Pazar günkü oylamayı bir profesyonel gibi nasıl takip edebilirsiniz?
Bu yarış, gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin açılış perdesi gibi düşünülüyor.
Fransa genelinde seçmenler Pazar günü sandık başına gidiyor. Bu seçimler, aşırı sağın kazanmasının beklendiği gelecek yılki kritik cumhurbaşkanlığı seçimleri hakkında önemli ipuçları verecek.
Oy pusulasında Fransa’daki 35 binden fazla belediye (commune) için belediye başkanı ve belediye meclisi adayları bulunuyor. Bu nedenle ulusal eğilimleri hızlıca anlamak için analiz edilmesi kolay bir seçim değil.
Birçok yarışta yerel meseleler ve kişilikler, Avrupa çapındaki ya da ulusal konulardan daha belirleyici olacak. Ayrıca seçim iki turlu yapıldığı için — Pazar günü yüzde 10’dan fazla oy alan tüm adaylar 22 Mart’taki ikinci tura kalacak — erken sonuçlar çıkarmak zor.
Yine de endişelenmeyin. İşte seçimlerin ilk turunu bir profesyonel gibi takip etmek için bilmeniz gerekenler.
Nerede izlemelisiniz?
Elbette Paris.
“Işıklar Şehri”nin liderliğini mevcut belediye başkanı Anne Hidalgo’dan devralmak için verilen yarış son derece rekabetçi görünüyor.
Hidalgo’nun bir dönem yakın çalışma arkadaşı olan ancak daha sonra arası açılan Emmanuel Grégoire Sosyalistlerin adayı ve yarışın favorisi.
Ancak anketlerde eski kültür bakanı ve muhafazakâr aday Rachida Dati ile başa baş gidiyor.
Ayrıca üç adayın daha ikinci tura kalma ihtimali bulunuyor. Eğer Sosyalistler 25 yıldır kontrol ettikleri Paris’i kaybederse, bu durum 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde parti için büyük bir darbe olacaktır.
Paris tek başına yeterli değil
Paris Fransa’nın en büyük ve en ikonik şehri olsa da ülke bundan ibaret değil. (Bunu Parislilere söylemeyin.)
Fransa’nın başkenti ülkenin geri kalanına göre daha sol eğilimli. Bu nedenle aşırı sağ lider Marine Le Pen’in partisi Ulusal Birlik (National Rally) burada hiçbir zaman güçlü bir taban oluşturamadı. Bu yüzden Paris, ülkenin genel siyasi eğilimini ölçmek için iyi bir gösterge sayılmaz.
Buna karşılık Fransa’nın ikinci büyük kenti Marsilya daha iyi bir gösterge olarak görülüyor. Burada görevdeki merkez sol aday, Ulusal Birlik’in güçlü meydan okumasıyla karşı karşıya.
Ayrıca güneydeki şu şehirleri de izlemek gerekiyor:
- Nice
- Toulon
- Nîmes
Bu şehirler aşırı sağın hedefleri arasında. Bu nedenle seçmenlerin Le Pen veya Jordan Bardella’ya Elysee Sarayı’nın anahtarlarını vermeye hazır olup olmadığını anlamak için bu sonuçlar önemli olacak.
İzlenmesi gereken başka bir şehir
Le Havre da dikkat edilmesi gereken şehirlerden biri.
Burası eski başbakan Édouard Philippe’in siyasi üssü. Philippe şu anda kentin belediye başkanı ve 2027’de cumhurbaşkanlığına aday olmayı hedeflemeden önce yeniden seçilmek istiyor.
Kendisi aşırı sağa karşı en güçlü adaylardan biri olarak görülse de anketler Le Havre’de kazanmak ya da kaybetmek anlamına gelen kritik bir mücadele verdiğini gösteriyor.
Sol partiler için risk
Sol tarafta Avrupa Ekolojisi- Yeşiller (Europe Ecology – The Greens) altı yıl önce kazandıkları bazı büyük şehirleri kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Örneğin:
- Bordeaux
- Lyon
Bu durum, zaten zayıf seçim sonuçları yaşayan parti için yeni bir darbe olabilir.
