Türkiye'nin Libya'da Hafter ile görüşmesi ne anlama geliyor?

Türkiye son dönemde Libya'da eskiden beri desteklediği Trablus yönetiminin yanı sıra Bingazi yönetimi ile de ilişkilerini geliştirmek için adımlar atarken, ülkenin doğusunda kontrolü elinde bulunduran Halife Hafter'e bağlı Temsilciler Meclisi'nin 2019 tarihli deniz yetki alanları anlaşmasını onaylaması gündemde. MİT Başkanı İbrahim Kalın dün Bingazi yakınlarındaki Recme'de Halife Hafter ile bir araya geldi. Bu görüşme Türkiye'nin Hafter ile kurduğu ilk üst düzey temas oldu. Türkiye-Libya ilişkilerinin ve Hafter yönetimi ile son yıllarda kaydedilen gelişmelerin ele alındığı görüşmeye Hafter'e bağlı Libya Ulusal Ordusu yetkilileri de katıldı. Kalın'ın ziyareti Hafter kontrolündeki Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan ve o dönemde çok ses getiren deniz yetki anlaşmasını onaylamaya hazırlandığı sırada gerçekleşti. Yumuşamanın etkenleri neler? Peki tarafları en son Kalın'ın ziyareti ile gündeme gelen bu yeni denklemi kurmaya hangi etkenler yönlendirdi?Alman Politika ve Bilim Vakfı'nda (SWP) konuk araştırmacı Nebahat Tanrıverdi Yaşar, Türkiye'nin artık Libya'da sadece bir tarafla değil tüm güç merkezleriyle konuşan bir aktör olmak istediğini söyleyerek sözlerini şöyle sürdürüyor: "Bunda Trablus'taki istikrarsızlığı ve güvenlik risklerini kontrol altında tutmanın giderek daha da zorlaşması da etkili. Bu nedenle de Hafter'le yakınlaşmanın ardında üç temel motivasyon var: Kontrollü istikrarsızlık yerine daha sürdürülebilir bir denge zemini yakalamak; altyapı, enerji, savunma sanayi başta Libya'nın doğusuna doğru ekonomik olarak genişlemek ve Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarını korumak." Yaşar, bu politikanın Türkiye'nin son yıllarda Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan'la izlediği pragmatik normalleşme stratejisinin bir uzantısı olduğunu da ekliyor. ORSAM Kuzey ve Doğu Afrika Koordinatörü Kaan Devecioğlu Türkiye'nin Libya politikasında Hafter'le de ilişki kurmasının yeni bir süreç olmadığını, geçmişte de ticari kanalların açık olduğunu hatırlatarak, şunları söylüyor: "Günümüzdeki siyasi görüşmelerin ardında her iki aktör için de temelde jeopolitik gerçeklikler ve çıkar dengeleri yattığı söylenebilir. Bu yakınlaşmada Libya'da seçimlerin gerçekleşmesine yönelik ciddi çabaların yaşandığı bir dönemden geçildiği dikkate alınmalı. Bu çerçevede Libya'nın istikrarı, enerji güvenliği, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları, yeniden inşa projelerindeki ekonomik fırsatlar ve Libya'nın bölgesel diplomasideki stratejik konumunun etkili olduğu da söylenebilir." DW