ABD-İsrail’in İran’a yönelik hafta sonu düzenlediği saldırıların ardından Orta Doğu’da artan gerilim, küresel enerji piyasalarını sarstı
Amerikan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçıları için İran savaşı büyük bir kazanç kapısı araladı.
Avrupa’da gaz fiyatlarının hızla yükselmesi tüketicilere milyonlarca euro ek maliyet anlamına gelirken, ABD’li enerji devlerinin hisseleri sert yükseldi.
Hafta başında Avrupa Birliği gaz fiyatları, bir önceki haftaya göre yüzde 20 daha yüksek açıldı. İran’ın Katar’a insansız hava araçlarıyla saldırması ve dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar’ın kritik bir tesisini kapatmasıyla fiyat artışı yüzde 50’ye kadar ulaştı.
Avrupa, kış mevsiminin bir an önce sona ermesini umut ediyor. Avrupa Komisyonu sözcüsü, “İyi haber şu ki ısınma sezonunun bitmesine bir aydan az süre kaldı” açıklamasını yaptı.
ABD’li LNG devleri yükselişte
ABD’nin görece genç LNG sektörü, 10. yılını yeni kutlamışken, piyasaya büyük şirketler hâkim durumda. Özellikle:
- Cheniere Energy
- Venture Global LNG
Mevcut gazlaştırma kapasitesinin büyük bölümünü kontrol ediyor. Krizin ardından Cheniere’in hisseleri yüzde 5, Venture Global’in hisseleri ise yüzde 13 yükseldi.
Enerji analisti Seb Kennedy’ye göre, “Bu müdahale ABD’li LNG ihracatçıları için bir nimet, geri kalan herkes için ise bir felaket.”
Avrupa bağımlılığı ve tüketici faturası
Amerikan enerji firmaları, Avrupa’nın gaz ithalatının yaklaşık üçte birini Atlantik üzerinden LNG sevkiyatıyla karşılıyor. Avrupa’daki referans gaz fiyatları yükseldiğinde, bu şirketlerin gelirleri de artıyor; çünkü sözleşmeler genellikle yerel fiyat endekslerine bağlı.
Venture Global’in Louisiana’daki yeni Plaquemines terminali kademeli olarak devreye girerken, şirketin kısa vadeli sözleşmelerle yüzlerce LNG kargosu satabileceği belirtiliyor.
Kennedy, “Bu kârların tamamı nihayetinde tüketiciler tarafından karşılanacak; ister Çin’de ister Avrupa’da olsun, faturayı halk ödeyecek” dedi.
Oxford Üniversitesi’nden enerji ve iklim politikası profesörü Jan Rosenow ise fosil yakıt ithalatına bağımlılığın Avrupa tüketicilerini hem yüksek fiyatlarla hem de küresel enerji şirketlerinin kâr ve temettüleriyle karşı karşıya bıraktığını söyledi.
Hürmüz Boğazı riski
Gerilim sürer ve küresel petrol ile LNG ticaretinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam ederse, Avrupa ABD kaynaklı yeni bir enerji şokunun eşiğine gelebilir.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Bruegel’den enerji analisti Ugne Keliauskaite ise jeopolitik türbülansın başka bir sonucuna dikkat çekti: “Mevcut durum, petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle Rusya için avantajlı.”
Kısacası, Körfez’deki askeri gerilim küresel enerji arzını tehdit ederken, kazananlar kısa vadede ABD’li LNG ihracatçıları olurken; bedeli ise büyük ölçüde Avrupa ve Asya’daki tüketiciler ödüyor.
Euractiv
