Azerbaycan’ın Avrupa ile Asya’nın kesişim noktasında yer alan stratejik konumu, ülkenin önemli bir transit merkez olarak rolünü istikrarlı biçimde güçlendirmiştir.
TRACECA Denizcilik Tek Pencere Girişimi: Azerbaycan’ın Avrasya Ulaşımında Stratejik Konumu Güçleniyor
Modern ulaşım altyapısı, çeşitlendirilmiş demiryolu ağı ve gelişmiş lojistik hizmetleri sayesinde Azerbaycan, bölgenin en verimli çok modlu ulaşım merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Güney Kafkasya’da istikrarın kademeli olarak iyileştiği bir dönemde, bölgesel ticaret için elverişli koşullar genişlemekte; bu durum Avrasya genelinde ekonomik entegrasyon için yeni fırsatlar yaratmaktadır.
Bu çerçevede, etkin ve koordineli ulaşım koridorlarının önemi giderek artmaktadır. Bölgesel ticaret hacimlerindeki büyüme, Avrasya’daki çok sayıda ülke arasında kesintisiz ulaşım ve ekonomik entegrasyon için bir çerçeve sunan Avrupa-Kafkasya-Asya Ulaşım Koridoru’nun (TRACECA) stratejik değerini daha da belirgin hâle getirmektedir.
TRACECA; Karadeniz, Güney Kafkasya ve Orta Asya arasında ekonomik ilişkileri, ticareti ve ulaştırma bağlantılarını güçlendirmeyi amaçlayan, uluslararası düzeyde tanınan bir programdır. Programın temel hedefleri arasında modern, etkin ve sürdürülebilir bir ulaşım sistemi oluşturmak, bölgesel iş birliğini geliştirmek ve katılımcı ülkeler arasında ve ötesinde sınır ötesi ticareti kolaylaştırmak yer almaktadır.
Günümüzde TRACECA, Azerbaycan ve Gürcistan’dan Kazakistan, Özbekistan ve daha doğuya uzanan toplam 14 üye ülkeyi kapsamakta; geleneksel Kuzey ve Güney ticaret rotalarına stratejik bir kara yolu alternatifi sunmaktadır.
Bu kapsamda TRACECA, Hazar Denizi limanlarında “Denizcilik Tek Pencere Sistemi”nin hayata geçirilmesini planlamaktadır. Elektronik temelli bu sistem, deniz taşımacılığına ilişkin prosedürlerin sadeleştirilmesini, idari yüklerin azaltılmasını ve liman operasyonlarında şeffaflığın artırılmasını hedeflemektedir.
Kazakistan’ın Aktau kentinde düzenlenen “Hazar Limanları ve Lojistik 2025” konferansında katılımcılar, söz konusu girişimin kağıtsız taşımacılığı teşvik edeceğini, üye ülkeler arasında elektronik belgelerin karşılıklı tanınmasını sağlayacağını ve lojistik süreçlerin genel verimliliğini artıracağını vurgulamıştır.
Henüz planlama aşamasında olmakla birlikte, TRACECA’nın kilit aktörlerinden biri olan Azerbaycan’ın sistemin devreye alınmasıyla önemli kazanımlar elde etmesi beklenmektedir.
Daha hızlı gümrük işlemleri, iyileştirilmiş liman operasyonları ve ulaştırma otoriteleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi; Azerbaycan’ın transit hacimlerini artırmasına, bölgesel tedarik zincirlerine daha etkin biçimde entegre olmasına ve çok modlu bir merkez olarak konumunu pekiştirmesine imkân sağlayacaktır.
Uluslararası deneyimler de bu beklentiyi desteklemektedir. Singapur, Hollanda ve Güney Kore gibi ülkelerde uygulanan tek pencere sistemleri; daha kısa gümrükleme süreleri, azalan işletme maliyetleri ve paydaşlar arasında gelişmiş koordinasyon gibi önemli avantajlar ortaya koymuştur.
TRACECA Denizcilik Tek Pencere girişimi, bölgede hâlihazırda devam eden modernizasyon çalışmalarını da tamamlayıcı nitelik taşımaktadır. Bu çalışmalar arasında kara yolu yeniden inşa projeleri, çeşitlendirilmiş demiryolu ağlarının genişletilmesi ile liman ve lojistik altyapısının iyileştirilmesi yer almaktadır.
Denizcilik Tek Pencere gibi dijital araçların entegre edilmesiyle, Azerbaycan başta olmak üzere TRACECA üyesi ülkeler; ticaret verimliliğini artırmayı, uluslararası yatırımları çekmeyi ve bölgesel ekonomik entegrasyonu derinleştirmeyi hedeflemektedir.
Aktau’daki oturumda TRACECA Genel Sekreteri Asset Assavbayev, koridorun hukuki dayanağını oluşturan TRACECA Temel Çok Taraflı Anlaşması’nın önemine dikkat çekmiştir. Assavbayev ayrıca kuruluşun önceliklerini; TRACECA Stratejisi ve Eylem Planı’nın uygulanması, çok modlu altyapının geliştirilmesi ve ulaştırma ile lojistik süreçlerinde dijital dönüşümün hızlandırılması olarak sıralamıştır.
Tartışmalarda limanların modernizasyonu, uluslararası standartların benimsenmesi ve Hazar güzergâhlarının rekabet gücünün artırılması konuları öne çıkmış; bu başlıkların tamamı koridorun uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından kritik önemde değerlendirilmiştir.
TRACECA’nın temel güzergâhlarından biri olan Orta Koridor, Çin ve Orta Asya’yı Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamaktadır. Daha uzun deniz yollarına karasal bir alternatif sunan bu güzergâh, Doğu Asya ile Avrupa arasında doğrudan bağlantı sağlamaktadır.
Azerbaycan’ın merkezi coğrafi konumu, ülkenin TRACECA girişimlerinin — özellikle de ticaret hızını, lojistik verimliliğini ve bölgesel ekonomik entegrasyonu artırması beklenen Denizcilik Tek Pencere Sistemi’nin — başlıca faydalanıcılarından biri olmasını mümkün kılmaktadır.
Sonuç olarak TRACECA Denizcilik Tek Pencere Sistemi, prosedürlerin sadeleştirilmesi, şeffaflığın artırılması ve operasyonel verimliliğin yükseltilmesini hedefleyen stratejik bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Azerbaycan ve diğer katılımcı ülkeler açısından bu girişim; daha hızlı ticaret akışları, optimize edilmiş liman operasyonları ve küresel ekonomiye daha güçlü entegrasyon vaat ederek TRACECA’nın Avrasya ticaretinde kritik bir kanal olma rolünü daha da pekiştirmektedir.
Azernews
