Bazı yorumcular, Aleksandar Vučić’nin hamlesini, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçmişte cumhurbaşkanlığı ile başbakanlık arasında yaptığı görev değişimine benzetiyor.
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’nin önümüzdeki haftalarda görevinden ayrılabileceğini açıklaması siyasi gündemde sürpriz etkisi yaratsa da, ne iktidar ne de muhalefet erken bir cumhurbaşkanlığı seçimine hazırlanıyor görüntüsü veriyor.
2017 yılından bu yana cumhurbaşkanlığı görevini yürüten Vučić, anayasa gereği ikinci ve son görev döneminin sonunda bulunuyor.
Mevcut görev süresi Mart 2027’de sona erecek. Sırbistan Anayasası’na göre cumhurbaşkanının erken istifa etmesi halinde üç ay içinde yeni bir cumhurbaşkanlığı seçimi yapılması gerekiyor.
Buna rağmen, bu açıklama olası adaylar veya halefler üzerine geniş çaplı bir siyasi tartışmayı tetiklemedi.
Ülke genelinde son 18 aydır hükümet karşıtı protestolar düzenleyen öğrenci hareketi ile muhalefet partileri de konuya büyük ölçüde sessiz kaldı. Söz konusu protestolar, Novi Sad kentindeki tren garı sundurmasının çökmesi sonucu meydana gelen ölümcül facianın ardından başlamış, yolsuzluk ve hükümet ihmali iddialarıyla büyümüştü.
Sessiz Tepkiler
Birçok gözlemciye göre bu sessizliğin temel nedeni, Vučić’nin nihai hedefinin cumhurbaşkanlığı sona erdikten sonra başbakanlığa geçerek siyasi gücünü korumak istemesi beklentisi.
Çağdaş Politika Merkezi araştırmacısı Aleksandar Ivković, Euractiv’e yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
"Cumhurbaşkanlığı görevi zaten bir yıldan kısa süre sonra sona erecek. Dolayısıyla erken istifa edilmesi sadece seçim tarihini birkaç ay öne çeker. Siyasi açıdan bu çok büyük bir değişiklik anlamına gelmiyor."
İktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) ise Vučić’yi bir sonraki genel seçimlerde seçim listesinin başında görmek ve seçimleri kazanması halinde başbakan adayı yapmak istediğini açıkça dile getirdi.
SNS Genel Başkanı Miloš Vučević, Radio Belgrade'e yaptığı açıklamada:
"Onu başbakan adayımız olarak görüyoruz. Kabul edip etmemek kendisine bağlı." ifadelerini kullandı.
Olası erken cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin soruya ise partinin seçimi kazanabilecek bir aday çıkaracağını belirtti ancak bunun parti içinden mi yoksa bağımsız bir isim mi olacağını açıklamadı.
Ivković’ye göre burada önemli olan istifanın tam tarihi değil; Vučić’nin ülkenin siyasi takvimini tek başına belirleyen kişi olduğu algısını güçlendirmesi ve rakiplerini sürekli belirsizlik içinde tutması.
Muhalefetteki Yeşil-Sol Cephe (ZLF) Eş Başkanı Radomir Lazović de benzer görüşte.
Lazović’ye göre Vučić’nin sürekli olası seçim tarihleri açıklaması, kamuoyunun dikkatini seçim senaryolarına ve adaylık tartışmalarına çekerek muhalefeti bölüyor ve iktidarın konumunu güçlendiriyor.
N1 televizyonuna yaptığı açıklamada şöyle dedi:
"Bence bütün bunlar dikkat dağıtmaya yönelik bir girişim ve gerçekten bir şeyler yapıyorlarmış izlenimi oluşturma çabası."
Muhalefetteki Özgür Vatandaşlar Hareketi (PSG) lideri Pavle Grbović ise seçim kampanyasının aslında hiç bitmediğini söyledi.
Grbović’ye göre asıl mesele hangi seçimlerin ne zaman yapılacağı.
Daha önce Radar dergisine verdiği röportajda şu değerlendirmede bulundu:
"Hükümetin son dönemde attığı adımlara ve popülist ekonomik önlemlere bakılırsa sonbaharda seçim yapılmasının zemini hazırlanıyor gibi görünüyor. Ancak sonucu belirleyecek olan bizim ne kadar hazırlıklı olduğumuz olacak. Onların psikolojik oyunlarına odaklanmamalıyız."
Seçim Takvimi Belirleyici Olabilir
Olası bir seçimde zamanlama, istifanın kendisi kadar önemli olabilir.
Ivković’ye göre SNS açısından önce parlamento seçimlerinin yapılması daha avantajlı olur. Muhalefetin dağınık kalması halinde elde edilecek bir parlamento zaferi, daha rekabetçi geçmesi beklenen cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde iktidarın elini güçlendirebilir.
Bazı yorumcular, Vučić’nin olası planını Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in geçmişte cumhurbaşkanlığı ile başbakanlık arasında yaptığı görev değişimine benzetiyor.
Ancak Ivković bu benzetmenin dikkatli yapılması gerektiğini belirtiyor:
"Sırbistan, otoriterleşme açısından Rusya'nın bulunduğu seviyeye yakın bile değil ve böyle bir noktaya ulaşması da muhtemel görünmüyor."
Öte yandan ne iktidardaki SNS ne de öğrenci hareketi henüz cumhurbaşkanlığı için resmi bir aday belirledi.
Sırp medyasında aylardır protesto hareketinin Belgrad Üniversitesi Rektörü Vladan Đokić ya da eski basketbol yıldızı ve EuroLeague Basketball Başkanı Dejan Bodiroga'yı destekleyebileceği yönünde haberler yer alsa da, her iki isim de aday olma niyetini doğrulamadı.
Euractiv
