Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk yılı, II. Dünya Savaşı sonrasında kurulan transatlantik bağdan bu yana ABD ile Avrupa arasındaki en büyük ayrışmayı başlattı.
İlk sert çıkış, Şubat 2025’te JD Vance tarafından Munich Security Conference’ta yapıldı.
Vance, Avrupa için en büyük tehlikenin Rus füzeleri değil, demokrasiyi zayıflattığını ve aşırı sağ fikirleri sansürlediğini iddia ettiği Avrupalı liderler olduğunu söyleyerek şaşkınlık yarattı.
Bu Cuma’dan itibaren Avrupalılar ve Amerikalılar, yarım asırdan fazla süredir transatlantik ilişkilerin mabedi sayılan Münih’te yeniden bir araya gelecek. Ancak en kötü senaryoların gerçekleştiği yorumları yapılıyor.
Trump, NATO toprağı olan Grönland’ı ilhak etmekle tehdit ediyor ve müttefiklerini sık sık kamuoyu önünde küçük düşürüyor.
Konferans, Kuzey Atlantik’in iki yakası arasındaki ilişkilerin ne kadar kötüleştiğini ölçme ve organizatörlerin “ABD’nin yıkım topu (wrecking-ball) politikaları” olarak tanımladığı yaklaşıma Avrupa’nın nasıl yanıt vereceğini görme fırsatı sunacak.
NATO’da ABD’nin güvenilirliği sorgulanıyor
Münih Güvenlik Konferansı’nın anketine göre, Almanya, Kanada, Birleşik Krallık, Fransa ve İtalya’da çoğunluk, ABD’yi altı ay öncesine kıyasla NATO içinde “daha az güvenilir” görüyor.
Konferansın İcra Direktörü Benedikt Franke, EL PAÍS’e yaptığı açıklamada, “Uluslararası düzenin ve İttifak’ın ciddi bir riskle karşı karşıya olduğuna inanıyoruz” dedi. Franke’ye göre Münih’ten çıkabilecek en kötü manşet şu olurdu: “ABD bir taş daha attıktan sonra Avrupa çöktü.”
Bu yıl Vance katılmayacak. ABD’yi, Dışişleri Bakanı Marco Rubio başkanlığında şimdiye kadarki en kalabalık Amerikan heyeti temsil edecek. Heyette sadece Trump’a yakın isimler yok; Demokrat Kongre üyeleri arasında Alexandria Ocasio-Cortez ve Kaliforniya Valisi Gavin Newsom da bulunuyor.
Rubio’nun dış politikada daha geleneksel bir Cumhuriyetçi çizgide olduğu ve bu nedenle Avrupa açısından daha öngörülebilir görüldüğü belirtiliyor.
Trump politikalarına küresel bakış olumsuz
Anketlere göre Kanada, Almanya, Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık’ta çoğunluk, Trump’ın politikalarının hem kendi ülkeleri hem de dünya için iyi olmadığı görüşünde. ABD içinde ise toplum ikiye daha yakın bölünmüş durumda.
Avrupa’nın ağır topları Münih’te
Konferansta Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ve Polonya Başbakanı Donald Tusk yer alacak.
En çok beklenen konuşmacılardan biri ise Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy. Rusya’nın tam kapsamlı işgalinin üzerinden dört yıl geçmişken ve Washington-Moskova-Kiev hattında üçlü temaslar sürerken Zelenskiy’nin mesajı kritik olacak. Eski Başkan Joe Biden Kiev’e güçlü destek verirken, Trump yardımları kesmiş ve zaman zaman Kremlin söylemine yakın ifadeler kullanmıştı.
Konferansın düzenlendiği Bayerischer Hof, yalnızca açık oturumlara değil, perde arkasındaki kritik görüşmelere de ev sahipliği yapacak. Çin ve Hindistan dışişleri bakanları düzeyinde temsil edilirken, Rusya 2022’deki işgalden bu yana davet edilmiyor.
Transatlantik bağda yeni fay hatları
Grönland’ın ilhakı tartışması, Ukrayna savaşı, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığının azalması ve Avrupa’nın teknoloji ile ekonomi alanında ABD’ye bağımlılığı gibi başlıklar ilişkilerde yeni çatlaklar yaratıyor.
Münih Güvenlik Konferansı’nın bu hafta yayımladığı rapor, Avrupalılara Trump’a boyun eğmemeleri ve Washington’a bağımlı olmayan daha cesur stratejiler geliştirmeleri çağrısında bulunuyor.
Raporda, “Eğer aktörler yıkım siyasetine seyirci kalmaya devam ederse, büyük güç politikasının insafına kalacaklar” deniliyor.
Her ne kadar ittifakta kopuş ihtimali gündemde olsa da Franke, Avrupa’nın artan savunma harcamaları nedeniyle Trump’ın NATO’dan tamamen vazgeçmesinin olası olmadığını düşünüyor.
Avrupa’nın ABD’ye bağımlılığını azaltması gerektiği görüşü artık yaygın kabul görüyor. Ancak Franke uyarıyor: “Saf olmamalıyız. Bu geçiş zaman alacak.”
El Pais
