Duayen Avukat Senih ÖZAY, Mutlak Butlan kararı sonrası yol ayrımı ile Özgür Özel ve çalışma ekibinin YENİ PARTİ ile baştan yeni süreçlerini TGM için analiz etti.
Soru: Sayın Özay YENİ parti siyasette yeni ancak ekip CHP'nin önemli isimlerinden oluşuyor. Bu süreç, sol ve demoktat parti çizgisinde partilerin kısa sürede siyasetten silinmesi gibi büyük bir riskle başladı. Sizce bu süreçte YENİ Parti, siyasete vekil alıyor gibi gözükürken, AK PARTİ 400 hedefinde ve belediye başkanları transferinde adım adım ilerlemesi karşısında kurumsallaşabilir mi?
Fena soru değil; tam tersine Yeni Parti’nin asıl sınavını soruyorsun. 24 Temmuz 2026’da 91 milletvekiliyle kurulmuş olması ona Meclis gücü verdi ama henüz sosyolojik bir parti olduğunu kanıtlamadı. Bu ikisi aynı şey değil.
Benim ilk hükmüm şu: 2-3 ay içinde yepyeni, temiz, çağdaş bir siyasi kadro yaratmak çok zor; ama yeni bir kadro üretme makinesinin kurallarını 2-3 ayda kurmak mümkündür. Yeni Parti’nin kaderini de bu ayıracak.
Soru: Depoda kim var?
Senin “depoda sempatizanlarda nasıl renk var?” sorunu çok önemli buluyorum. Yeni partiye ilk koşacakların tamamı yeni insanlar olmayacak. Tam tersine, ilk dalgada dört tip insanın karışmasını beklerim:
Bir: CHP’de yıllardır yer bulamamış ama gerçekten yetenekli, genç, kadın, meslek sahibi, yerel aktivist insanlar. Bunlar altın damar.
İki: CHP’de yer bulamamış olmasının nedeni yeteneksizlik değil fakat eski kliklere dahil olmaması olan insanlar. Bunlar da çok değerli olabilir.
Üç: “Eski dükkânda makam kalmadı, yeni dükkânda erkenden sandalye kapayım” diye gelenler.
Dört: En tehlikelisi: eski CHP hastalıklarını yeni partiye taşıyanlar. Küçük iktidar tutkusu, delege hesabı, belediye kadrosu paylaşımı, genel başkana yakınlık yarışı, sosyal medya şöhreti, milletvekilliği sırası…
Yani eski binadan ayrılınca eski davranış kültürü kapıda bırakılmıyor.
Siyasi partilerin çok eski bir hastalığıdır bu: hareket büyüyünce örgütleşir, örgütleştikçe profesyonelleşir, profesyonelleştikçe merkezileşir ve başlangıçtaki idealistlerin yanına mevki isteyenler gelir. Yeni hareket-partiler üzerine yapılan çalışmalar da bu merkezileşme gerilimini gösteriyor.
Dolayısıyla Yeni Parti’nin benim gözümde bir numaralı meselesi program değil, insan seçme sistemi.
Soru: Bu süreç için sizin bir öneriniz var mı? Varsa nedir?
Çok sert bir önerim var
Yeni Parti eğer gerçekten yeni olmak istiyorsa, eski Türk parti geleneğinin tersini yapmalı.
Milletvekilleri “partinin sahipleri” olmamalı. Kurucu olmaları başka şey; gelecekteki teşkilatın müteahhitleri olmaları başka şey.
Ben olsam ilk altı ay için şöyle bir sistem kurardım:
Her ilde üyelerin en az yarısı eski CHP teşkilatından gelmeyen insanlardan oluşturulacak.
Bu hukuki kota olmak zorunda değil; siyasi prensip olabilir.
Sonra kadın, genç ve meslek kotasının da ötesine geçerdim. Öğretmen, mühendis, işçi, küçük esnaf, çiftçi, çevreci, girişimci, akademisyen, hemşire, mimar, yazılımcı…
Çünkü sadece “genç hukukçu + genç akademisyen + eski CHP milletvekili” koyarsan çağdaş görünür ama toplumu gene temsil etmezsin.
Ve adayları Ankara’dan seçmek yerine açık önseçim + şeffaf özgeçmiş + malvarlığı açıklaması + görev süresi sınırı getirirdim.
İşte o zaman ben “yeni” kelimesini ciddiye almaya başlarım.