Sosyalistler ise şu şehirleri elde tutmayı umuyor:
- Lille
- Nantes
- Paris
Bu, 2022 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aldıkları tarihinin en kötü sonucundan sonra bir geri dönüş stratejisinin parçası.
Aşırı solun kaleleri
Ayrıca şu bölgeler de dikkatle izlenmeli:
- Roubaix
- Saint‑Denis
- Saint‑Ouen‑sur‑Seine
Aşırı sol parti Boyun Eğmeyen Fransa (La France Insoumise Partisi’nin bu bölgelerde güçlü performans göstermesi bekleniyordu.
Ancak geçen ay bir aşırı sağ aktivistin ölümüne verilen siyasi tepki partinin seçim performansını olumsuz etkileyebilir.
Buna rağmen kazanırlarsa bu durum partinin şu stratejisinin işe yaradığını gösterebilir:
eğitimli çevreci gençleri kazanmak
göçmen kökenli işçi sınıfı şehir seçmenlerine ulaşmak
Seçim süreci nasıl işleyecek?
Belediye seçimleri altı yılda bir yapılır ve seçim kampanyası ile haber kısıtlamaları Cumartesi sabahı yürürlüğe girer.
Bu nedenle hafta sonu boyunca adaylardan çok fazla açıklama duymayacaksınız. Medya da Pazar günü oy verme bitene kadar anketler veya belirli yarışlarla ilgili haber yayımlayamaz.
Sandıklar:
- Fransa genelinde 08.00’de açılır
- küçük şehirlerde 18.00’de kapanır
- büyük şehirlerde (Paris, Marseille, Lyon) 20.00’de kapanır
Sandıklar kapandıktan sonra anket şirketleri ilk tahminleri açıklamaya başlar. Bunlar ABD’deki gibi çıkış anketleri değildir; daha çok erken sayılan oyların analizine dayanır.
Fransa İçişleri Bakanlığı gece boyunca ve Pazartesi sabahına kadar resmi sonuçları açıklamaya devam eder. Bu noktada hangi adayların kazandığı ve hangilerinin ikinci tura kaldığı netleşmiş olur.
Sonuçlardan sonra ne olacak?
Bir aday ilk turda %50’den fazla oy alırsa doğrudan kazanır.
Aksi halde bir hafta sonra ikinci tur yapılır ve %10’dan fazla oy alan adaylar bu tura katılabilir.
Sonuçlar belli olduktan sonra partiler arasında stratejik ittifaklar kurmak için yoğun bir pazarlık süreci başlar.
Üçüncü sıradaki adaylar yarıştan tamamen çekilebilir, ancak çoğu zaman ikinci turda seçim listelerini birleştirerekbelediye meclisinde temsil elde etmeyi tercih ederler.
“Liste” ne demek?
Fransa’da belediye başkanı adayları tek başına yarışmaz.
Her aday bir aday listesi ile yarışır. Amaç şehir meclisinde mümkün olduğunca fazla koltuk kazanmaktır.
Belediye meclisi koltukları oy oranına göre dağıtılır. Ancak kazanan liste çoğunluğu garanti eder.
Bunun istisnası Fransa’nın üç büyük şehridir:
- Paris
- Marseille
- Lyon
Bu şehirlerde kazanan liste yalnızca koltukların dörtte birini garanti eder, geri kalanı oransal olarak dağıtılır.
Yerel siyaset neden önemli?
Yerel temsil ulusal siyasette de önemlidir.
Belediye meclis üyeleri yaklaşık 162 bin kişiden oluşan Fransız seçim kolejinin önemli bir bölümünü oluşturur. Bu seçim koleji Fransa’nın daha zayıf yetkilere sahip üst meclisi olan Senato’yu seçer.
Şu anda Boyun Eğmeyen Fransa (La France Insoumise) ve Ulusal Birlik (National Rally) Senato’da oldukça az temsil edilmektedir.
Bunun nedeni geçmişte yerel seçimlerde zayıf performans göstermeleridir.
Senato’daki koltukların yarısı her üç yılda bir yenilenir ve bir sonraki seçim Eylül ayında yapılacak.
Politico
