklarını ABD varlıkları hedef alınırken daha derin bir angajmanı değerlendirmeye zorluyor.
Washington’ın Körfez’deki Arap ortakları, ABD ve İsrail’in İran’da karşı çıktıkları büyük bir operasyonu sürdürmesiyle birlikte zorlu bir döneme hazırlanıyor.
İran’ın misillemede bulunarak Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Kuveyt, Irak, Katar ve ABD’nin askerî varlıklarının bulunduğu diğer yerlerdeki hedefleri vurması üzerine, bu ülkeler seçeneklerini ve bölgesel bir savaştan kaçınmanın bir yolu olup olmadığını değerlendiriyor.
Bölgedeki Arap ülkelerinden iki yetkiliye göre Trump yönetimi yetkilileri, saldırıların geleceğine dair bazı Körfez müttefiklerine önceden sinyal verdi ve o zamandan bu yana Körfezli Arap yetkililerle sık sık temas halinde.
Yetkililer, operasyonlar hakkında bilgilendirildiklerini söylemenin ötesinde görüşmelerin ayrıntılarını paylaşmayı reddetti. Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ve hedef alınan ülkelerin her biri İran saldırılarını kınayan açıklamalar yayımladı ve kendilerini savunacaklarına söz verdi.
Aylarca Sudan’daki iç savaş ve diğer gerilimler nedeniyle anlaşmazlık yaşayan BAE ve Suudi Arabistan liderleri, İran’ın yanıtının bölgeyi nasıl sarstığının bir işareti olarak Cumartesi günü telefonda görüştü.
ABD ile İran arasında nükleer görüşmelere arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, Cumartesi günü Başkan Yardımcısı JD Vance ile askerî saldırıları engellemeye yönelik son bir çaba kapsamında görüştükten sadece saatler sonra başlatılan ortak operasyondan “hayal kırıklığına uğradığını” söyledi.
Albusaidi X’te, “Ne Amerika Birleşik Devletleri’nin çıkarları ne de küresel barışın davası bundan iyi hizmet görüyor. ABD’yi daha fazla içine çekilmemesi konusunda uyarıyorum. Bu sizin savaşınız değil.” dedi.
Gelecek hafta Viyana’da yapılması planlanan ABD-İran teknik görüşmelerinin gerçekleşmesi olası görünmüyor. Türkiye, Avrupa Birliği ve diğerleri gerilimi azaltmak için bölgesel diplomasi çağrısında bulundu.
Her iki hükümetle de ilişkilerini sürdüren ve İran ile sınırı bulunan bir NATO üyesi olan Türkiye, ABD-İsrail saldırılarından ve İran’ın misillemesinden üzüntü duyduğunu belirterek bir açıklamada, “Tüm tarafları saldırıları derhal durdurmaya çağırıyoruz,” dedi.
Şimdi İran’dan gelen artan saldırılarla karşı karşıya olan Körfez ülkelerinin önünde bir dizi zor seçenek bulunuyor.
Eurasia Group’un Orta Doğu ve Kuzey Afrika Direktörü Firas Maksad, “GCC, başından beri gerilimin azaltılması ve diplomasiyi savunmuşken birincil hedef hâline gelme gibi tuhaf bir konumda,” dedi.
İran’ın Körfez ülkelerini hedef alarak Washington’a saldırıları durdurması için baskı yapmayı umduğunu, ancak böyle bir yaklaşımın başarıya ulaşmasının pek olası olmadığını söyledi.
Maksad, “Daha olası sonuç, GCC devletlerinin ya ABD’ye kendi topraklarından İran’ı hedef almak için daha fazla operasyonel serbestlik tanıma ya da hatta kendilerinin karşılık verme yönünde kolektif bir karar almasıdır,” dedi.
Maksad, Tırmanma senaryosunun ABD’nin lehine olduğunu söyledi. İran’ın Körfez enerji altyapısını hedef alması durumunda bunun ABD ve Arap müttefiklerinden daha da güçlü bir yanıtı tetikleyeceğini belirtti.
Orta Doğu üzerine onlarca yıl çalışmış eski bir ABD yetkilisi olan Elisa Ewers, bu ülkelerin özellikle İran’ın bedeli artırıp kendilerini doğrudan hedef almasının ardından Trump yönetimine önemli ölçüde güvenmekten başka seçeneği olmadığını söyledi.
Şu anda CFR'de görev yapan Ewers, “Hava savunmalarının gerektiği sürece dayanmasını ve bu çatışmanın ciddi ekonomik etkilerle uzamamasını ummak zorundalar,” dedi.
Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt, Cumartesi günü X’te yaptığı paylaşımda Başkan Donald Trump’ın Suudi Arabistan, Katar ve BAE liderleriyle ve ayrıca NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile görüştüğünü söyledi.
Bu, İran’ın komşuları için hassas bir an; bu ülkelerin çoğu savunma desteği için ABD’ye güveniyor ve ABD-İsrail askerî kampanyasının nasıl ilerleyeceği üzerinde bir miktar etkileri olmasını ummaya devam ederken, şimdi kendi hava sahalarını ve kritik altyapılarını korumaya da odaklanmak zorundalar.
Trump yönetiminin İran’a yönelik saldırıyı başlatırken bölgedeki müttefiklerinin çağrılarını göz ardı ettiği açık.
Son bir ay içinde en az iki dışişleri bakanı da dahil olmak üzere en az yarım düzine Orta Doğulu yetkili, Suudi Arabistan, BAE ve Umman’dan isimler de dahil olmak üzere saldırılara karşı uyarıda bulunmak için Washington’a gitti.
Bu ülkelerin bölgede yeni bir istikrarsızlık seviyesine dair korkuları şimdiden gerçekleşmeye başlıyor. Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve BAE’yi içeren altı üyeli Körfez İşbirliği Konseyi şimdi nasıl yanıt verileceği konusunda koordinasyon sağlıyor.
Bir Körfez ülkesinden kıdemli bir diplomat, “Önümüzdeki günler zor olacak,” dedi. “İran, GCC’ye saldırarak büyük bir yanlış hesap yaptı.” Hangi eylemlerin tartışıldığını söylemeyi reddetti.
Politico