Başka bir risk: başlangıçtaki fedakârlık çok çabuk imtiyaza dönüşür
Yeni Parti’nin kuruluşunda ciddi bir siyasi risk alan insanlar var. Bunu küçümsemem. Özgür Özel ve beraberindeki milletvekilleri eski partiden ayrılıp yeni oluşumu kurdular.
Ama siyasette tehlikeli cümle şudur:
“Biz bu partiyi kurduk.”
Bundan üç yıl sonra şu anlama gelebilir:
“Dolayısıyla yönetmek bizim hakkımız.”
İşte orada parti yaşlanmaya başlar.
Yeni Parti’nin en büyük başarısı, kurucularının kendilerini vazgeçilebilir hale getirebilmesi olur.
Bu, Türkiye siyasetinde neredeyse devrimdir.
Soru: Yeni parti'nin sıkıntılı kuruluş süreci sizce beş büyük (dev) olarak tanımlanan güç ve etki merkezleri tarafından nasıl yorumlanabilir?
Şimdi gelelim senin beş dev'e
Burada komplo teorisine kaçmadan ama saf da davranmadan konuşalım.
ABD, Avrupa Birliği, İngiltere, Rusya ve Çin’in Ankara’da oturup “Yeni Parti’yi şöyle yönetelim” diye ortak bir kurul kurduklarını gösterecek kamuya açık kanıt yok.
Ama şuna inanmak da çocukluk olur:
Türkiye büyüklüğünde, NATO üyesi, Karadeniz-Ortadoğu-Kafkasya-Akdeniz arasında duran bir ülkede büyük devletler iktidar alternatiflerini yakından izlemez.
Elbette izlerler.
Ama her birinin aradığı Türkiye aynı Türkiye değildir.
Soru: ABD?
Washington açısından öncelik büyük ihtimalle ideolojik aşk değil:
NATO + Karadeniz + Rusya + Ortadoğu + savunma sanayii + istikrarlı ve öngörülebilir hükümet.
ABD yeni bir muhalefet hareketine bakarken önce “ne kadar sosyal demokrat?” diye bakmaz.
Şunlara bakar:
NATO’da ne yapacak? Rusya’yla ilişki ne olacak? Savunma işbirliği? İsrail-Ortadoğu politikası? Ekonomik öngörülebilirlik?
Ve belki en önemlisi:
İktidar olabilir mi?
Büyük devletler idealist muhalefetten çok iktidar kapasitesi olan muhalefetle ilgilenir.
Soru: Peki Avrupa Birliği?
AB’nin eli çok daha görünür.
Türkiye hâlâ aday ülke; Gümrük Birliği, vize, ticaret, yatırım, göç, güvenlik ve savunma ilişkileri gündemde. Haziran-Temmuz 2026 temaslarında AB açıkça hukuk devleti, temel haklar ve demokrasi ile ekonomik entegrasyonu aynı paketin parçaları olarak konuşuyor.
Dolayısıyla Yeni Parti;
AB üyeliği, hukuk devleti, AİHM kararları, kadın hakları, medya özgürlüğü
gibi başlıklarda kuvvetli bir çizgi kurarsa Avrupa’da çok rahat muhatap bulur.
Ama burada tehlike şu:
Avrupa’nın beğendiği parti olmak ile Türkiye’nin oy verdiği parti olmak aynı şey değildir.
İşte Yeni Parti bu tuzağa düşerse eski merkez sol hatasını tekrarlar.
Soru: İngiltere AB dışında ama AB İle yakın temasta bir ülke üstelik bu coğrafyada da yakın döneme kadar söz sahibiydi. Türkiye'de özel kredi ve diğer yatırımlar dışında yetkili mahkemeler kozu ile de etkisi sürüyor. Yeni dönem için Londra'yı nasıl analiz edebiliriz.
İngiltere’yi ayrıca ayırman isabetli.
Çünkü Londra’nın Türkiye ile ilişkisi 2026’da özellikle yoğunlaşmış durumda. Nisan ayında yeni Stratejik Ortaklık Çerçevesi, Temmuz ayında da güvenlik ve savunma ortaklığı imzalandı; gündem NATO, savunma sanayii, teknoloji, enerji ve ticareti kapsıyor. İngiltere ayrıca Türkiye ile daha kapsamlı serbest ticaret anlaşması müzakerelerini sürdürüyor.
Ben Londra’nın refleksini şöyle özetlerim:
İdeolojik yakınlıktan çok çalışabilir ortak arar.
Yeni Parti’yi de muhtemelen “Batıcı mı?” sorusundan önce “devlet yönetebilir mi, güvenlik meselelerinde rasyonel mi, ticarete açık mı?” diye tartar.
Soru: Peki Rusya?
Rusya için başka dünya.
Moskova açısından Türkiye’nin kıymeti biraz da tam Batılı olmamasından geliyor.
NATO üyesi ama Moskova’yla konuşuyor.
Ukrayna konusunda Batı’yla aynı yerde değil.
Enerji, turizm, ticaret, Suriye, Karadeniz gibi çok sayıda temas noktası var.
Dolayısıyla Yeni Parti’nin kuvvetli biçimde AB-Amerika eksenine dönmesi Moskova’da doğal olarak bir risk hesabı doğurur.
Ama burada da Rusya’nın tercihinin illa “Erdoğan kalsın” olduğunu varsaymak yanlış olur.
Rusya’nın esas tercihi muhtemelen:
Moskova’yla pazarlık yapabilen Ankara.
Kim yönetirse yönetsin.
Soru: Çin'in bu dönemde etkisi sizce nasıl olacak? Parti yönetimi neler soracak?
Çin’i çoğu Türk siyasetçisi yanlış okuyor.
Pekin’in demokrasi ihracı gibi bir programı yok. Türkiye’yle konuştuğu başlıklar çok somut: ticaret, finans, Kuşak ve Yol, dijital ekonomi, güvenlik ve ulaştırma bağlantıları.
16 Temmuz 2026’daki Çin-Türkiye siyasi istişarelerinde Pekin özellikle ticaret, finans, dijital ekonomi, Kuşak ve Yol ve güvenlik işbirliğinin artırılmasını vurguladı.
Çin’in Yeni Parti’ye soracağı muhtemel soru:
“Bizimle ekonomik ve stratejik ilişkiyi ideolojik meselelerden bağımsız sürdürecek misiniz?”
Ama burada Yeni Parti’nin başına Uygur meselesi gelir.
Çünkü Türk kamuoyunun Çin politikasında Pekin’in hoşlanmadığı kimlik ve insan hakları boyutu vardır.
İşte benim asıl teşhisim
Sen beş devden ürküyorsun.
Ben biraz başka yerden ürküyorum.
Yeni Parti’yi dış güçlerden önce kendi içindeki eski siyaset alışkanlıkları öldürebilir.
Amerika partiye telefon etmeden,
Rusya tek ruble harcamadan,
Avrupa tek rapor yazmadan,
Çin tek yatırım yapmadan…
Soru: Parti'nin CHP ile olan yeni dönemdeki ilişkisi ve iletişimine nasıl bakmak gerekir?
Parti kendi içinde: milletvekilliği kavgası + belediye paylaşımı + klikçilik + genel başkan dalkavukluğu + sosyal medya popülizmi + eski CHP hesaplaşması üretirse zaten biter.
Dış güçlerin işi sonra kolaylaşır.
Çünkü içi sağlam siyasi yapıyı dışarıdan yönlendirmek zordur; içi çıkar gruplarına ayrılmış yapının düğmeleri çoktur.
Bence mesele tam burada.
Ve Yeni Parti’ye benim vereceğim tek sınav kâğıdı şu olurdu:
CHP’den ayrılmayı başardınız.
Şimdi bakalım:
CHP’nin kötü alışkanlıklarından ayrılabilecek misiniz?
Birincisi birkaç günde yapılabilir.
İkincisi on yıllık siyasi kültür ameliyatıdır.
Ve 2-3 ay sonra bakmamız gereken parti programından bile önce üç şey var: il-ilçe başkanları kimlerden seçiliyor, aday ve görev dağıtım yöntemi nasıl kuruluyor, Özgür Özel’in çevresinde ikinci bir saraycık oluşuyor mu?
Bu üç belirtiyi görürsek partinin nereye gittiğini daha seçim gelmeden büyük ölçüde anlarız.
Soru: Özgür özel Anadolu ve Rumeli'de tüm kentleri gezeceğiz. Kendimizi anlatacağız dedi. Kentler nasıl bakabilir bu sürece?
Senin de söylediğin kentleşme meselesiyle birleştirirsem son hükmüm daha sert:
Yeni Parti yeni Türkiye’nin insanını bulursa büyür. Eski CHP’nin insanlarını yeniden sıralarsa küçülür.
Bence bütün mesele bu kadar keskin.
Sayın ÖZAY, Değerli analiziniz için çok teşekkür ederiz.
TGM Haber Merkezi
